Burgers zien politici als zakkenvullers

Donderdagavond even na achten stapte Fernando de la Rúa in de helicopter die hem uit het presidentiële paleis in Buenos Aires ophaalde....

Het gebeurde in 1973 met Lanusse, in 1976 met Isabel Perón en in 1987 met Alfonsin, hoewel de laatste na onderhandelingen met opstandige militairen voor korte tijd terugkeerde in het Roze Huis. De la Rúa hield de eer aan zichzelf omdat hij constateerde dat werkelijk niemand in het land hem meer steunde. In twee jaar tijd was hij politiek tot de grond toe afgebrand.

Natuurlijk is De la Rúa het slachtoffer van de diepe economische crisis, die hij niet veroorzaakt heeft, maar waartegen hij geen wapens bleek te hebben. Maar hij is eveneens een slachtoffer van de crisis die de politieke klasse van Argentinië al jaren doormaakt. De politici worden door de burgers allang beschouwd als ordinaire zakkenvullers, lieden die hun tijd verdelen tussen het najagen van eigen fortuinen en het voeren van een machistische stammenstrijd.

Dat de tien jaar van de peronistische president Carlos Menem (1989-1999) gekenmerkt werd door grootscheepse corruptiepraktijken was bekend, maar de omvang ervan wordt nu pas duidelijk. De alliantie van de linkse Frepaso en de gematigde Radicale Partij, die De la Rúa naar het presidentiële paleis bracht, zou hier een einde aan maken. Maar de nieuwe president was koud geïnstalleerd of het eerste schandaal over het kopen van Senaatsstemmen barstte al los.

De la Rúa heeft geen moment zijn eigen coalitie in het gareel kunnen houden. Zijn vice-president Alvarez stapte vorig jaar op en de ideologische discrepanties binnen de alliantie en zelfs binnen de regering leidde tot een uittocht. De Frepaso haakte af en vervolgens liet ook zijn Radicale Partij hem vallen. Vlak voor zijn aftreden deed De la Rúa zelfs een poging zichzelf als een stroman-president aan te bieden voor een regering van de oppositie.

Het enige politieke alternatief is de Partido Justicialista, de peronistische Partij, die van de erfenis van het fascistoïde corporatisme van generaal Perón slechts de naam heeft overgehouden. Maar het peronisme is zo verdeeld dat het lijkt of het uit verschillende politieke partijen bestaat.

Ex-president Menem en zijn grootste opponent Duhalde voeren al jaren een open oorlog. In 1989 slaagde Menem er niet in voor de tweede keer de grondwet te laten wijzigen zodat hij op kon voor een derde ambtstermijn. Hij gunde echter niemand van zijn partijgenoten het presidentschap en toonde zich bijzonder ingenomen toen oppositiekandidaat De la Rúa de verkiezingen won. Menem zelf liet weten in 2003 terug te zullen komen.

Interim-president Puerta heeft aangekondigd dat hij zo snel mogelijk nieuwe verkiezingen wil uitschrijven. Dat betekent dat de interne strijd binnen het peronisme weer zal oplaaien. Het lijkt onwaarschijnlijk dat Menem, die net een half jaar in huisarrest heeft gezeten, terug komt. Maar Menem heeft wel meer onwaarschijnlijke dingen gedaan.

De sociale opstand richtte zich tegen de zwakke De la Rúa en diens door de arrogante minister Cavallo bepaalde economische beleid. Maar politieke analisten waarschuwen dat indien de peronisten zich al te nadrukkelijk in de stammenstrijd storten de woede zich even makkelijk tegen hen kan richten. Een weinig vrolijk perspectief, want meer keuzemogelijkheden heeft Argentinië niet.

De katholieke kerk deed een oproep tot alle maatschappelijke sectoren tot het aangaan van een dialoog zonder het eigenbelang voorop te plaatsen. Het is de vraag of de huidige generatie politieke leiders hiertoe bereid is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.