Burgemeester?

De benoeming van een nieuwe burgemeester in Tilburg ontaardde in een mediaspektakel. De namen van de kandidaten lagen al snel op straat, de raad wilde een vrouw maar het werd een man en ook een geheime afspraak tussen VVD en D66 speelde een rol....

HARMEN BOCKMA

W. Willems, Tilburger en voormalig burgemeesterslobbyist voor GroenLinks in de Tweede Kamer: 'Als Tilburger ben ik zeer tevreden. De meerderheid van de vertrouwenscommissie heeft haar zin gekregen. In de Kamer staan de burgemeesterslobbyisten in contact met elkaar. Er zit een zeker ruilelement in. Als je een gemeente wilt, check je dat bij de collega's. Zij kunnen dan afzien van het inzetten van zware kandidaten. Natuurlijk spreek je dan af dat jij hun kandidaat in een andere gemeente zult steunen. De gang van zaken in Tilburg bewijst dat de raad wel degelijk invloed heeft. Of verkiezingen beter zijn, is de vraag. Dan loop je kans dat het de beste Prins Carnaval wordt.'

B. Stok, fractievoorzitter van de VVD in de Tilburgse raad, weigerde zitting te nemen in de vertrouwenscommissie: 'Het kabinet heeft een geheime agenda, dat bleek ook deze keer weer. Als vertrouwenscommissie kun je daar niets tegen inbrengen. Dan zit je voor joker, en daar had ik geen zin in. Het systeem moet op de helling. Nu lijkt het alsof de invloed van de raad iets voorstelt, maar dat is maar schijn. In Den Haag bijvoorbeeld was Deetman al benoemd terwijl de vertrouwenscommissie nog ingesteld moest worden. Ik zou ervoor zijn dat Den Haag de politieke kleur bepaalt van een burgemeester, en dat de raad vervolgens selecteert. Als het blijft zoals het nu is, zullen steeds minder raadsleden bereid zijn mee te doen.'

O. Scheltema, burgemeesterslobbyist in de Tweede-Kamerfractie van D66: 'Tilburg is een typisch voorbeeld van hoe het benoemingenbeleid in een politiek moeras verzeild kan raken. De namen van de kandidaten lekten al snel uit, belangrijke partijen namen geen deel aan de procedure, de vertrouwenscommissie raakte verdeeld. Wij pleiten voor het kiezen van de burgemeester.

'Zolang dat niet zo is, zou in ieder geval het bestaan van afspraken over de politieke kleur of over een bepaalde voorkeur voor bijvoorbeeld geslacht aan de commissaris van de koningin en de vertrouwenscommissie gemeld kunnen worden. Een motie van mij daarover heeft het eerder niet gehaald, maar ik heb de indruk dat steeds meer mensen ervoor voelen.'

J. van den Berg, hoofddirecteur van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten: 'De verdeling van burgemeesters over politieke partijen is niet verwerpelijk. Het gaat om rijksbenoemingenbeleid, dus is het niet onheus op evenredige verdeling te letten.

'Dat systeem komt onder druk te staan als je én de gemeenteraad de vrije keuze wilt laten én op die evenredigheid wilt blijven letten. Over Tilburg zou je kunnen zeggen: dat hoort bij het CDA. Maar de meerderheid van de vertrouwenscommissie had een voorkeur voor Stekelenburg. Dat botst.

'Als je de vertrouwelijkheid niet kunt handhaven, of als je het advies van de commissie maar ten dele volgt, schaf haar dan maar af. Het nadeel is dan dat de raad helemaal geen invloed meer heeft. Een oplossing zou kunnen zijn dat het kabinet vantevoren bepaalt uit welke partij de kandidaat moet komen. Een voorsorteerprocedure.'

G. Brokx, nu nog burgemeester van Tilburg, kwam destijds helemaal niet voor op het lijstje van de vertrouwenscommissie, maar werd 'geparachuteerd': 'De procedure bij mijn benoeming was niet goed, zeker niet. Iets eerder stond de meerderheid van de vertrouwenscommissie in Eindhoven achter mijn benoeming. Maar die werd geblokkeerd door toenmalig fractievoorzitter Kok van de PvdA, die zijn partijgenoot Van Kemenade naar voren schoof.

'Nu heeft Kok de benoeming van mijn opvolger er klaarblijkelijk doorgedrukt. Een meerderheid van de raad had zich uitgesproken voor een vrouw, en dat is ook steeds wat Dijkstal heeft geroepen: meer vrouwen op hoge bestuurlijke posten. Maar het werd Stekelenburg. De minister-president noemt zich de minister-president van alle Nederlanders, maar in dit geval heeft hij gehandeld als partijpoliticus.

'Dit kabinet zou het toch anders gaan doen? Dat zou zich toch niet meer schuldig maken aan partijpolitieke spelletjes? Maar dit wordt doorzien door de burger. Ik ga de weddenschap aan dat de nieuwe burgemeester van Delft van D66-huize zal zijn. Ook als zich een veel betere kandidaat van een andere partij zou melden. Dat staat allang vast.'

D66-kamerlid Scheltema: 'De procedure in Delft is op een oor na gevild. Er is helemaal geen afspraak geweest. Als er in Delft een D66'er wordt benoemd, heeft hij of zij dat bereikt op eigen kracht. Weet u, in de meeste gevallen worden geen afspraken gemaakt.'

W. van Kemenade, oud-burgemeester van Eindhoven, nu commissaris van de koningin in Noord-Holland: 'De huidige benoemingsprocedure is uitstekend. Er is evenwicht tussen de kwaliteitsgarantie die de commissaris van de koningin moet waarborgen en de invloed van de raad. In 85 tot 90 procent van de gevallen volgt de commissaris de voordracht. Heel vaak gaat het goed, ook in de grote steden. De laatste vijf, zes jaar is er geen burgemeester benoemd die niet eerst bij de vertrouwenscommissie langs is geweest.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden