ANALYSE

Cameron gebaat bij snel antwoord op de Brexit-vraag

Zelf is de Britse premier voor blijven in de EU. Nu de kiezer zijn mandaat heeft versterkt, wil hij het referendum over in of uit zo snel mogelijk houden.

De Britse premier David Cameron.Beeld AFP

David Cameron overweegt het referendum over het Britse lidmaatschap van de Europese Unie al in de nazomer van 2016 te houden. Dat heeft The Guardian gemeld op basis van anonieme bronnen in Downing Street. De Britse premier zou zo snel mogelijk duidelijkheid willen hebben.

Onder druk van het eurosceptische deel van zijn partij beloofde Cameron twee jaar terug om tegen 2017 een bindend 'in of uit'-referendum te houden. Als de andere lidstaten instemmen met een nieuwe, lossere band tussen Brussel en de Britten, zal hij zijn landgenoten adviseren te stemmen voor de continuering van het lidmaatschap. Het zal een herhaling worden van een soortgelijk referendum in 1975. Nu de Britse kiezers zijn mandaat hebben versterkt, speelt de Conservatief met de gedachte de Brexit-vraag zelfs een jaar eerder te stellen.

Onzekerheid

Daar zijn verscheidene redenen voor. Ten eerste gaan in 2017 zowel de Duitse als de Franse kiezers naar de stembus. Door het Britse referendum te vervroegen, wil Cameron voorkomen dat hij Angela Merkel en François Hollande voor de voeten loopt. Vooral de steun van eerstgenoemde is belangrijk bij het inwilligen van de Britse eisen. Daarnaast wil Cameron het referendum, waarin hij weinig ziet, zo snel mogelijk houden omdat een lange periode van onzekerheid slecht kan zijn voor de Britse economie.

Het nadeel is dat Cameron dan nog minder tijd heeft voor de lastige onderhandelingen over de EU-hervormingen, die deels onder Nederlands voorzitterschap van de EU - eerste helft van 2016 - zullen plaatsvinden.

Deze zullen gaan over vier cruciale verlangens. De Britten willen een uitzonderingspositie bij de vorming van een 'ever closer union', het symbolische streven van Brussel. Ook willen ze niet dat de eurozone veranderingen in de gemeenschappelijke markt kan opleggen aan de landen die geen euro hebben. Verder moeten nationale parlementen wat de Britten betreft de kans krijgen Europese wetgeving tegen te houden. Ten slotte willen ze dat het voor Europese migranten moeilijker wordt uitkeringen te krijgen.

Good cop/bad cop

Namens de Britse regering zullen minister van Financiën George Osborne en zijn collega van Buitenlandse Zaken Philip Hammond de onderhandelingen leiden. Zij zullen de good cop/bad cop-strategie toepassen. Osborne wil de Britten binnen de EU houden, Hammond is een stuk eurosceptischer. De hoop dat ze paal en perk kunnen stellen aan het vrije verkeer van personen lijken de Britten reeds te hebben opgegeven. Andere lidstaten, de Oost-Europese voorop, hebben al gezegd dat hiervan geen sprake kan zijn.

Het plan om een referendum te houden moet nog wel door de volksvertegenwoordiging worden goedgekeurd. In het Lagerhuis is er voldoende steun, maar in het Hogerhuis zetelt een progressieve meerderheid. Een oude conventie wil dat de ongekozen Lords and Ladies beloften die in een verkiezingsmanifest staan niet tegenhouden. Als Labour en de Liberaal-democraten dit herenakkoord negeren, moet Cameron het machtswoord gebruiken. Op deze manier kan het Hogerhuis het referendum tot uiterlijk de zomer van 2016 traineren.

George Osborne, de Britse minister van Financiën.Beeld reuters

Ovatie

Een opsteker voor Cameron is dat hij momenteel niet kapot kan bij zijn eigen fractie, waarin nogal wat mensen zitten die weinig in hem zagen. Die twijfels zijn voorlopig weg. Bij de eerste bijeenkomst van de 331-koppige fractie kreeg Cameron een ovatie die echode in de gangen van het parlement. Hij heeft eurosceptici belangrijke posten in zijn kabinet gegeven, hopend dat ze daardoor minder rebels zullen zijn. De eurosceptische veteraan Bill Cash, die John Major het leven zo zuur heeft gemaakt na het Verdrag van Maastricht van 1992, kondigde aan 'voor eeuwig loyaal' te zullen zijn.

Ondertussen heeft de minister van Binnenlandse Zaken Theresa May laten weten niets te zien in de quota die Brussel opstelt voor het opnemen van bootvluchtelingen. De strijd daarover zal de toon zetten voor een spannende eindstrijd tussen Brussel en de Britten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden