'Burger heeft recht op openbaarheid'

Het Europees Parlement opent de aanval op de andere belangrijke Europese instellingen. Het Parlement wil dat praktisch alle Europese beleidsdocumenten openbaar worden....

Van onze correspondent Geert-Jan Bogaerts

Het Parlement aanvaardde gisteren in grote meerderheid een advies van de Britse sociaal-democraat Michael Cashman en CDA'er Hanja Maij-Weggen. 'Als het aan ons ligt, krijgen Europese burgers vrijwel evenveel recht op openbaarheid als Nederlanders nu al hebben', zegt Maij.

De Europese Commissie had in januari van dit jaar voorgesteld om de openbaarheid sterk te beperken. Weliswaar stond ook de Commissie het principe van openbaarheid voor, maar zij formuleerde daarop zeventien uitzonderingen. Volgens de meeste parlementariërs betekende dat dat de Europese besluitvorming zich voor een groot deel in het verborgene zou gaan afspelen.

In het advies van Maij en Cashman wordt het aantal uitzonderingen op de openbaarheid beperkt tot zes. 'Het oorspronkelijke Commissievoorstel kon absoluut niet door de beugel', aldus Maij.

De Commissie wilde bovendien dat de lidstaten hun nationale wetgeving zouden voegen naar de Europese afspraken. Dat zou bijvoorbeeld tot gevolg hebben dat Europese regels, inclusief de vele uitzonderingen op de openbaarheid, voortaan ook op Nederland van toepassing zouden zijn. Nederland zou dan zijn relatieve openbaarheid van bestuur moeten prijsgeven. Volgens het Parlement kan zo'n Europese toepassing niet ertoe leiden dat nationale tradities worden doorbroken.

De uitzonderingen op de openbaarheid zijn documenten die betrekking hebben op openbare veiligheid, monetaire stabiliteit, defensie- en militaire zaken, en vitale belangen die samenhangen met de internationale betrekkingen van de EU. Ook documenten die een bedreiging vormen voor de privacy van burgers of de commerciële activiteiten van bedrijven blijven geheim.

Maij erkent dat er nog zwaar onderhandeld moet worden voordat het parlementsvoorstel is omgezet in wetgeving. De lidstaten, het Parlement en de Commissie moeten het nu in onderling overleg eens worden over de openbaarheid van documenten. Uiterlijk in mei volgend jaar moet er een Europese regeling zijn.

'Het wordt moeilijk, maar ik constateer dat de Commissie nu al een aantal concessies heeft gedaan. We zijn dus op de goede weg', zegt Maij. Zij verwacht dat de lidstaten grotere obstakels zullen opwerpen dan de Europese Commissie. Volgens haar moeten Zweden en Nederland, de twee belangrijkste voorvechters van meer openheid, het voortouw nemen.

'Frankrijk heeft nu nog als voorzitter een belangrijke taak, maar de Fransen hebben dit thema niet in hun vingers. Ze hebben geen affiniteit met het onderwerp openbaarheid. Maar Zweden neemt het voorzitterschap nu over, en zij kunnen het in de goede richting duwen', aldus Maij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden