Reportage

Burgers Marioepol in frontlinie

Terwijl de gevechten in het oosten van Oekraïne oplaaien, is de havenstad Marioepol opnieuw frontlijn geworden. Vrijwilligers naaien camouflagepakken, de gouverneur is de oorlog beu.

Inwoners van de Oekraïense stad Marioepol lopen langs lichamen van burgers die bij een raketaanval werden gedood.Beeld ap

Igor, een 55-jarige dokwerker, is maandagmorgen niet naar de haven gegaan. Hij heeft de nacht doorgebracht in een café, op een paar barkrukken. Na de raketaanval op een buitenwijk van Marioepol afgelopen zaterdag is het café de coördinatieruimte voor allerlei vrijwilligers geworden. Auto's rijden af en aan, de kleine ruimte staat tot de nok toe vol met slaapzakken, helmen, warme jassen, ingeblikt rundvlees, grote potten jam, boeken en goedkope telefoons.

Beeld EPA

Frontlinie

'Bijna alles van wat we hier inzamelen, gaat rechtstreeks naar de jongens in het leger. We waren het de afgelopen maanden misschien vergeten, maar onze stad ligt gewoon aan de frontlinie', legt Igor uit. 'Er komen inmiddels vrijwilligers uit het hele land. Iedereen begrijpt dat je beter Marioepol kunt verdedigen dan dat je moet wachten tot de Russen in jouw stad de boel kapotschieten.' In de gang staan een stuk of vijf potkachels - die in het Russisch zo mooi bourgeoejkas heten - met handgeschreven instructie te wachten.

In een kleine kamer zonder ruiten zitten vijf vrouwen achter naaimachines. Van visnetten maken ze camouflagepakken. Jutezakken worden in repen geknipt en ontrafeld. De draden worden voorzichtig aan de visnetten genaaid. 'Zo zien onze soldaten eruit als bosjes, of stapels hout', legt een van de vrouwen uit. Kleine armbandjes met afbeeldingen van iconen losgeknipt en door de camouflage genaaid. 'We bidden dat het helpt.'

Na de raketaanval afgelopen weekend op een buitenwijk van Marioepol staat de stad op scherp. De verdedigingslinies in het oosten van de stad zijn versterkt. Militairen en de vrijwillige nationalistische Azov-brigade patrouilleren op straat. In de Vostotsjni-wijk, het hardst getroffen, zijn elektriciëns in de weer om de straatverlichting weer aan de praat te krijgen. In hele straten zijn de ruiten gesprongen, parkeerplaatsen volledig uitgebrand. Kinderen spelen tussen de glasscherven en wijzen naar de gestolde plassen bloed. De vernietiging is enorm. Met de kompas-app op de iPhone kijken de bewoners nog eens naar de kraters. Ze zijn afgeschoten vanuit het oosten, vanuit rebellengebied. Paniek is er niet in de stad. De brandweer heeft aangeboden kinderen en ouden van dagen te evacueren, maar bijna niemand wil weg.

Beeld AFP

Vertrekken

Volgens de gouverneur van de regio Donetsk, Oleksandr Kichtenko, is het geen toeval dat Marioepol onder vuur komt te liggen. 'Dit is een speciale operatie van de rebellen, of zeg het maar gewoon - van Rusland. Ze willen de rest van de regio destabiliseren', legt hij tegenover de Volkskrant uit. 'Ze schieten niet op de posities van het Oekraïense leger, ze schieten op woonwijken, fabrieken of mijnen.'

Over een groot deel van de regio heeft Kichtenko geen controle. 'Maar onder de bevolking is de sympathie voor de rebellen en hun zogenaamde Volksrepubliek verdwenen. 'Het is een boevenbende, je bent er je leven niet zeker. Het is geen geheim dat ze ondernemers afpersen, beslagleggen op appartementen en huizen en auto's confisqueren. Hier aan de andere kant is er een gewoon leven, zijn er regels en wetten.' Kichtenko, een gewezen legergeneraal, heeft geen plannen de rebellen uit te roken of terug te slaan. 'Dat hadden we misschien een half jaar geleden kunnen doen, nu is dat te laat. Mijn doel is vrede. Ik wil niet vechten. Ik wil niet dat er hier raketten neerdalen. Ik wil dat iedereen hier rustig kan werken.'

Toch kiezen sommige inwoners eieren voor hun geld. Igor Azjipa runt een kleine elektronicazaak in een supermarkt in de Vostotsjni-wijk. Het rolluik is half open, nu de elektriciteit terug is neemt hij de schade op. Een van de raketten sloeg 60 meter buiten zijn winkel in, de scherven vlogen dwars door de muren van de supermarkt. Hij pakt een van de kleine, rafelige metalen stukjes op. 'Je kunt het nalopen, het ging zo door de eerste vitrine, door een toetsenbord, dwars door een metalen buis en lag pas aan de andere kant van de zaak op de grond.' Van de verzekering krijgt hij niets, force majeure. 'Ik weet eigenlijk niet waarom ik alles aan het opruimen ben. Eigenlijk moet ik de rolluiken sluiten en vertrekken.'

Maandag roept Oekraïne in het onrustige oosten van het land de noodtoestand uit. Kichtenko: 'Dat is een technische kwestie, het zorgt ervoor dat bepaalde budgetten en noodfondsen kunnen worden aangeboord, er druist niets in tegen de rechten of plichten van burgers.' Toch zijn er problemen. Nieuwe regels beperken het vervoer richting rebellengebied. Familieleden, maar ook voedsel en medicijnen komen het gebied maar met moeite in.

Een persmedewerker vraagt voorzichtig of de gouverneur de woorden over de noodsituatie nog een keer kan herhalen voor een camera van de Oekraïense televisie. Hij zucht. 'Nog een keer? Ik ben moe. Niemand heeft deze oorlog nodig. Rusland niet, Oekraïne niet. Niemand niet.'

Doden in Oekraïne.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden