Burn-out wordt de literaire goudmijn van deze eeuw

Het luiste boek uit de 19de eeuw is ongetwijfeld Oblomow van Iwan Gontsjarow, dat in 1858 verscheen. Het luiste boek uit de 20ste eeuw is ongetwijfeld De Toverberg van Thomas Mann, dat in 1924 verscheen. Beide boeken zijn, hoewel behoorlijk dik, lui in die zin dat de hoofdpersonen niets uitvoeren of moeten bijkomen van inspanningen waarvan niet duidelijk is of zij werkelijk zijn geleverd. Zowel Ilja Iljitsj Oblomow als Hans Castorp verkeert in een permanente staat van burn-out.

Qua luiheid spant Oblomow de kroon. Hij heeft vele goede voornemens, maakt ook geregeld plannen, maar die gaan aan een algehele loomheid ten onder. Oblomow bevindt zich in bed en doet er 150 pagina's over om daar eindelijk uit te stappen.

Met Hans Castorp, de hoofpersoon uit De Toverberg, is het nauwelijks beter gesteld. Om uit te rusten gaat hij voor drie weken naar een Zwitsers kuuroord, waar hij uiteindelijk zeven jaar zal blijven! Telkens weet hij zijn vertrek uit te stellen met allerlei drogredenen. Het enige wat hij uitvoert, is filosoferen en discussiëren over politiek. Niet erg nuttig, want als Castorp in het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog eindelijk een aanleiding ziet om zijn koffers te pakken, zijn de politieke verhoudingen in Europa onherkenbaar veranderd.

Ik ben benieuwd hoe in de literatuur de luiwammes van de 21ste eeuw eruit gaat zien. Zo'n personage te scheppen lijkt mij geen eenvoudige zaak, want wij lijken harder te werken dan ooit. Aan de andere kant heb je tegenwoordig steeds meer puissant rijke mensen, die in de gelegenheid zijn hun leven te verlummelen aan de rand van het zwembad. Kortom, de burn-out wordt de literaire goudmijn van deze eeuw.

De oplettende lezer zal het misschien zijn opgevallen dat ik de afgelopen twee weken op deze plek schitterde door afwezigheid. Ik zat namelijk in een kuuroord. Dat kwam zo. Een jaar geleden werd ik gebeld door een in het buitenland wonende vriend, die op doorreis nog een avond in Amsterdam door te brengen had. Hij vroeg of ik hem een film kon aanraden. Youth zei ik, de film van Paolo Sorrentino waarin Michael Caine en Harvey Keitel als twee oude mannen naar een Zwitsers kuuroord reizen om daar nog eenmaal hun eindigend leven te overzien.

De volgende dag belde mijn vriend laaiend enthousiast terug. Hij had vooral genoten van die scène met die twee oude mannen in dat stoombad, die met grote ogen kijken naar Miss Universe, terwijl zij naakt in het water stapt en een rondje zwemt. Wij moeten ook naar dat kuuroord, riep mijn vriend, je bent hierbij uitgenodigd.

Ik zei natuurlijk geen nee, al voegde ik eraan toe dat ik niet kon garanderen dat Miss Universe ook bij ons in bad zou stappen. Bovendien herinnerde ik hem aan die andere scène, waarin een man en een vrouw avond aan avond bij het diner zwijgend tegenover elkaar zitten, tot de vrouw oprijst en de man een enorme klap verkoopt.

Ik was de uitnodiging vergeten, toen mijn weer vriend belde. Hij had het sanatorium gevonden waar de film was opgenomen, maar helaas werd het dit jaar gerenoveerd. Gelukkig was hij bij zijn naspeuringen op een ander kuuroord gestoten, nog mooier en weldadiger. In Spanje, daar gingen we naar toe.

En zo werden wij ontvangen in een Wellness Clinic, gelegen tegen de bergen, met uitzicht op de Middellandse Zee. De artsen en hun assistenten liepen rond in witte jassen. Ook onze ochtendjassen waren wit. Daarin verplaatsten wij ons van stoombad naar sauna, van fitnessruimte naar massagetafel, en vice versa.

Behalve manicure en pedicure kon je een bloedtransfusie met zuurstof krijgen. Of voor 3.500 euro een stamceltransplantatie. Of je ogen laten laseren. En steeds stond een dokter klaar om je bloeddruk te meten.

Het macrobiotische eten - 1.400 calorieën per dag, geen suiker - was van absolute topkwaliteit. Het was niet veel wat je te nuttigen kreeg, maar erg lekker en echt honger kreeg je nooit.

Op zoek naar miss Universe liep ik op een ochtend in mijn witte jas naar het terras. De bergen hingen nog in de mist, die opsteeg uit de azuurblauwe zee. Beneden lag de helikopterlandingsplaats voor de gasten. Aan een medewerker, die de ligstoelen bij het zwembad aan het neerzetten was, vroeg ik wat voor soort mensen hier landen.

'Weet u dat niet?', zei hij, 'af en toe komt hier Vladimir Poetin met zijn gevolg en dan huurt hij het penthouse af.' Hij wees omhoog, waar ook de enorme verblijven waren met de particuliere zwembaden.

Ooit reed Joop den Uyl - met zijn kampeer(vouw)wagen aan de trekhaak - naar Portugal. Ik begreep waarom de sociaaldemocratie het zo moeilijk heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden