Bus naar Indiase welvaart bleef te duur

Voor de massa in de dorpen heeft India onder de BJP van premier Vajpayee niet geschitterd. De Congrespartij profiteerde ervan, terwijl juist zij de hervormingen begon....

Van onze buitenlandredacteur Rob Vreeken

Blijkbaar is het een tactische blunder geweest, de verkiezingsleus van de BJP. 'India shining', India schittert, was de zelfvoldane kreet waarmee de partij van premier Atal Behari Vajpayee meende de verkiezingen te kunnen winnen. En te z winnen, een voorspelling die de BJP deelde met het overgrote deel van de pers en de electorale deskundigen in India.

Het zelfvertrouwen bleek ook uit het door Vajpayee bepaalde tijdstip van de verkiezingen, een half jaar voor zijn termijn om was.

India had zojuist een economische groei gescoord van 8 procent, het hoogste sinds jaren, en was hard op weg vrede te sluiten met Pakistan. Verkiezingen zouden dus een kwestie zijn van simpel incasseren.

Maar het pakte anders uit. De misschien wel de spectaculairste uitslag uit de Indiase geschiedenis behelsde een verpletterend verlies voor de BJP-coalitie en een terugkeer van de door velen afgeschreven Congrespartij.

Tal van verslaggevers tekenden gisteren op het Indiase platteland schampere opmerkingen op over die leus van de BJP. Schittert India? Waar dan? In ieder geval niet hier, zei Ganpat Patil, een boer in het dorp Govade tegen Reuters.

De nederlaag van de BJP is de straf voor het veronachtzamen van de arm gebleven meerderheid van de bevolking, die vooral te vinden is in de dorpen.

Terwijl de liberalisering van de economie en het aantrekken van buitenlandse investeerders profijtelijk was voor de stedelijke middenklasse,merkten de honderden miljoenen dorpelingen weinig anders dan dat het sappelen bleef voor een marginaal bestaan.

Hooguit hoorden ze mooie verhalen over hoge kantoorpanden en moderne winkelcentra in steden waarheen een busreis voor hen te duur is. Het 'India shining' moet dat opzichtige verschil alleen maar hebben ingewreven.

Het merkwaardige is dat India's economische liberalisering in 1991 werd ingezet door de Congrespartij, onder premier Narasimha Rao. En het was juist de BJP die indertijd het soort bezwaren inbracht die dit keer tegen haar werden uitgespeeld door de Congrespartij: te veel massa-ontslagen bij de staatsbedrijven, uitverkoop van Indiase belangen aan het buitenland, verwaarlozing van het platteland en de armen.

Die verwisseling van posities duidt niet op grote ideologische tournures bij BJP en Congrespartij, eerder op het ontstaan van een bodem van consensus in de Indiase politiek: deelname van India aan de kapitalistische wereldeconomie is onvermijdelijk en wenselijk, verdere liberalisering is noodzakelijk.

Wat weer niet betekent dat een regering-Gandhi Vajpayees beleid zal voortzetten. De Congrespartij zal uit deze uitslag vermoedelijk de les trekken dat die honderden miljoenen op het platteland niet zomaar voor de gek kunnen worden gehouden. De Congrespartij moet haar eigen verkiezingsbeloften serieus nemen.

Sowieso zal Gandhi tot het afzwakken van de hervormingen worden gedwongen door de partijen die zij nodig heeft voor een meerderheid. De Samajwadi Partij (ongeveer 40 zetels, zeer sterk in de bevolkingsrijke noordelijke deelstaat Uttar Pradesh) zal eisen stellen voor de mensen in de dorpen. De twee communistische partijen (gestegen tot 50 zetels) hikken aan tegen het afslanken van de staatsbedrijven en het versoepelen van de arbeidswetgeving. De mogelijke deelname van communisten in een regering, nooit vertoond in India, maakt deze uitslag extra bijzonder.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden