Burgeroorlog om de kunsten

Aan het eind van de week waarin zonder slag of stoot de kabinetsvoorstellen voor de bezuinigingen op cultuur werden aangenomen, ondanks een demonstratie op het Malieveld, een bescheiden lawaaibetoging voor de ingang van de Tweede Kamer, open brieven in kwaliteitskranten, petities die overhandigd werden aan Kamerleden, het opstappen van Els Swaab als voorzitter van de Raad van Cultuur en zelfs een Mars der Beschaving naar Den Haag, steeg de VVD, de partij van staatssecretaris Halbe Zijlstra, tenslotte maar liefst 3 zetels in de peilingen. Conclusie: het helpt allemaal niets. Integendeel.

Daniel Samkalden
Deelnemers aan de Mars der Beschaving. Beeld anp
Deelnemers aan de Mars der Beschaving.Beeld anp

Een mars naar Den Haag, de kunstactivisten zijn de verkeerde kant opgelopen. In Nederland raast de vrije markt als een orkaan over het pluriforme landschap. In het oude Den Haag zijn alleen nog marktkooplieden te vinden, geen machthebbers meer. Onlangs werd mij uitgelegd hoe het nieuws op deze internetsite tot stand komt. Op een algemene redactie worden nieuwsfeiten tot artikelen verwerkt en het AD, de Volkskrant, Trouw of het Parool steekt de hand op als een van de stukken in haar profiel past om het vervolgens op de website te plaatsen. Net zoals in Hilversum de publieke omroepen fuseren met behoud van hun merknamen. Zo worden efficiëntieslagen gemaakt achter de karkassen van onze oude ideologieën. Er wordt doelgroepencommercie bedreven op de ruïnes van de verzuiling.

Iedereen is aandeelhouder
Dat is niet te wijten aan de Volkskrant die het vege lijf probeert te redden, zoals je de kaalslag in de kunst niet moet toeschrijven aan de VVD of de PVV. Het oude gezag is geprivatiseerd en iedereen is aandeelhouder; Halbe Zijlstra doet wat vroeg of laat een ander zou doen. De vijand van de kunst is niet dit kabinet, maar de Meerderheid. De burger die zich hoereert, laat verleiden tot gemakzucht, zich een zo voordelig mogelijk maatschappelijk engagement laat aanmeten en zich niet meer tot de orde laat roepen.

Het activisme voor de kunst mag dus wel even heel wat meer uit de kast trekken om de strijd in haar voordeel te beslechten. Tomaten volstaan allang niet meer om de tijdgeest te veranderen. Er is minimaal een burgeroorlog nodig. Een ondemocratisch gevecht met martelaren die zich concessieloos committeren aan nuance, kwaliteit en oorspronkelijkheid en niet marcheren naar Den Haag, maar langs de buitenwijken van Venlo, Heerlen, Boxmeer, Rotterdam, Almere. In werkelijkheid is niemand hiertoe bereid.

'Mars der Beschaving', het klonk zo veelbelovend. Populisten in de wiek geschoten over de arrogantie waarmee het woord 'beschaving' werd toegeëigend en wat te denken van het elitarisme dat doorklinkt in de archaïsche samentrekking 'der'? Wie zegt er tegenwoordig nog 'der'? In werkelijkheid verbleekt de mars van onze kunstidealisten bij de Nijmeegse wandelvierdaagse, live te volgen op SBS6. In werkelijkheid is het activisme uitgestorven met de lege welvaart die wij ons allen laten aanleunen. De culturele sector lijkt rijp voor de markt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden