Caïro barst weer uit zijn voegen

De Arabische Lente begon een jaar geleden op het Tahrirplein, dat viert een vrolijke menigte op de historische plek. Toch is de spanning tussen liberalen en islamisten voelbaar.

CAÏRO - Aan het einde van het meest bewogen jaar in Egypte's recente geschiedenis barst de binnenstad van Caïro woensdag weer uit zijn voegen. Vele tienduizenden togen van heinde en verre naar het wereldberoemde Tahrirplein in het hart van de hoofdstad om hun prestatie van een jaar ervoor te herdenken.

Toen stootten zij in achttien dagen van protesten een van de machtigste leiders van het Midden-Oosten van zijn troon. Dat werd de katalysator van opstanden die de hele regio nog altijd op zijn grondvesten doen schudden.

Al gauw is er geen doorkomen meer aan op het plein. Naarmate de dag vordert, stromen de bruggen, straten, steegjes in de omgeving vol.

Het is bovenal een dag van collectieve vreugde, waarop Egyptenaren de revolutie die Mubarak na dertig jaar verdreef, herdenken en romantiseren. Ze vieren hoe ze hun waardigheid hervonden, maar ook bezweren ze de revolutie voort te zetten.

Militaire junta

Want Egypte wordt nog altijd geregeerd door een militaire junta. Gerechtigheid voor de vele doden die in de revolutie vielen door toedoen van leger en politie is uitgebleven. De bevoegdheden van het nieuwe parlement zijn nog onduidelijk en onder sommige feestgangers en demonstranten heerst de angst dat de generaals van Mubarak ook na de presidentsverkiezingen in juni een deel van de macht willen behouden.

Voor velen is het dan ook een dag van gemengde gevoelens: een beetje vieren, een beetje demonstreren.

'Ik ben blij met wat we bereikt hebben,' zegt de 40-jarige Reda Ibrahim al-Far, die in een mars met 'tienduizenden' liberalen naar Tahrir trok. 'Dankzij vrije verkiezingen hoef ik eindelijk niet meer te kijken naar de tronie van Fathi Sorour.' (De Mubarak-getrouwe die 21 jaar het parlement leidde). 'We zijn veel verder dan een jaar geleden. Maar het systeem zit nog vol met de oude mannen van het vorige regime. De revolutie is pas klaar als zij weg zijn, en als het leger weer doet wat haar taak is: de grenzen bewaken.'

Sommige Tahrir-gangers willen dan ook helemaal niets van vieren weten. 'Een lachertje,' noemt de 25-jarige marketing-professional Mohammed Ayman de dag. 'Het is een groot propaganda-evenement, zodat het regime de mensen die thuis naar de televisie kijken kan tonen: zie je wel? Iedereen is met ons.'

Op Tahrir is ook de verdeeldheid voelbaar die deze dag zo anders maakt dan die van een jaar geleden, toen Egyptenaren verenigd waren in hun afkeer van de leider en in hun honger naar een betere toekomst.

Moslimbroederschap

Aan de ene kant van het plein staat de Moslimbroederschap, die onder Mubarak zwaar werd onderdrukt maar bij de eerste vrije parlementsverkiezingen dit jaar bijna de helft van de zetels won. Zij hebben met bussen vele duizenden aanhangers naar het plein vervoerd om het succes van de revolutie te vieren. Hun belangrijkste boodschap is dat het nu de tijd is voor politiek, niet voor straatprotesten.

Sommige linkse revolutionairen, die nauwelijks zijn vertegenwoordigd in het nieuwe parlement, zeggen dat de invloedrijke Moslimbroederschap meer interesse heeft in parlementszetels dan in hervorming en zich niet hard genoeg opstelt tegen de militaire machthebbers.

Aan de andere kant proberen linkse revolutionairen de geest van de januari-revolutie nieuw leven in te blazen. Activisten roepen om het hoofd van Hussein Tantawi, de leider van de Opperste Militaire Raad die Egypte sinds de val van Mubarak leidt. 'Tantawi, kom meer revolutionairen vermoorden, we willen je executie!'

De dag verloopt zonder grote onrust. Leger en politie zijn nergens te bekennen. Geen stenen, geen traangas, geen geweerschoten. De Moslimbroederschap is grotendeels verantwoordelijk voor veiligheid op het plein en fouillering op de toegangswegen, hier en daar geholpen door liberale activisten. Op een hoek is zelfs een kleine gevangenis ingericht, waar vier vermeende kruimeldieven voor zich uit staren onder bewaking van linkse revolutionairen en islamisten.

Propvol plein

Tegen het vallen van de avond is het nog altijd propvol op en rond Tahrir. Hier en daar worden de eerste tekenen zichtbaar van spanningen tussen de Moslimbroeders en linkse revolutionairen.

'Wij hebben jullie uit de gevangenissen van Mubarak gehaald en nu staan jullie feest te vieren' roept een man bij het Egyptische museum tegen een aanhanger van de Moslimbroederschap.

Aan het eind van de dag wil de Moslimbroederschap het plein weer verlaten, terwijl verschillende linkse revolutionairen als vanouds aankondigden een sit-in te organiseren - wat de komende dagen weer tot ingrijpen van leger en politie kan leiden.

'Vanavond zullen we zien hoeveel echte activisten achterblijven,' zegt Mohammed Ayman, de marketing-professional. 'Maar het gaat niet om grote aantallen. Revoluties worden gedreven door minderheden die voet bij stuk houden. En ik blijf hier.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden