nieuws natuurbescherming

Buzzfeed: Door WWF gefinancierde parkwachten vermoorden, martelen en mishandelen vermeende stropers

Natuurbeschermingsorganisatie WWF is ernstig in verlegenheid gebracht door beschuldigingen dat zij in de strijd tegen de stroperij paramilitaire eenheden financiert en uitrust, die zich schuldig zouden maken aan mensenrechtenschendingen jegens inheemse volkeren.

Een ranger in het Mosi-oa-Tunya National Park in Zambia. Beeld Raymond Rutting

De Amerikaanse website BuzzFeed News deed onderzoek naar de samenwerking van WWF (World Wide Fund for Nature, de internationale moederorganisatie van het Wereld Natuur Fonds, WNF), met antistroperij-eenheden in Azië en Afrika. Uit meer dan honderd interviews en duizenden documenten zou blijken dat ‘rangers’ en ‘eco­guards’ zich te buiten gaan aan het mishandelen, martelen en vermoorden van vermeende stropers rond wildparken in onder meer India, Nepal, de Centraal Afrikaanse Republiek en Kameroen.

De affaire kan voor WWF potentieel net zo schadelijk zijn als de zaak van het seksueel misbruik van aardbevingsslachtoffers in Haïti voor Oxfam in 2018 of eerder dit jaar de berichten over de ‘toxische werkcultuur’ bij Amnesty International. WWF betrekt 35 procent van haar budget van 336 miljoen dollar per jaar van kleine donateurs, en die zullen schrikken als ze ontdekken dat hun giften niet alleen bijdragen aan de bescherming van de panda en de olifant maar ook aan het soms maltraiteren van echte en vermeende stropers.

WWF zou volgens BuzzFeed News paramilitaire antistroperij-eenheden voorzien van extra salaris, trainingen en uitrusting – van nachtkijkers en drones tot speedboten en terreinwagens. Ook zou de organisatie nachtelijke razzia’s financieren en zich gedragen als ‘wereldwijde spionageorganisatie’ door het optuigen en financieren van informantennetwerken. In de Centraal Afrikaanse Republiek zouden WWF-medewerkers zelfs wapens hebben ingekocht.

Dierenartsen en rangers bij een verdoofde olifant, nabij Amboseli National Park in Kenia. Beeld AFP

Martelingen

De BuzzFeed-publicatie maandag ging bijvoorbeeld in op de verdachte dood in 2006 van Shikharam Chaudhary, een arme Nepalees die door rangers van Chitwan Nationaal Park zou zijn opgepakt en gemarteld omdat zij hem ervan verdachten dat hij een hoorn van een neushoorn had begraven op zijn erf. Chaudhary overleefde zijn verhoor niet. De zaak zou door toedoen van WWF in een la zijn verdwenen. De betrokken rangers werden niet vervolgd, een enkeling werd zelfs bevorderd. Uit andere landen komen vergelijkbare verhalen.

De grootste natuurbeschermingsorganisatie ter wereld heeft onafhankelijk onderzoek aangekondigd om de aantijgingen te verifiëren. Dat onderzoek wordt door een Brits advocatenkantoor uitgevoerd op kosten van WWF zelf, wat vraagtekens kan oproepen over de onafhankelijkheid ervan. Volgens WWF houdt echter een panel van onafhankelijke experts toezicht.

Hangende het onderzoek wil WWF niet ingaan op de BuzzFeed-beschuldigingen. Maar het neemt ze zeer serieus, laat directeur Kirsten Schuijt van de Nederlandse tak WNF in een verklaring weten. ‘Het schenden van mensenrechten is onacceptabel voor ons. Onze medewerkers dienen zich te houden aan strikte richtlijnen die de rechten en het welzijn van inheemse bevolking en lokale gemeenschappen moeten garanderen. Ook onze partners moeten zich daaraan houden.’ WWF wil ‘dat de onderste steen boven komt’, en zal indien nodig ‘direct tot actie overgaan’.

De achtergrond van het probleem is de verharding van ‘wildlife crime’, de illegale jacht op en handel in dierlijke producten als ivoor en hoorn, waarin wereldwijd miljarden omgaan. De stroperij is steeds meer in handen gekomen van criminele netwerken die zware wapens en helikopters inzetten waartegen natuurbeschermers weinig kunnen beginnen. Jaarlijks komen bij de strijd tegen stroperij tientallen rangers om het leven. Vorig jaar zijn 107 rangers gedood tijdens hun werk.

De strijd tegen stroperij is een ware oorlog geworden. Ngo’s als WWF zijn in reactie daarop ook met een soort militarisering begonnen, al spreken ze zelf liever van professionalisering. Rangers worden beter uitgerust en bewapend, en sommige particuliere organisaties, zoals African Parks, zetten zelfs ex-militairen in, onder wie Amerikaanse en Britse veteranen van de oorlogen tegen het terrorisme in Irak en Afghanistan. Niet vreemd, aangezien veel wildparken liggen in conflictgebieden waar veel wapens zijn.

Een probleem bij deze aanpak is dat WWF de bestrijding van de stroperij niet zelf uitvoert, maar alleen ondersteunt en financiert. De rangers zijn in dienst van lokale overheden, die ook eindverantwoordelijk zijn voor de manier waarop het werk wordt gedaan. Dat maakt kwetsbaar.

De BuzzFeed-beschuldigingen zijn een echo van een eerdere claim van Survival International, een ngo die opkomt voor de belangen van inheemse volkeren. WWF zou bij het opzetten van een natuurpark in Messok Dja, een regenwoud in Congo-Brazzaville dat rijk is aan mensapen, niet de door WWF zelf vereiste ‘vrijelijke en geïnformeerde instemming vooraf’ (FPIC) hebben verkregen van lokale Baka-pygmeeën. Die zouden van hun traditionele jachtgronden zijn verdreven en door rangers ten onrechte als stropers worden behandeld. BuzzFeed News beweert dat inheemse volkeren ook elders de dupe zijn van het beleid van WWF.

Voortschrijdend inzicht

WWF heeft sinds 2008 de stelregel dat de inheemse bevolking altijd vooraf volledig moet zijn geïnformeerd en vrijelijk instemming moet hebben gegeven bij elke interventie die hun belangen of rechten raakt, laat een woordvoerder weten. ‘In Messok Dja heeft WWF van meet af aan het initiatief genomen tot zo’n FPIC-proces. In Kameroen waren we voor 2008 betrokken bij de opzet van drie nationale parken. Die procedures zouden nu niet meer aan de eisen voldoen. Maar werken in dit soort gebieden is een kwestie van voortschrijdend inzicht.’ Volgens WWF is er Messok Dja niemand verdreven van zijn jachtgronden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden