Bussemaker was slim, gedreven en nauwgezet

Nauwgezet legde Herman Bussemaker de Bersiap-periode vast en schreef er het eerste Nederlandstalige boek over. Zijn pensionering bleek een opstap naar een nieuwe carrière.

null Beeld x
Beeld x

Herman Bussemaker was een pietje precies. Zelfs alle vluchten die hij in zijn leven maakte - meer dan 800 - heeft hij genoteerd in een computerdocument.

Op 12 oktober is Bussemaker in zijn woonplaats Heemstede overleden.

Hij is geboren op Oost-Java in het voormalig Nederlands-Indië, waar zijn ouders in de bergen boven Batoe een sinaasappelplantage hadden. Door georganiseerd te werken dacht hij na zijn pensionering veel te kunnen doen: boeken schrijven, promoveren, het vastleggen van de Bersiap-periode na augustus 1945, waarin de nieuwe republiek Indonesië niet door Nederland wordt erkend en een bloedige strijd volgt.

Zijn vader zal in 1944 als krijgsgevangene omkomen bij de torpedering van het Japanse vrachtschip de Junyo Maru door een Britse onderzeeboot. Met ongeveer 5.600 doden is dat nog altijd een van de grootste scheepsrampen in de geschiedenis. Bussemaker zelf wordt niet door de Japanners geïnterneerd omdat zijn moeder Indisch-Nederlands is. Uiteindelijk zullen ze na de oorlog alsnog in diverse kampen terechtkomen omdat de Indische Nederlanders tijdens de Bersiap door de republikeinen van Soekarno als verraders worden gezien. Ze komen pas vrij in maart 1947. Drie jaar later besluit het gezin naar Nederland terug te keren. Ze gaan in een contractpension in Vlissingen wonen.

Gedreven

Bussemaker is slim en gedreven. Hij weet in korte tijd zijn hbs-diploma te halen en gaat naar Dordrecht om aan de hts chemische technologie te studeren. Na zijn militaire dienst kan hij aan het werk. Hij is dan al bijna 30. Hij werkt voor Philips, de Technische Universiteit in Eindhoven en Fluor Nederland. In 1967 kiest hij voor een totaal nieuwe richting: de informatica. Hij stapt over naar IBM, waar hij tot zijn pensioen in 1994 zal blijven. Daar houdt hij zich vooral bezig met de verkoop van grote bedrijfscomputers. Hij eindigt zijn carrière bij IBM als directeur Academic Information Systems.

Naast zijn werk heeft hij veel interesses. Hij schopt het tot reservekapitein bij de technische dienst van de krijgsmacht. Daarnaast studeert hij af als ingenieur. Zijn pensionering is een opstap naar een nieuwe carrière. Hij zal twaalf jaar voor de VVD als nestor in de gemeenteraad van Heemstede zitten. Tevens promoveert hij aan de Universiteit van Amsterdam op een proefschrift over de reactie van de westelijke machten op de Japanse expansie in Azië in de periode 1905 - 1941, getiteld Paradise in Peril.

Tevens wordt hij, aangemoedigd door zijn vrouw, actief in de Nederlands-Indische beweging. Van 1997 tot 2003 is hij voorzitter van de Vereniging Kinderen uit de Japanse Bezetting en Bersiap 1941-1949 (KJBB). Als lid van het Indisch Platform is hij nauw betrokken bij de onderhandelingen met het kabinet-Kok II over rechtsherstel. Dit leidt tot 'Het Gebaar' een tegemoetkoming van 167 miljoen euro voor de 87 duizend mensen uit de Indische gemeenschap.

Indische Nederlander

In 2008 volgt Bussemakers benoeming tot voorzitter van het Indisch Platform. Hij werkt samen met Joost van Bodegom, destijds burgemeester van het Friese Opsterland. Van Bodegom is ook een Indische Nederlander voor wie de oorlog eigenlijk na 17 augustus 1945 begon. 'Herman was een heel beminnelijke man, hoewel we het politiek - hij was VVD'er en ik PvdA'er - vaak niet eens waren', aldus Van Bodegom.

Bussemaker schrijft in 2005 het eerste Nederlandstalige boek over de Bersiap, getiteld Bersiap! Opstand in het paradijs. Ondanks zijn ziekte lukt het hem om in 2014 een tweede boek, Indisch verdriet, strijd om erkenning, gepubliceerd te krijgen.

Herman Bussemaker was getrouwd en had twee dochters en vier kleinkinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden