Cameron wil minder Europa: mission impossible?

Voor David Cameron is in Brussel het uur U aangebroken. Hij ontvouwt zijn plannen voor een hervormd Europa donderdagavond tijdens de Europese top. Tegen wil en dank.

De premier van Groot Brittannië, David Cameron, arriveert in Brussel voor de Eurotop. Beeld anp

Vorige week zat David Cameron in St Paul's Cathedral bij de herdenkingsdienst voor de Slag bij Waterloo. Tweehonderd jaar geleden maakte een Europees leger onder aanvoering van de hertog van Wellington een einde aan de veroveringsdrang van Napoleon. De gedachten van Cameron zullen wellicht zijn uitgegaan naar zijn eigen pogingen om het landschap van Europa te veranderen, een missie die nu echt van start gaat in Brussel. Net als Wellington kan hij op steun rekenen van de Hollanders en Duitsers, terwijl de Fransen wederom de voornaamste tegenspelers zullen zijn.

Afgelopen weken heeft Cameron elke Europese leider individueel op de hoogte gebracht van de Britse verlangens, via een bezoek dan wel telefonisch. De reacties liepen uiteen. In Den Haag en Berlijn trof hij een welwillend oor, maar in Warschau en Parijs scepsis. Dat de Britse voorstellen in de vergaderzaal juist nu ter sprake komen, is qua timing ongelukkig; de leiders hebben hun handen vol aan de Grieken. Veel zin en tijd om te filosoferen over een terugkeer naar de Europese Gemeenschap, iets dat de eurosceptische Britten in wezen willen, is er niet.

Problemen

Cameron wil bewerkstelligen dat landen buiten de eurozone gevrijwaard blijven van de maatregelen die de Eurogroep neemt. Tevens wil hij afstand doen van de wensdroom van een 'almaar hechtere unie', een lagere EU-begroting en de invoering van een'rode kaart'-systeem, waarmee nationale parlementen onwelgevallige EU-wetgeving kunnen tegenhouden. Om zijn landgenoten ook iets concreets te bieden, zal hij voorstellen om Europese migranten drie of vier jaar lang geen toegang te geven tot de sociale zekerheid. 'Minder Europa' is zijn credo.

De Britse premier heeft twee problemen.

Op zich zijn de voorstellen niet eens zo gek. Sterker, veel Europese burgers zullen zelfs instemmend knikken, ware het niet dat de ideeën van Britse makelij zijn. Na eerdere schermutselingen geniet Cameron weinig sympathie bij de Europese leiders, en zeker iemand als Francois Hollande wil niet het verwijt krijgen dat hij de afgezanten van het perfide Albion tegemoet is gekomen. Het tweede probleem is dat Cameron eigenlijk geen referendum wil. Bij de aanvang van zijn leiderschap van de Tories had Cameron reeds gezegd dat hij niet te veel aandacht aan Europese zaken wilde besteden.

Hij rekent erop dat zijn Europese collega's net genoeg bieden om zijn landgenoten te verleiden om voor het EU-lidmaatschap te stemmen. Dat deed de Labour-premier Harold Wilson in 1975 ook bij een soortgelijk referendum over de E.E.G., waarbij met name links eurosceptisch was. Toen stemde 69 procent van de Britten voor en was er maar één deeltje van het koninkrijk waar de 'Nee'-stem won: de Shetland Eilanden, wier bewoners liever bij Noorwegen horen.

De Fransen, en dus ook president Hollande, zullen de voornaamste tegenspelers zijn van het Britse voorstel. Beeld epa

Politieke unie

Het probleem van Wilson's truc was dat het op korte termijn werkte. Pas jaren later ontdekten de Britten dat hen een oor was aangenaaid. Wilson, en diens voorganger Ted Heath, wisten goed dat de gemeenschappelijke markt een middel tot een doel was: een politieke unie. Een vrij ruime meerderheid van de Britten, jongeren vooral, is ook nu van plan om 'Yes' te zeggen tegen de EU, maar de stemming kan omslaan. Het Nee-kamp is actief en vermogend. In een krantenartikel heeft het eurosceptische Business for Britain aangetoond dat een Brexit huishoudens jaar mogelijk meer dan 1.400 euro oplevert.

Aan Wellington, die later een reactionaire premier zou worden ('de IJzeren Hertog'), is de wijsheid toegedicht dat de slag op Waterloo gewonnen is op de velden van kostschool Eton, zijn alma mater. Die speelvelden zijn welbekend bij Cameron, eveneens een Old Etonian. Op een van die velden wordt, naast een hoge muur, de zogeheten Wall Game gespeeld, een oneindige strijd met onbegrijpelijke regels die zelden met een overwinning eindigt. Voor de Conservatieve premier moet dit wel de ideale voorbereiding zijn geweest bij de onderhandelingen in Brussel.

Oud-premier van Engeland, Harold Wilson, in 1967 in Den Haag. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden