Bush' oorlogstaal verontrust Moskou

Met verontrusting ziet Rusland hoe 'de strijd tegen het terrorisme' zich dreigt uit te breiden. Landen waarmee Moskou goede betrekkingen onderhoudt, zijn door president Bush aangewezen als 'de as van het kwaad'....

Rusland is bang dat Bush de wereldopinie probeert op te stoken tegen Noord-Korea, Iran en Irak door ze af te schilderen als broeinesten van terrorisme. Minister van Defensie Sergej Ivanov, op bezoek in West-Europa, liet zijn misnoegen duidelijk blijken. 'Het is niet genoeg om er met de knuppel op los te slaan. Voor het gebruik van militair geweld zijn bewijzen nodig.' Rusland wil dat de VS niets ondernemen zonder een resolutie van de Veiligheidsraad - daar heeft Rusland nog steeds vetorecht.

Officieel maakt Rusland zich zorgen om 'de grondbeginselen en principes van het internationaal recht'. De waarheid is prozaïscher: Moskou heeft goede contacten met de regimes in alledrie de landen, en hun val zou zowel het verlies van politieke invloed als van miljarden dollars aan wapenorders en oliecontracten betekenen. De Russen vermoeden dat de VS onder het mom van 'de strijd tegen het terrorisme' oude vijanden willen uitschakelen .

In Iran bouwt het Russische ministerie van Atoomenergie een kernreactor van een type dat niet geschikt is voor militair gebruik. De Amerikanen denken dat Iraanse ingenieurs via dit project kennis opdoen die kan worden gebruikt voor de productie van kernwapens - wat Moskou in alle toonaarden ontkent. Het wijst erop dat de VS een reactor van het zelfde type helpen bouwen in Noord-Korea, als onderdeel van een programma om het vreedzame gebruik van kernenergie te bevorderen. Iran heeft bovendien voor enkele honderden miljoenen dollars aan luchtdoelraketten, pantserwagens en munitie besteld bij de noodlijdende Russische wapenindustrie.

Het Kremlin trekt in de Veiligheidsraad al jaren aan de rem als het gaat over de aanpak van Irak. Het heeft verscherping van de handelssancties geblokkeerd en pleit voor afschaffing van de no-flyzones in het noorden en zuiden van het land. Rusland is bang dat het zijn aanspraken op de Iraakse olie verliest als de Amerikanen Desert Storm II op touw zetten. Saddam Hussein heeft het contract ter waarde van 20 miljard dollar voor de exploitatie van het Qurna-olieveld gegund aan Loekoil, Ruslands grootste oliemaatschappij. 'Als de Amerikanen een militaire operatie tegen Irak beginnen, kunnen we dat contract verliezen en nemen Amerikaanse oliemaatschappijen onze plaats in', zegt directeur Leonid Fedoen.

De Russische autoriteiten gaven toe aan elke gril van de Noord-Koreaanse alleenheerser Kim Jong Il toen die van de zomer met zijn pantsertrein door Rusland spoorde. Stations werden ontruimd, treinen vertraagd of geannuleerd. Dat alles in de hoop dat Kim concessies zou doen in zijn raketbouwprogramma. Eerst leek die tactiek te werken: Kim zei dat hij voor zijn lanceringen voortaan gebruik zou maken van Russische raketten; later zei hij dat die opmerking 'een grap' was geweest.

President Vladimir Poetin kan zich niet al te toegeeflijk opstellen. 'Hij weet dat het politieke en militaire establishment met argusogen toekijkt of hij de Russische politiek ondergeschikt maakt aan de VS ', zegt Viktor Kremenjoek van het Instituut voor Canada en de VS. De samenwerking met de Amerikanen in 'de strijd tegen het terrorisme' heeft het Kremlin minder opgebracht dan de Russen hadden verwacht. De VS hebben een Koude-Oorlogswetje dat beperkingen oplegt aan investeringen in Rusland nog steeds niet geschrapt; ze negeerden een verzoek om een deel van de Sovjet-schulden kwijt te schelden; de onderhandelingen over toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie blijven moeizaam.

Het ministerie van Atoomenergie, de oliemaatschappijen en de wapenindustrie voeren samen een geduchte lobby voor hun belangen in de drie 'schurkenstaten'. Dit keer krijgen ze niet alleen steun van hardliners en slavofielen, maar ook van de hervormers. Dat de Amerikanen nog steeds kritiek hebben op het Russische optreden tegen de Tsjetsjeense rebellen heeft veel kwaad bloed gezet. De krant Izvestija verwijt de Amerikanen hypocrisie. 'Er zijn twee categorieën terroristen: de slechten, die het tegen de VS opnemen, en de goeden, tegen wie het gebruik van geweld als overmatig wordt bestempeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden