Burqa's droegen ze tóch al in Peshawar

Dat onlangs de sharia, de islamitische wet, is ingevoerd: veel verschil maakt het niet voor het leven in de Noord-Westelijke Grensprovincie in Pakistan....

Bij de drukke bushalte wordt direct plaatsgemaakt voor twee figuren die op spookjes lijken. Witte stof wappert rond hun gedaanten en twee donkere plekken verraden waar de ogen zitten. Mannen doen hun best zo ver mogelijk uit hun buurt te blijven. Geen kwestie van angst, maar van respect. Onder de witte stof zitten twee keurige vrouwen die in hun burqa reizen, en die wil je als man niet per ongeluk aanraken.

Bijna alle dames die zich in Peshawar buitenshuis wagen, zijn van top tot teen ingepakt. Laat er geen misverstand over bestaan, dat heeft niet alleen met de onlangs ingevoerde islamitische wetgeving te maken. De Pakistaanse Noord-Westelijke Grensprovincie (NWFP) is altijd al oerconservatief geweest en ook vóór de streng religieuze coalitie, de MMA, hier aan de macht kwam, waagde bijna geen vrouw zich zonder sluier buiten. 'Maar de sfeer is veranderd', zeggen zowel de mullahs als de burgers; zowel de zakenlieden als de mensenrechtenactivisten. Ze zijn het er alleen niet over eens of dit ten goede of ten kwade is.

De meeste inwoners van de NWFP lijken zich in elk geval geen zorgen te maken. Vrouwen werden altijd al binnenshuis gehouden en scholing van meisjes werd, zeker op het platteland, door velen gezien als verspilling van tijd en geld. Dat de provinciale regering nu bepaalt dat er geen westerse films meer vertoond mogen worden, dat muziek in openbare ruimten is verboden en dat iedereen vijf keer per dag moet bidden - dat zal het leven van de meeste inwoners niet ingrijpend veranderen. 'De sharia is de wet van Allah', zegt sigarettenverkoper Latif. 'Dat kan alleen maar goed zijn.'

De Amerikaanse regering denkt daar vermoedelijk anders over. Een van haar belangrijkste bondgenoten in de strijd tegen het terrorisme heeft een provinciale regering die steeds meer op de Taliban gaat lijken.

De constatering lijkt Siraj ul-Haq, de vice-premier van de provincie, bijna fysiek pijn te doen. Hij sluit zijn ogen een fractie van een seconde en reikt met zijn vingertoppen naar zijn slapen. Daarna zegt hij met zachte stem dat zijn coalitie géén Taliban is. 'Wij zijn op democratische manier aan de macht gekomen. Het invoeren van de islamitische wet was onderdeel van ons verkiezingsprogramma. Dat betekent dat we de sharia niet met geweld aan de bevolking opleggen, maar dat ze er zelf om heeft gevraagd.'

Ul-Haq betreurt het dat het Westen 'maar niet wil begrijpen' dat de islamitische wet ook over andere kwesties gaat dan het sluieren van vrouwen. 'De sharia is een compleet stelsel, dat tevens voorziet in wetten over onderwijs, gezondheidszorg en rechtspraak. En hierbij spiegelen we ons niet aan andere landen, zoals Iran of Afghanistan. We baseren ons volledig op het rolmodel zoals dat 1400 jaar geleden is ontwikkeld.'

Daar sluit Samia Rahil Qazi zich bij aan. 'Deze wetten zijn prachtig', zegt de voorzitter van de vrouwelijke vleugel van de Jamaat i-Islamia, een van de zes religieuze partijen die in de MMA samenwerken. 'De sharia bepaalt elke minuut van de dag. Ze schrijft voor hoe we ons in huis, op de markt en in de samenleving moeten gedragen.'

Maar vindt Qazi het écht niet vervelend dat de regering haar voorschrijft dat ze zich van top tot teen moet inpakken? Vandaag zelfs bij een temperatuur van 47 graden? 'Oh, nee', lacht ze. 'Het beschermt me tegen starende mannen én tegen de zon. Iedereen weet dat te veel zon slecht is voor je huid, en dankzij die doek voor mijn gezicht blijft mijn huid jong.'

Dat is wel het laatste waar Kashif Butt zich zorgen over maakt. Zijn familie behoort tot de welgestelde en goed opgeleide minderheid van Peshawar, die zich grote zorgen maakt over de jongste ontwikkelingen. 'Als dit zo doorgaat, gaan we verhuizen', zegt Kashif. Hij spreekt hardop uit wat de meeste zakenlieden alleen anoniem willen vertellen. 'Ik wil dat mijn dochters een goede opleiding krijgen, ik wil dat mijn vrouw gewoon naar de markt kan gaan. En ik bepaal zelf wel of ik een baard wil dragen. Religie is een persoonlijke kwestie. De staat moet zich concentreren op zaken als werkloosheid, gezondheidszorg en onderwijs.'

Afrasiab Khattak, de voorzitter van de Mensenrechtencommissie van Pakistan, noemt de sharia zoals die nu wordt ingevoerd een 'fascistisch systeem', dat leidt tot orthodoxie en intolerantie. 'Er ontstaat een verstikkende atmosfeer waarin het onderwijs nog verder wordt geïslamiseerd, muziek is verboden, vermaak verbannen en de segregatie van de seksen steeds verder wordt gedreven.'

Om zijn zorgen te illustreren, loopt Khattak naar buiten en wijst naar de bruidswinkels met hun suikerroze jurken in de etalage. De gezichten van de blije bruidjes zijn afgeplakt. 'Omdat meutes elke winkel aanvallen waar muziek verkocht wordt of affiches met vrouwengezichten hangen.'

Khattak wist zich het zweet van zijn voorhoofd en zegt snel weer naar binnen te willen, waar hij met een bezorgd gezicht gaat zitten. 'We zien hier de Pakistaanse versie van de Taliban en we weten waar dat in Afghanistan toe geleid heeft. De meeste mensen in deze provincie zullen hun dagelijkse leven niet snel zien veranderen, maar dit is de perfecte voedingsbodem voor religieus militarisme. En het laatste dat we willen, is een regering die steun verleent aan groeperingen die strijders willen trainen om hun geloof te verdedigen. Hier in de NWFP komt dat elke dag een stapje dichterbij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden