Burger laat zich niet verwarren door groen-witte spellingstrijd

Luiwammesende vrijeberoepsbeoefenaars, overgelopen farizeeërs, twee-eiige tweelingen en andere taalkundige breinbrekers kruipen vandaag weer uit hun krochten. Met de eerste ronde in het Groot Dictee der Nederlandse Taal , verderop te vinden in de Volkskrant, begint weer de traditionele ‘cyclus van de spelling’, over een maand eindigend in het gedragen...

Bovengenoemde types articuleerde hij twee jaar geleden in Den Haag tot een goed einde, terwijl achter de gordijnen van de Eerste Kamer het oproer kraaide. Voor het eerst in vijftig jaar werd het Groene Boekje, waarin de officiële spelling van het Nederlands taalgebied is opgenomen, geweld aangedaan. De volgende dag, 17 december 2005, zou een aantal Nederlandse media bekendmaken te gaan vrijbuiten.

De laatste aanpassing van het Groene Boekje was ze te gortig geworden. De veranderingen waren geen verbeteringen, de logica was zoek en het werd niet langer gepikt. ‘De tijd is voorbij dat je zoiets ingrijpends als een spelling van bovenaf oplegt’, zei Elsevier-hoofdredacteur Arendo Joustra. Het Genootschap Onze Taal, een club van liefhebbers, kwam met eigen spellingregels en sindsdien bestaat er naast een Groen Boekje ook een Wit Boekje.

De Nederlandse Taalunie, verantwoordelijk voor de officiële spelling, was ontstemd. Met de komst van de witte spelling zou het publiek zijn houvast verliezen en lag verwarring op de loer.

Twee jaar na dato is daarvan niets gebleken. De overheid spelt groen, haar waakhond spelt wit en geen burger blijft in verwarring achter doordat dronkenmanspraat ook wel eens dronkemanspraat is. Spellingshistoricus Gerard Molewijk weet wel waardoor de gevreesde chaos is uitgebleven. ‘Die is voorspeld door mensen die er belang bij hadden. Er werd gedaan alsof ons taalgebied zou splijten, terwijl er in wezen helemaal niet zo veel veranderd is.’ Alleen een nauwkeurig lezer als Molewijk vallen de verschillen op, en omdat hij de witte spelling is toegedaan, wekken overheidsstukken zijn wrevel. ‘Dat doet pijn aan mijn ogen.’

Ook de kemphanen Nederlandse Taalunie en Onze Taal denken dat de verschillen alleen door scherpslijpers zijn vast te stellen. Nederlanders hebben volgens Peter Smulders, directeur van Onze Taal, nooit aan eenduidige spelling gehecht. Veel jongeren kan een juiste spelling helemaal weinig schelen. Linde van den Bosch, algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie: ‘Wie geen ambtenaar is, kan spellen zoals-ie wil en dat is niet anders dan vroeger.’

Bij de introductie van de alternatieve spelling hing het er volgens beide partijen om wat er in het onderwijs zou gebeuren. Bij de Vereniging Leraren Levende Talen bestond aanvankelijk scepsis over de nieuwste aanpassingen van de spelling, maar uiteindelijk heeft groen met glans gewonnen.

Fred Weerman, hoogleraar Nederlandse letterkunde, verkiest ook de ongerijmdheden van groen boven die van wit, al heeft hij zeker geen bezwaar tegen het bestaan van twee spellingen. ‘Een beetje anarchie vind ik wel leuk.’ Aan de Universiteit van Amsterdam, waaraan hij verbonden is, worden ook studenten klaargestoomd voor de journalistiek. Maar zelfs op dat breukvlak van de twee spellingen ontstonden geen problemen. Volgens zijn collega aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, Anneke Nijt (tegen groen) heeft de spellingstrijd ook wat goeds opgeleverd: ‘Mensen zijn meer ontspannen geworden in wat ze op schrift zetten. Met twee spellingen luistert het niet meer zo nauw.’

Groen en wit hopen op termijn wel weer samen te komen. De Nederlandse Taalunie en Onze Taal hebben afgesproken hun ervaringen en indrukken te inventariseren. Veel concreter zal het voorlopig niet worden. Smulders: ‘Tot 2010 doen ze niets, hebben de ministers uitdrukkelijk verklaard.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.