BV Nederland moet maatschap worden

Volgens een denktank onder leiding van oud-minister P. Winsemius ontwikkelt de BV Nederland zich in de eenentwintigste eeuw tot de Maatschap Nederland....

Méér eigen verantwoordelijkheid voor de burger en een kleinere rol voor de overheid: zo maakt de 'BV Nederland' in de komende tien tot twintig jaar plaats voor de 'Maatschap Nederland'. Een denktank onder aanvoering van oud-minister Pieter Winsemius presenteerde maandag een visie op de economische trends in de eenentwintigste eeuw.

In het rapport - getiteld Naar een nieuwe maatschap - worden bouwstenen aangereikt voor toekomstig economisch beleid. Aan de discussie, gehouden op verzoek van het ministerie van Economische Zaken, namen tal van maatschappelijke organisaties, wetenschappers en vertegenwoordigers van bedrijven deel.

In de komende decennia neemt de burger meer eigen verantwoordelijkheid en initiatief. Aangespoord door ontwikkelingen in de informatietechniek rekent de consument door zijn koopgedrag af met bedrijven die onmaatschappelijk presteren. 'Ze durven eisen te stellen en stemmen sneller met de voeten', verwacht Winsemius.

Met de overheid sluit de burger een nieuw 'sociaal contract' waarin rechten en plichten zijn opgenomen. De overheid, met Economische Zaken voorop, zal daarom haar rol moeten herzien, verwacht Winsemius. Hij noemt het graag het 'rotondedenken': niet langer van bovenaf geregelde rode en groene stoplichten, maar eenvoudige spelregels - zoals het 'links gaat voor' op een verkeersplein - waarbij verder het initiatief ligt bij de spelers.

De overheid dient wel te zorgen voor voldoende informatie voor burgers en consumenten. Volgens de denktank moet dan ook niet worden geaarzeld om flink te investeren in een glasvezelnetwerk. Vooral op gevoelige terreinen als informatie over voedselveiligheid, onderwijs en zorg moet de overheid het initiatief nemen.

De belangrijkste trends waarop de denktank zijn visie baseert, zijn individualisering, de toenemende mogelijkheden van de informatietechniek, globalisering en de veranderingen in de bevolkingssamenstelling. 'Leven is een project geworden', concludeerde F. Leijnse, voorzitter van de HBO Raad en verantwoordelijk voor het onderdeel 'het nieuwe werken'. In plaats van eerst leren, dan werken en na het pensioen genieten van veel vrije tijd, worden vrije tijd, leren, werken en zorgtaken steeds meer gecombineerd. Die ontwikkeling is nu al zichtbaar, maar Leijnse signaleert dat bijvoorbeeld het onderwijs zich van die trend nog veel te weinig bewust is.

Zowel ministeries als ook organisaties voor werkgevers en werknemers, belangengroeperingen en politieke partijen zullen zich in de toekomst anders moeten organiseren. Ze moeten dichter bij consument en burger komen.

Ook de sociale zekerheid zal drastisch moeten worden aangepast. Naast de collectieve voorziening moet er een individuele invulling komen, bijvoorbeeld door een spaargedeelte. De overheid biedt in deze visie steun, maar voor de burger is er een beduidend grotere eigen verantwoordelijkheid. 'We gunnen iedereen zijn eigen leven, maar de risico's ervan zijn wel voor eigen rekening', stelt het rapport. In plaats van het huidige 'vangnet' voor degenen die buiten de boot vallen, wordt gesproken van een 'trampoline': een 'activerende impuls om weer zelf inkomen te genereren'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden