Column

Burgers verdienen een groter aandeel

Beeld anp

De economie gaat als de brandweer. De export, de investeringen en de particuliere consumptie - 'kijken, kijken, en nu ook kopen!' - stuwen de bestedingen omhoog, waardoor er meer geproduceerd moet worden. En omdat daar werkenden voor nodig zijn, neemt ook de werkloosheid af. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldde vrijdag dat de economie in het tweede kwartaal met 1,6 procent gegroeid is ten opzichte van vorig jaar. Heerlijk.

Als de koek groeit, valt er ook weer iets te verdelen. De acties van de politievakbonden getuigen ervan, en ook overigens rommelt het in de publieke sector. Hoe verdelen we de buit?

Deze week publiceerde het Centraal Planbureau de cijfers van de Konings-MEV, de verzameling getallen die dezer dagen bij het kabinet op tafel ligt, zodat het de laatste besluiten kan nemen voor op Prinsjesdag het belastingplan en de begroting 2016 openbaar worden gemaakt. Met een verwachte groei van 2 procent dit jaar en 2,4 procent in 2016 is de buit bekend.

Hoe is de verdeling? De hoofdlijn is: de gewone burger komt er bekaaid vanaf.

Het schrale aandeel voor de burger is zichtbaar op verschillende manieren. Allereerst: de koopkracht. Gemiddeld gaan huishoudens er dit jaar 0,8 procent in koopkracht op vooruit, volgend jaar 1,1 procent. Dit is dus aanmerkelijk minder dan de economische groei.

Als de burgers karig bedeeld worden, wie profiteren dan wel? Om te beginnen de (eigenaren van) bedrijven, de kapitaalverschaffers. De arbeidsinkomensquote in de marktsector - het deel van de toegevoegde waarde van bedrijven dat als arbeidsinkomen wordt uitgekeerd - was vorig jaar 79,4. De rest is rente en winst, de beloning voor de kapitaalverschaffers. De nuancering die hierbij past is: kapitaalverschaffers zijn óók burgers. Een arbeidsinkomensquote van 80 is zo'n beetje het langjarige gemiddelde. Het loonaandeel stijgt echter niet, maar keldert dit en volgend jaar naar 77,4, ondanks de gemiddelde loonstijging van 2,2 procent die het CPB voor 2016 voorziet. Nog iets meer op het orgel: de winsten gaan omhoog, en de werkenden worden afgescheept met een klein extraatje.

Er zijn twee wegen die leiden naar een groter loonaandeel komend jaar: meer werknemers én hogere loonstijgingen. Dat vakbonden zich roeren is dus volstrekt logisch.

Naast de kapitaalverschaffers pikt ook de overheid zijn graantje mee. In de cijfers van het CPB is al rekening gehouden met de belastingverlaging van 5 miljard euro die het kabinet graag wil doorvoeren. Minder lasten voor burgers betekent minder inkomsten voor de overheid. Desondanks daalt het financieringstekort gestaag tot 1,5 procent in 2016, en zakt ook de staatsschuld naar 65,3 procent van het nationaal inkomen. Hierbij is, voor zover ik kan nagaan, nog geen rekening gehouden met de opbrengst van de geplande verkoop van staatsbank ABN Amro.

Kan de overheid niet wat meer lastenverlichting geven? Wat hiervoor pleit is dat de collectieve lastendruk met ruim 37 procent van het nationaal inkomen de komende jaren hoog blijft, en nauwelijks daalt. In de jaren voor de crisis begon, schommelde de collectieve lastendruk tussen de 35 en 36 procent. Normaliseren naar dat niveau betekent dus: nog pakweg 10 miljard lastenverlichting. Wat hiertegen pleit is dat het kabinet een toch al aantrekkende economie niet verder hoeft aan te jagen. En dat de overheid als de economie aantrekt juist buffers moet aanleggen - er komen ook weer mindere tijden. Het is de hoogste tijd - misschien dat de Miljoenennota hier licht op gaat werpen - dat het kabinet hier eens een visie op formuleert. Wat is voor Nederland het gewenste niveau van schuld en tekort op wat langere termijn?

In de tussentijd, zou ik denken, moet de karig bedeeld burger dus vooral bij zijn of haar baas aankloppen. Collega's erbij! En loonsverhoging!

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.