Byrd blijkt niet 'eerste betreder' Noordpool te zijn

In het tijdperk van de luchtvaartpioniers, de jaren twintig, werd Richard Byrd vereerd als een held. De hele wereld dacht dat hij op 9 mei 1926 als eerste met een driemotorige Fokker de Noordpool had bereikt....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Precies zeventig jaar later zijn luchtvaart- en navigatie-experts van het Byrd Polar Research Center van de Universiteit van Ohio tot de conclusie gekomen dat de latere vice-admiraal en tijdgenoot van Charles Lindbergh het niet zo nauw heeft genomen met de feiten.

Op een afstand van vermoedelijk 150 mijl (240 kilometer) van de Noordpool zijn commandant Byrd en zijn co-piloot Floyd Bennett teruggekeerd naar hun basis op het eiland Spitsbergen. Tot die conclusie is een team onder leiding van navigatie-wetenschapper Dennis Rawlings gekomen na onderzoek van het dagboek van Byrd.

Byrd heeft hoogstwaarschijnlijk ten onrechte de eer opgeëist 'de eerste man te zijn die de Noordpool betrad'. Als de bevindingen van Rawlings worden bevestigd dan moet de geschiedenis van de luchtvaart en de poolexpedities worden herschreven.

In plaats van Byrd is het de Noor Roald Amundsen, die de eer van deze destijds formidabele prestatie toekomt. Amundsen bereikte de Noordpool op 12 mei 1926 en zijn tocht is gedetailleerd gedocumenteerd.

Na zijn expeditie werd Byrd in de VS binnengehaald als een nationale held. Hij kreeg een tickertape-parade op Broadway, medailles van president Calvin Coolidge en The New York Times opende de krant met een achtkoloms, pagina brede, drieregelige kop.

De krantenverslaggevers, die op Spitsbergen waren achtergebleven, blijken echter grotelijks misleid te zijn. Byrd en Bennett vlogen weliswaar 15 uur en 51 minuten boven uitgestrekte ijsvlakten, maar bereikten de Noordpool niet.

Volgens hoogleraar Rawlings en het Byrd Research Center, het grootste centrum voor klimatologisch, geologisch en geografisch onderzoek ter wereld, was het materiaal van Byrd gebrekkig.

De Fokker was een krikkemikkig toestel en de navigatieapparatuur- en technieken schoten te kort en de beide piloten konden vanwege de herrie in de cockpit alleen maar schriftelijk met elkaar communiceren.

Rawlings denkt dat Byrd de boel heeft belazerd. Het dagboek bevat namelijk sporen van een uitgewiste notitie over de positie van het toestel: 165 mijl ten zuiden van de plaatst, die hij later claimde bereikt te hebben. Uit een andere dagboeknotitie blijkt dat Byrd geen idee had waar hij precies was en op een gegeven moment besloot terug te keren.

Een derde aanwijzing, die destijds ook al scepsis over het waarheidsgehalte van Byrds claim opwekte, is dat hij verzuimde vlaggen uit te gooien, zodat andere poolexpedities konden controleren dat zij de Noordpool hadden bereikt.

Rawlings: 'Het is mogelijk dat Byrd door de hoogte waarop hij vloog de Noordpool misschien gezien heeft, maar hij heeft het eindpunt van zijn expeditie niet bereikt. Ik ben ervan overtuigd dat hij zich daarvan bewust was en besloot de waarheid te verzwijgen'.

Op de 70ste verjaardag van Byrds vlucht kwam het resulaat van het nieuwe onderzoek voor het Byrd Research Center, dat opgericht is ter nagedachtenis van de held, als een pijnlijke verrassing. Directeur Jezek zei gisteren dat aanvullend onderzoek noodzakelijk is, omdat de navigatiegegevens niet compleet zijn. Echte twijfel over Rawlings conclusies zijn er echter niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden