Bush zet principes opzij als er olie in het spel is

Het besluit van de OPEC de productie te verminderen, kreeg de instemming van de Amerikaanse president. Het was naïef de olie-exporterende landen altruïstische motieven toe te dichten, stelt Paul Krugman: het besluit is slecht voor de wereld en slecht voor Amerika....

GEORGE W. Bush maakte onlangs een interessante opmerking over economie. Echt waar. Het was niet het obligate verhaal dat belastingverlaging altijd het beste medicijn is, maar hij sprak voor de vuist weg, en zei iets dat onthulde wat hij echt denkt en voelt. Je zou kunnen zeggen dat zijn opmerkingen een kijkje in zijn ziel verschaften. Het komt erop neer dat hij zijn ziel - en misschien ook zijn hart - heeft verpand aan alle mensen die olie verkopen.

Bush werd gevraagd wat hij vond van het besluit van de organisatie van olie-exporterende landen om de uitvoer van olie met enkele miljoenen vaten per dag te verminderen. Dezelfde hoeveelheid die volgens het ministerie van Energie dagelijks maximaal in de toendra van Alaska kan worden gewonnen als daar geboord gaat worden. Een hoeveelheid die pas tegen het midden van het volgende decennium zal worden opgepompt.

Een productievermindering van de OPEC die de olieprijs hoog moet houden ondanks een dalende vraag lijkt niet in het belang van de VS. Toch uitte Bush zich opmerkelijk instemmend over het besluit van de OPEC. Het leek alsof hij zich in het probleem van de olieproducenten kon verplaatsen. 'Het is heel belangrijk dat de markt stabiel is. Ik heb enkele uitspraken van OPEC-ministers gelezen en die zeiden dat het erom gaat dat de markt voorspelbaar en stabiel blijft', verklaarde hij.

Over de vraag of dit een goedkeuring van vaste prijzen was, of dat Bush alleen maar beleefd wilde zijn, liet zijn woordvoerder Ari Fleischer geen twijfel bestaan: 'De president denkt dat stabiliteit van belang is en die kan worden bereikt door lage prijzen, door gematigde prijzen.'

En dat vindt de man die tijdens zijn verkiezingscampagne beloofde dat hij de OPEC zou dwingen 'de kraan open te draaien'. Beschouwde de OPEC de opmerkingen van Bush als een aanmoediging om de productie te verminderen? Volgens een analist van de oliemarkt die door Reuters werd geïnterviewd, heeft de instemming van Bush met hun streven de prijzen hoog te houden 'een hoop OPEC-ministers aangenaam getroffen'. Raar toch? Als Californië over hoge elektriciteitsprijzen klaagt, kan het steevast rekenen op een lesje marktwerking. Maar als buitenlandse producenten samenzweren om te voorkomen dat de prijzen zakken in verband met het vooruitzicht van een oververzadiging van de markt, betuigt de regering niet alleen instemming maar bevestigt zij ook nog eens de oude, achterhaalde theorie dat kartels in het belang van de consument zijn.

En dat is niet het enige geval waarin de regering haar principes opzijzet als er olie in het spel is. De energiewet die het Huis heeft aangenomen, viel op door onverschilligheid ten aanzien van milieu-effecten en gebrek aan beschermende maatregelen - grotere doelmatigheid zou gemakkelijk meer olie kunnen besparen dan we kunnen winnen door gaten in de toendra te boren.

Maar het meest verwonderlijke is dat de wet voorziet in een bedrag van meer dan dertig miljard dollar aan subsidies en speciale belastingmaatregelen voor energieproducenten. En dat is nog verwonderlijker gegeven het feit dat er weinig geld is. Republikeinen wachten zenuwachtig de nieuwe begrotingsprognoses af waarvan iedereen in Washington verwacht dat ze zullen laten zien dat door de belastingverlagingen in de komende jaren geen begrotingsoverschotten zullen optreden.

Het lijkt erop dat de beginselen van de regering een speciale bepaling bevatten waarin een uitzondering voor olie wordt gemaakt. De regering vertelt de mensen dat zij hun vertrouwen in de vrije markt moeten stellen en moeten accepteren dat de prijzen een uitdrukking zijn van vraag en aanbod, tenzij die mensen toevallig olie verkopen. De regering zegt dat mensen op eigen benen moeten staan en geen subsidies van de federale overheid moeten verwachten, tenzij die mensen olie verkopen. En de regering zegt tegen landen dat de VS verwachten dat zij hun eigen boontjes doppen en dat onze regering geen boodschap heeft aan hun bijzondere gevoeligheden, tenzij die landen olie verkopen.

Bush was, dat hoeft geen betoog, naïef in het toeschrijven van altruïstische motieven aan de OPEC-ministers. Zij willen geen stabiliteit, maar ze willen geld - veel geld. En hun optreden bewijst de wereldeconomie geen dienst. Integendeel, economen hoopten dat lagere olieprijzen het risico van een mondiale recessie zouden verkleinen. Dus het besluit van de OPEC om de productie te verminderen, hetgeen Bush schijnt goed te keuren, was slecht voor de wereld, slecht voor de Amerikaanse burgers, met uitzondering van de mensen in de olie-industrie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden