Soedan Protesten

Bussen staan stil, pinautomaten weigeren: Soedanezen proberen macht te grijpen door openbare leven lam te leggen

Gestrande vliegtuigpassagiers, stilstaande bussen, weigerende pinautomaten: het openbare leven in de Soedanese hoofdstad Khartoem is dinsdag en woensdag plat komen te liggen. De grote, tweedaagse staking vormt de jongste poging van betogers om Soedanese militairen te dwingen tot een machtsdeling. 

De spanningen tussen beide kampen lopen op nu hun onderhandelingen over de toekomst van Soedan op een dood punt zijn beland, ruim zes weken alweer nadat de militairen onder druk van het volk president Omar al-Bashir hadden afgezet.

Demonstranten eisen nog steeds een door burgers geleide overgangsraad. Kopstukken van het Soedanese militaire ‘interim’ bestuur willen juist zelf aan de knoppen blijven zitten. Maar de betogers weigeren zich te laten foppen: één van de meest markante aspecten van de Soedanese volksopstand is de enorme volharding van de betogers. Dat blijkt ook weer uit de staking van deze week, waar ook aan is meegedaan door medewerkers van telecomfirma’s en het elektriciteitsbedrijf.

Op de straten in Khartoem groeit zo de agitatie. De militairen willen dat de betogers nou eindelijk eens stoppen met hun nachtelijke sit-ins en hun geïmproviseerde wegblokkades rond het legerhoofdkwartier. Maar de ongewapende betogers weten dat hun invloed juist berust op hun aanwezigheid op straat, en dus gaan ze nog steeds dóór, ondanks de vastenmaand Ramadan.

Gespannen sfeer

De vraag is wat de uitweg is uit de patstelling, of dat op een gegeven moment de gespannen situatie uit de hand loopt. Woensdag werd volgens een comité van Soedanese artsen in Khartoem een vrouw gedood toen soldaten bij het gebied met de betogers ruzie kregen met elkaar en begonnen te schieten. Er zou sprake zijn geweest van een losstaand ‘incident’.

Maar ruim twee weken geleden openden schutters moedwillig het vuur op demonstranten en werden zo’n zes tot acht mensen gedood. Een vrees is dat dit geweld onderdeel was van een schimmenspel tussen rivaliserende elementen binnen de strijdkrachten en binnen de kringen van de eveneens gewapende loyalisten rond de afgezette president Bashir, die hopen op een terugkeer. Onrust op straat kan voor verschillende groepen een argument worden om krachtig in te grijpen en de ‘orde’ te herstellen.

De strijdkrachten weten tot nu toe naar buiten toe de eenheid te bewaren, al vormen ze een eilandenrijk. Reguliere militairen opereren naast paramilitaire groepen, een erfenis van Bashir die verschillende machtscentra schiep zodat hij zelf kon optreden als makelaar. Op straat in Khartoem zijn vooral de Rapid Support Forces prominent aanwezig, zij komen voort uit de janjaweed, de militie die onder Bashir dood en verderf zaaide in de provincie Darfur.

Soedans militaire machthebbers krijgen geld van Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten, die weinig voelen voor volksprotesten en democratisering in de regio. De financiële reddingsboei komt temidden van een diepe economische crisis in Soedan, een crisis die ook reden was voor het volk om op te staan tegen Omar al-Bashir. Personeel van de centrale bank legde deze week uit protest tegen de nieuwe militaire heersers financiële transacties stil, waarop strijders van de Rapid Support Forces het bankgebouw bestormden en geld opeisten. Het tekent de spanning in Soedan.

De militairen proberen intussen de betogers uiteen te spelen. Ze hopen ook dat die op een gegeven moment gewoon te moe worden. De militairen hebben aangeboden om Soedanezen meer vrije dagen te verlenen voor het einde van de Ramadan, dat officieel aanstaande dinsdag is. Diverse organisaties van betogers hebben gereageerd met de mededeling dat ze hun protesten voortzetten. 

Lees meer over de volksopstand in Soedan

Ze hebben elkaar nog nooit in levenden lijve ontmoet, maar samen vingen deze twee vrouwen de de Soedanese opstand in één beeld: een ‘Nubische koningin’ en een hobbyfotograaf.

Soedanezen vrezen dat generaals ziel verkopen aan Saoedi’s: ‘We willen hun geld niet’

De sfeer bij de volksprotesten in Khartoem doet denken aan een festival.Maar de eisen van de betogers zijn serieus: betaalbaar brood, rechten voor vrouwen en politieke verandering. ‘Het hele systeem moet anders.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden