Burgemeesters: pak meer vermogen criminelen af

De overheid moet veel agressiever achter criminelen aan om hun vermogen af te pakken. Dat schrijven de burgemeesters van de grootste steden en de topman van het Openbaar Ministerie vandaag in een opiniestuk in de Volkskrant. Volgens schattingen verdienen criminelen jaarlijks 9,3 miljard euro met drugshandel, wapenhandel en mensenhandel. Daarvan pakt de overheid slechts ongeveer 1 procent af.

Ingevorderde auto's in een opslag in Soesterberg. Beeld anp

De twaalf burgemeesters en de topman van het Openbaar Ministerie vragen het kabinet extra geld om met een stevige aanpak en samen optrekkend het uit misdaad verkregen geld van criminelen af te pakken. In de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit willen zij hen 'nog meer treffen in hun motief: het financieel en materieel gewin', schrijven ze. Ze vragen om te beginnen 50 miljoen euro voor lokale en regionale afpakteams. Zij verwachten dat dan een veelvoud aan crimineel vermogen kan worden afgepakt. Zo is het financieel risico voor het Rijk 'nihil'.

Volgens de regioburgemeesters is het plukken van criminelen lonend. 'Georganiseerde criminaliteit gaat om geld. Die misdadigers tref je het hardst als je ze hun geld afpakt', zegt de Tilburgse burgemeester Peter Noordanus in een toelichting. Op die manier wordt het criminelen ontmoedigd ervan uit te gaan dat zij rustig een celstraf kunnen uitzitten om daarna een luxe leventje te leiden met hun crimineel vergaarde vermogen.

Noordanus wijst op de Brabantse taskforce tegen de georganiseerde criminaliteit. Daarin werken politie, OM, gemeenten en fiscus nauw samen. Noordanus, die er de voorzitter van is: 'In het integrale afpakteam is 2 miljoen euro geïnvesteerd. De minister stelde als doel dat hij 6 miljoen wilde terugzien. We hebben uiteindelijk 21,8 miljoen euro van de criminelen afgepakt, van 2012 tot 2014.'

Lees ook: We moeten criminelen veel meer geld afpakken

'Geschat wordt dat criminelen jaarlijks 9,3 miljard euro verdienen met de productie van en handel in synthetische drugs, handel in illegale wapens en met zaken als mensenhandel en illegale prostitutie. Op dit moment pakken we slechts zo'n 1 procent af van het vermogen dat daarmee wordt verdiend.'

Integrale aanpak

Volgens hem kan de Brabantse eenheid een voorbeeld zijn voor andere regio's. 'Aboutaleb in Rotterdam, Van Zanen in Utrecht, iedereen wil versnellen. Wat we doen lijkt simpel en is ook simpel. We hebben allen te winnen met deze aanpak. Het geld komt meer dan terug.'

De burgemeesters van de zes grootste steden en hun zes collega's vinden, samen met het OM, dat er een wereld is te winnen met wat zij een integrale aanpak noemen. Alle instellingen moeten nauwer samenwerken om criminelen in het hart te treffen, namelijk in hun portemonnee.

Nu doet iedereen dat op zijn eigen manier, met eigen normen en doelstellingen. Zo dient het OM via de 'pluk-ze-procedure' een vordering in bij de rechter. Gemeenten kunnen uitkeringen van criminelen terugvorderen en de fiscus kan belastingaanslagen plus boetes opleggen. De baten daarvan komen bij verschillende ministeries terecht.

'Geen gezamenlijke afpakambitie'

De burgemeesters en het OM roepen de regering op tot 'ontschotting' van de rijksbegroting op dit punt. Want met een gezamenlijke aanpak - zonder versnippering - kunnen criminelen des te harder in hun portemonnee worden geraakt.

Dat is ook een constatering in een rapport van onderzoeksbureau AEF, dat in opdracht van de regioburgemeesters is opgesteld: 'Afpakken wordt in Nederland langs verschillende lijnen vormgegeven: strafrecht, fiscaal recht en bestuursrecht. Door samen te werken kunnen politie, OM, Belastingdienst en gemeenten per zaak de effectiefste aanpak inzetten.' Maar, aldus het rapport, 'er is momenteel geen gezamenlijke afpakambitie uitgesproken'.

Vorig jaar haalde het OM via het strafrecht 136 miljoen euro op bij criminelen. Het was een record, en veel meer dan de doelstelling was. Voor 2018 heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie de ambitie uitgesproken 116 miljoen euro af te pakken. Dat is iets meer dan 1 procent van het potentieel crimineel vermogen dat in Nederland in omloop is, aldus AEF: 'Er is dus nog een sprong te maken.' Van Belastingdienst en gemeenten zijn de afpakbedragen niet bekend.

De pluk-ze-procedure via het strafrecht is ingewikkeld en duurt gemiddeld zeven jaar. Fiscus en gemeenten kunnen dat sneller. In het rapport wordt een lans gebroken voor intensivering van de aanpak, vooral ook fiscaalrechtelijk. 'Gezien het enorme potentieel valt er nog veel afpakwinst te behalen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden