Nieuws Soedan

Burgerbeweging en militairen Soedan zetten handtekening onder akkoord machtsdeling

De pro-democratische burgerbeweging en de militaire heersers in Soedan hebben zaterdag officieel hun handtekeningen gezet onder een akkoord over een machtsdeling. Die moet de weg plaveien voor een vorm van burgerbestuur en een einde maken aan de politieke impasse die was ontstaan na de val van president Omar al-Bashir, in april. 

De ondertekening van het akkoord vond plaats in de Soedanese hoofdstad Khartoem, in de Vriendschapshal, een congres- en bankethal. Beeld AFP

Het in de voorbije weken uitonderhandelde akkoord geldt als een doorbraak, al is de vraag of de militairen het op termijn zullen eerbiedigen. De militairen hadden Bashir afgezet onder druk van massale straatprotesten tegen decennialang politiek en economisch wanbestuur. Ze leken vervolgens niet van plan hun eigen macht uit handen te geven, maar aanhoudende protesten en internationale druk leidden ertoe dat ze concessies deden. Het is de bedoeling dat burgers en militairen samen een overgangsraad vormen, totdat over 39 maanden verkiezingen worden gehouden.

De ondertekening van het akkoord vond plaats in de Soedanese hoofdstad Khartoem, in de Vriendschapshal, een congres- en bankethal. Aanwezig waren ook veel vertegenwoordigers van Afrikaanse en Midden-Oosterse landen met geopolitieke belangen in Soedan, zoals premier Abiy Ahmed van Ethiopië. Dat land speelt een belangrijke rol  als bemiddelaar in Soedan. Egypte stuurde zijn premier, Mostafa Madbouly, al verwijten veel Soedanezen dat land samen met Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten steun te verschaffen aan de Soedanese militairen. Zo zouden ze een nieuwe ‘Arabische Lente’ willen smoren. Soedanese toeschouwers in de Vriendschapshal gaven zaterdag premier Abiy van Ethiopië een beduidend warmer onthaal.

Demonstranten vieren feest in Khartoem. Beeld AFP

Geen garantie

Veel Soedanezen lijken gemengde gevoelens te hebben over het akkoord, dat de militairen weliswaar ‘bindt’ aan internationaal nauwlettend gevolgde afspraken, maar dat geen keiharde garantie is voor democratisering. Kopstukken van de militairen komen voort uit het oude politieke en financiële bewind van Omar al-Bashir en zij willen niet zomaar hun bevoorrechte posities opgeven. Op 3 juni werden in Khartoem zelfs meer dan 100 betogers vermoord door leden van de Rapid Support Forces, een paramilitaire groepering die onder leiding staat van generaal Hemeti: hij is ook een van de militaire bestuurders van Soedan.

Zijn uitspraak tegen de BBC zal dan ook met scepsis zijn ontvangen: Hemeti beloofde dat de militairen zich zullen houden aan ‘elke letter’ van het akkoord over de machtsdeling. De militairen lijken op meer manieren toch vertrouwen te willen wekken. Zo mag nieuwszender Al-Jazeera weer opereren in Soedan, na een ban van twee maanden. Al-Jazeera komt uit Qatar, dat rivaliseert met de Golfstaten die steun verschaffen aan militaire kopstukken in Soedan. Voorts is oud-president Bashir aangeklaagd voor corruptie.

Zwakte

Een potentiële zwakte van de machtsdeling is overigens ook dat die onvoldoende stem geeft aan inwoners van gemarginaliseerde gebieden aan de ‘randen’ van Soedan. In regio’s als Darfur, Zuid-Kordofan en Blauwe Nijl heersen al jarenlang conflicten, ‘Afrikaanse’ bewoners daar zijn het doelwit van ‘gearabiseerde’ machthebbers uit Soedans centrale regio’s. Het huidige akkoord is er vooral een tussen de militairen en relatief goed opgeleide burgerdemonstranten uit dezelfde centrale regio’s, luidt de kritiek, waardoor sommige langlopende conflictsituaties in de periferie van Soedan niet worden opgelost.

Routekaart

Een ‘soevereine raad’ van 11 leden overziet de politieke transitie in Soedan tot er over 39 maanden verkiezingen plaatsvinden. De raad moet maandag 19 augustus worden beëdigd. 5 leden zijn militairen en 5 leden zijn burgers; het elfde lid is een burger die moet worden gekozen op basis van consensus tussen de twee groepen. De raad wordt de eerste 21 maanden voorgezeten door een militair en de laatste 18 maanden door een burger.

De raad overziet in de praktijk een nieuw kabinet en een nieuwe wetgevende raad, beide getalsmatig gedomineerd door burgers. Op woensdag 21 augustus moet de premier (een burger) worden beëdigd die het kabinet gaat samenstellen. Dat kabinet moet 31 augustus voor het eerst bijeenkomen.

De nieuwe wetgevende raad van maximaal 300 leden zal voor tweederde bestaan uit burgers. 40 procent van de zetels is gereserveerd voor vrouwen.   

Meer over Soedan

Er is een akkoord tussen de militairen en de burgers, maar haalt dat ook de angel uit het conflict in Soedan? Onze correspondent Mark Schenkel analyseerde eerder de kans daarop. Na de ondertekening, zaterdag, van het akkoord overheerste opluchting. Die was twee maanden geleden nog ver te zoeken, nadat paramilitaire eenheden het vuur hadden geopend op demonstranten, en minstens honderd mensen doodden. Het wantrouwen jegens de militairen in Soedan wordt gevoed door hun banden met Saoedi-Arabië. ‘We willen hun geld niet, noch hun inmenging.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden