Buschauffeur haalt Kamer niet meer

Ook een buschauffeur kan Kamerlid worden, of een verpleegkundige. Dat zou de SP laten zien, had de nieuwe voorzitter, Ron Meyer, zich voorgenomen. Het geluid van de gewone mens moest terug in de politiek, de partij kan in dat opzicht bogen op een ruime ervaring. De huidige fractie, een van de hoogst opgeleide in de Tweede Kamer, was alvast gewaarschuwd.

Jan Marijnissen (L) in 1980. Het SP-boegbeeld was ooit worstmaker en lasser.Beeld Hollandse Hoogte

Op de eerste onder zijn bewind tot stand gekomen kandidatenlijst is van dat voornemen niets terug te vinden. Een collectie hoog opgeleide dertigers en veertigers mag namens de SP de verkiezingsstrijd voeren. De meesten met ervaring op bestuurlijk vlak, vaak bij de vakbond. Een enkeling met kennis als communicatiestrateeg. Van de eerste 25 zijn er zes fractiemedewerker geweest of anderszins aan het partijapparaat verbonden. Ook de FNV doet het goed als opleidingsinstituut. Elf kandidaten zijn raadslid, statenlid of wethouder, negen maken nu al deel uit van de fractie.

Het maakt de lijst van de SP tot een getrouwe afspiegeling van de Kamerbevolking. Een universitaire opleiding is de norm in Den Haag. Wie niet minstens een hogeschool heeft voltooid, maakt weinig kans om volksvertegenwoordiger te worden. Ter vergelijking: van de Nederlandse bevolking had volgens het CBS in 2013 72 procent geen opleiding op universitair of hbo-niveau.

Bij de PvdA staat Frans Moor, Kamerlid van 1977 tot 1991, te boek als laatste echte arbeider in de fractie. Hij was machinebankwerker voordat hij de politiek in ging. Moor stapte later over naar de SP, een partij die de traditie van een brede volksvertegenwoordiging langer in ere hield. Jan Marijnissen, mede-oprichter en vele jaren leider van de SP, was ooit worstmaker bij Unox en lasser. Remi Poppe, een andere oer-SP'er, had gewerkt als havenarbeider, Ali Lazrak was fabrieksarbeider geweest.

10 Kamerleden niet hoogopgeleid

Voor een dergelijk loopbaanverloop lijkt in de huidige Kamer geen ruimte meer, ook niet bij de SP. Van de 150 Kamerleden zijn er volgens het Montesquieu Instituut tien die niet de universiteit of het hbo voltooiden, 25 jaar geleden gold dat nog voor een kwart van de Kamerleden.

Jan Schaefer (PvdA) werd als staatssecretaris en later als wethouder van Amsterdam een van de grote aanjagers van de naoorlogse volkshuisvesting. Broos van Erp (VVD) bracht het tot ondervoorzitter van de Kamer. Beiden waren van huis uit banketbakker.

De Kamerleden zonder academische of hbo-opleiding zijn over verschillende fracties verdeeld. Astrid Oosenbrug (PvdA) maakte de mavo niet af, Erik Ronnes (CDA) deed mavo en maakte daarna carrière bij Xerox, Helma Lodders (VVD) volgde na de mavo een opleiding tot kraamverzorgster.

SP presenteert lijst van 'straatvechters'

De SP heeft vandaag haar kandidatenlijst voor de verkiezingen van maart 2017 gepresenteerd. Hoogste nieuwkomer is Lilian Marijnissen, de dochter van oud-partijleider Jan Marijnissen. Ze staat op de derde plek, na lijsttrekker Emile Roemer en nummer twee Renske Leijten. Lees hier het hele artikel.

Opleidingsniveau stijgt, gemiddelde leeftijd daalt

Erik Ziengs (VVD) voltooide de middelbare hotelschool en werd later winkeleigenaar, Tjeerd van Dekken (PvdA) maakte het hbo niet af en werd daarna programmamaker. Dion Graus (PVV) deed een tweejarige opleiding op hbo-niveau in Driebergen en Barry Madlener (PVV) voltooide de havo en een opleiding tot makelaar. Ahmed Marcouch (PvdA) volgde de mts en werd daarna politieman. Van Selçuk Özturk (Denk) is het opleidingsniveau niet bekend.

Jesse Klaver van GroenLinks, die er graag aan mag herinneren dat hij een mbo-opleiding volgde, ging daarna naar de Avans Hogeschool en deed een schakelprogramma Europese politiek aan de UvA.

Terwijl het opleidingsniveau stijgt, daalt de gemiddelde leeftijd van Kamerleden. In 2012, toen er voor het laatst landelijke verkiezingen waren, was een volksvertegenwoordiger gemiddeld 43,8 jaar - in 1960 was dat nog 51,9 jaar. Partijen scouten vaak in hun eigen binnenwereld van fractiemedewerkers, bestuurders en ambtenaren. Gevolg is dat het aantal Kamerleden met ruime ervaring in een betrekking buiten de politiek of de ambtenarij kleiner wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden