Cadeau voor jetsetkasteel

De familie Van Zuylen, verbonden met kasteel De Haar, geeft haar kunstschatten weg. 'Dit is belangrijker dan geld.'

'Op Etienne en zijn droom'. Barones Alexandra van Zuylen van Nijevelt van de Haar, in het gewone leven lerares Engels in Parijs, heft haar glas op de overdracht van de gehele kunst- en meubelcollectie van Kasteel de Haar aan de stichting van het kasteel. De Etienne waarover zij het heeft, is baron Etienne van Zuylen, haar overgrootvader. Het vervallen bouwwerk dat Kasteel de Haar aan het einde van de 19de eeuw was, werd onder zijn leiding opgetogen tot een extravagant jetsetkasteel.


Met de overdracht van het interieur van het kasteel - het gebouw zelf werd al eerder verkocht - hebben de vijf erfgenamen van het adellijk geslacht afstand gedaan van de meeste van hun familiebezittingen. Alleen het châtelet op het landgoed, dat door de familie wordt gebruikt als vakantieverblijf, blijft privé-eigendom.


In een erker van de pompeuze eetzaal van het kasteel zit barones Vanessa van Zuylen, jongere zus van de eerder genoemde Alexandra en filmproducent in Frankrijk. 'Dit is mijn lievelingsplek van het kasteel', vertelt zij. Samen met haar vier zussen, ouders én huisdieren bracht zij een groot deel van haar jeugd door op het landgoed. 'Deze plek voelt als ons thuis, ik leerde zwemmen in de kasteelgracht, ging naar Vleuten om drop te kopen.' Ze wijst naar de waterput in de tuin, 'Daar zat ik in de zomer vaak te lezen'.


In de maand september werden traditiegetrouw exorbitante feesten gegeven in het kasteel. Leden van de internationale jetset, vrienden van de familie, als Brigitte Bardot, Maria Callas en Coco Chanel kozen uit de vele vertrekken een logeerkamer. Voor de vijf dochters van de familie de gewoonste zaak van de wereld. Pas toen de jonge Vanessa acteur Roger Moore in haar vakantieverblijf tegen het lijf liep, maakten de feesten van haar ouders echt indruk. 'Ik vroeg hem altijd of hij wou zeggen; 'My name is Bond... James Bond.' Maar hij deed nooit zijn best, dus bleef ik hem ermee treiteren.'


Een groot deel van het kasteel werd ontworpen door Pierre Cuypers, de neo-gotische architect die ook geestelijk vader is van het Centraal Station en Rijksmuseum in Amsterdam. Cuypers boog zich niet alleen over het gebouw, maar ontwierp ook de bijpassende meubels, servies en zilverwerk. Johan ter Molen, bijzonder hoogleraar Toegepaste Kunsten en Kunstnijverheid, noemt de samenhang van meubels en kasteel uniek voor Nederland. 'De totaliteit van de eigentijdse architectuur en die belangrijke kunsthistorische objecten maakt het kasteel bijzonder waardevol.'


Toch is het voor de erfgenamen een opluchting dat het kasteel geen familiebezit meer is. Het onderhouden van al deze schatten - het interieur, van wandtapijten tot zilverwerk, telt vierduizend waardevolle objecten, met een waarde van zo'n 10 miljoen euro - kon de familie niet meer alleen voor haar rekening nemen. Bovendien wilde de Britse fiscus na de dood van vader Thierry Van Zuylen, die tot zijn dood in Engeland woonde, belasting innen op het kasteel.


'Mijn vader zei tegen ons: of je bent je hele leven rijk terwijl het kasteel in verval raakt, of je houdt het kasteel in leven door het publiek toegankelijk te maken', vertelt Vanessa. 'We kozen unaniem voor het kasteel. De plek is belangrijker dan het geld.' Van het overnamebedrag, dat bij elkaar is gelegd door diverse fondsen, de gemeente en de provincie, ziet de familie niets terug. Dat gaat rechtstreeks naar de Britse overheid. Vanessa: 'Het is voor ons het allerbelangrijkste dat het kasteel intact blijft'.


Het kasteel is publiek toegankelijk. Vanaf dit voorjaar kan de tentoonstelling van de 'verborgen schatten' van De Haar worden bezocht.


EXTRA: Goût Rothschild

Het kasteel in neo-gotische stijl wordt vanwege zijn pompeuze architectuur en objecten benoemd als de extravagante 'Goût Rothschild'. Een stijl vernoemd naar de welvarende familie Rothschild. Baron Etienne van Zuylen was getrouwd met Hélène de Rothschild, mede door haar rijke familie kon het kasteel rond 1900 exorbitant worden verbouwd.


kasteeldehaar.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden