Cambodjanen kiezen burgemeesters en gemeenteraden

Tetterend door megafoons bewogen partijactivisten zich vrijdag op open vrachtwagens door de straten van Phnom Penh. Zondag zet Cambodja een nieuwe stap op het pad van de democratie....

Sinds 1979, het jaar waarin Vietnam een einde maakte aan het bloedige schrikbewind van de Rode Khmers, zijn de burgemeesters en dorpshoofden van Cambodja uitsluitend verantwoording verschuldigd aan de regering in Phnom Penh. Dat is een regering waarin de post-communistische Cambodjaanse Volkspartij (CPP) van premier Hun Sen al die tijd aan de macht is geweest. Alle plaatselijke leiders zijn dan ook benoemd door de CPP.

Maar daar gaat verandering in komen. Behalve de CPP doen ook haar royalistische coalitiepartner Funcinpec van prins Norodom Ranariddh, de oppositiepartij van Sam Rainsy en twee kleinere partijen aan de verkiezingen mee.

Hun Sen is er echter de man niet naar om de macht van zijn CPP zomaar uit handen te geven. Tijdens de campagnes is een twintigtal kandidaten en partijactivisten vermoord. De regering ontkent dat het om politieke moorden gaat. Maar de autoriteiten hebben de schijn tegen. Het laatste slachtoffer was een aanhanger van Sam Rainsy, die werd doodgeschoten door een politieman. En de politie is, zoals elke Cambodjaan weet, onderhorig aan de CPP.

Dit geweld heeft de verontwaardiging gewekt van de verkiezingswaarnemers van de Europese Unie, de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch en de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN. De laatste kwam vrijdag nog met een rapport waarin werd betreurd dat 'de scheidslijn tussen politiek en niet-politiek geweld zodanig is vervaagd dat zelfs een ongeval onrust wekt onder de kiezers'.

Volgens de Far Eastern Economic Review is het geen toeval dat meer dan eenderde van het verkiezingsgeweld zich juist in Kompong Cham heeft afgespeeld. Sommige lokale leiders daar hebben belangen in plaatselijke ondernemingen, 'en in het huidige Cambodja betekent dat maar al te vaak misdaad', aldus het blad. Kompong Cham is een belangrijke smokkelroute voor heroïne uit de Gouden Driehoek.

'Als de CPP de macht zo graag in eigen hand wil houden, waarom heeft ze die lokale verkiezingen dan toegelaten?' vraagt de Far Eastern zich af. Om zelf het antwoord te geven: de dorpshoofden van de CPP, die zich twintig jaar lang alleen tegenover de partij hoefden te verantwoorden, waren steeds corrupter geworden - en dus steeds impopulairder.

Enkele maanden geleden is de CPP eens nagegaan welke lokale bestuurders zich in de loop der jaren onmogelijk hebben gemaakt. En nu is één op de drie zittende dorpshoofden van de kandidatenlijst verwijderd, of onderaan gezet. Zo bieden deze lokale verkiezingen de CPP de gelegenheid zich te ontdoen van impopulaire functionarissen voordat de partij een échte krachtmeting aangaat: de parlementsverkiezingen van volgend jaar.

Om het risico zo beperkt mogelijk te houden heeft de CPP er wel voor gezorgd dat haar rivalen geen toegang krijgen tot de media. Maar zelfs oppositieleider Sam Rainsy, die doorgaans zeer fel is in zijn kritiek op de CPP, vindt dat gebrekkige verkiezingen nog altijd beter zijn dan helemaal geen verkiezingen. 'Voor het eerst krijgen wij straks gekozen volksvertegenwoordigers op dorpsniveau.' En dat betekent voor Cambodja al een hele vooruitgang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden