Bush toont zich straatvechter én staatsman

  1. Als een nieuwsbrief..

2. Als een soap

Liever tien States of the Union dan één troonrede.

De first lady zat op de eerste rij van de presidentiële loge, omgeven door zorgvuldig geselecteerde gasten: een paar Irakezen, een jonge held van het slachtveld, een middenstander die na de belastingverlaging zijn geld niet opkan, een criminele drugsverslaafde die het goede pad heeft gevonden, een sportheld.

Beneden in de zaal las de president van de teleprompter, een elektronisch leesplankje dat wij televisiekijkers niet kunnen zien en de president des te beter, zodat het net leek alsof hij bijna een uur lang voor de vuist weg sprak. De toespraak werd 67 keer door applaus onderbroken, of 71 keer, daar bestaat verdeeldheid over en de hertelling is nog niet voltooid.

Als één man rezen de Republikeinen uit hun zetels, de Democraten bleven meestal zitten, de armen over elkaar. De verhoudingen in de Amerikaanse politiek worden steeds slechter. Grandioos was Ted Kennedy, de peetvader van de Democraten, een granieten afwijzing van het verschijnsel-Bush.

3. Als een offerte

De president waardeert zijn trouwe klanten. Hij haalt een recordbedrag op aan donaties voor zijn verkiezingscampagne, misschien wel tweehonderd miljoen. Het meeste geld komt van sponsors uit het bedrijfsleven en rijke Amerikanen. De president zei de belastingverlaging (van bij elkaar 1,7 biljoen!) blijvend te willen maken. Hoe moet dat worden gefinancierd? Zie 1.

De president beloofde nog net niet een grondwetswijziging om het homohuwelijk onmogelijk te maken. Hij dreigde er wel mee. En ook zei hij: 'Ons land moet de heiligheid van het huwelijk verdedigen.' Het heteroseksuele huwelijk, wel te verstaan. De president zei meer geld te willen vrijmaken voor programma's van seksuele onthouding onder jongeren. 'Om te voorkomen dat geslachtsziekten worden overgedragen, is onthoudingonder jonge mensen de enige zekerheid.'

De president ontkomt er niet aan conservatieve groeperingen in de VS tegemoet te komen, in elk geval verbaal. Zij zijn sterk georganiseerd, spugen hem voortdurend op z'n vestje. De president weet dat hun stem altijd bij hem zal terechtkomen, maar dat betekent niet dat hij ze kan negeren.

4. Als het bericht van een staatsman

Voor meer dan zestig miljoen televisiekijkers wilde de president zich graag laten zien als een vader van de natie, de opperbevelhebber bij wie het lot van het land in goede handen is (lees: anders dus dan bij die Democraten die partijpolitieke nummertjes opvoeren, de president beschimpen, elkaar onderuit proberen te halen). Luisterdan naar uw president: 'We gaan voorwaarts, met vertrouwen en geloof. Onze natie is sterk en standvastig. De zaak die wij dienen is een goede, want het is de zaak van de gehele mensheid.' En zo had de president er nog een paar, van die zinnen waarin hij zich verhief boven het lawaai van de straat. 'Ik beloofde aan u en aan alle Amerikanen mijn volledige inzet om ons land te verdedigen en onze vijanden te verslaan. En deze belofte, gedaan door één, is door velen nagekomen.'

5. Als het bericht van een vechtjas

De president kan het niet laten, hij is een straatvechter. De State of the Union was ook het begin van zijn verkiezingscampagne. Hij noemde zijn Democratische tegenstrevers geen enkele keer bij naam. Tegelijk liep hij alle punten van kritiek langs die hem voor de voeten zijn geworpen – en verwierp ze op een wijze die leepheid en agressie verraadt.

'Sceptici' hadden het voor onmogelijk gehouden, maar de belastingverlaging werkt en Amerika is veiliger geworden. Geen wapens van massavernietiging gevonden in Irak? Het is bewezen dat Saddam Hussein beschikte over 'wapens van aan massavernietiging gerelateerde programma-activiteiten'. 'Sommigen' stellen de vraag of Amerika wel echt in oorlog is, de president weet het. 'Sommigen in deze zaal en in ons land steunden niet de bevrijding van Irak', de president weet het. Het antwoord: 'Hadden we verzuimd op te treden, de programma's van op massavernietiging gerichte bewapening van de dictator zouden vandaag nog steeds worden voortgezet.'

En zo voort en zo verder. Niks toegeven, alles terugkaatsen. In het begin van zijn toespraak had de president een zin over de bestrijding van terrorisme die alles zei – over hem en over zijn verkiezingscampagne. 'We hebben niet die lange weg van tragedies en beproeving en oorlog afgelegd om nu te gaan wankelen en ons werk onvoltooid achter te laten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden