Burgemeester Tilburg pleit voor verplichte opvang naar rato

'De valkuil van kleinschaligheid', luidt de kop boven het opiniestuk in de Brabantse kranten waarmee de Tilburgse burgemeester Peter Noordanus zijn voorstel lanceerde om alle gemeenten in de provincie te verplichten naar rato van het aantal inwoners asielzoekers op te vangen.

Beeld anp

Zijn idee wordt vanavond op het provinciehuis in Den Bosch besproken in overleg met alle Brabantse burgemeesters. Sinds het pleidooi van zijn collega's Jan Hamming (Heusden) en Mark Buijs (Boxtel) voor kleinschalige opvang gaat de discussie vooral over de gewenste omvang van een asielzoekerscentrum.

Iedereen is opeens gebiologeerd door kleinschalige opvang; de discussie dreigt te verzanden in groot of klein, meent Noordanus. Daardoor gebeurt er te weinig, terwijl de urgentie juist zo groot is. 'Kleinschaligheid is ook een valkuil om mondjesmaat maar heel weinig te doen', aldus de Tilburgse burgemeester.

Verdelen van statushouders

Geen woorden, maar daden dus. Hij wil een 'Pact van Brabant', waarbij de burgemeesters van alle 66 gemeenten zich verplichten naar evenredigheid bij te dragen aan de opvang van asielzoekers. Hij noemt de verdeling van statushouders - vluchtelingen die een verblijfsvergunning hebben gekregen - als voorbeeld: die worden al over alle gemeenten van Nederland verdeeld via de sleutel van het inwoneraantal.

Diezelfde evenredigheid moet volgens Noordanus gaan gelden voor de opvang van asielzoekers. Daarmee wordt voorkomen dat de ene gemeente heel veel doet, en een andere niets. Van de 66 Brabantse gemeenten heeft eenderde langdurige opvang, eenderde kortdurende opvang en eenderde helemaal geen opvang. Zo zetten Steenbergen en Bernheeze onlangs een dikke streep door het beoogde asielzoekerscentrum na hevige protesten en rellen; ze willen alleen nog statushouders huisvesten.

Zelf het soort opvang beslissen

Noordanus wil 'een eerlijke verdeling' van asielzoekers, waaraan elke gemeente zijn steentje bijdraagt. Krachtens het bestuursakkoord met het Rijk moet Brabant voor eind mei extra opvang voor 3.500 asielzoekers creëren. Volgens de prognoses zouden dat voor het hele jaar zo'n 6.000 plaatsen moeten zijn. Als de eerlijke verdeling is gemaakt, mogen gemeenten zelf beslissen of ze klein- of grootschalige opvang willen.

Grootschalige opvang hoeft niet altijd slecht te zijn: Tilburg, Oisterwijk en Budel bijvoorbeeld hebben nauwelijks problemen met hun 'grote' azc's.

Noordanus vindt ook dat zo snel mogelijk moet worden begonnen met inburgering en onderwijs, om de vluchtelingen niet te laten 'verpieteren'. Sommige Brabantse collega's hebben positief gereageerd op het voorstel. Anderen zijn terughoudender en vrezen extra kosten bij de opvang van kleine groepen asielzoekers.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie heeft zijn bedenkingen. Hij denkt dat de verplichting voor elke gemeente om asielzoekers op te nemen 'niet zal leiden tot meer draagvlak voor de vluchtelingen'. Volgens zijn woordvoerder doen gemeenten er beter aan de verplichting waar te maken om voldoende huizen voor statushouders vrij te maken. Want nu houden 16 duizend statushouders nog plekken in azc's bezet.

Peter Noordanus, burgemeester van Tilburg Beeld anp

Niet haalbaar

Ook burgemeester Jos Wienen van Katwijk, voorzitter van de commissie asiel en integratie in de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), is kritisch. Hij vindt een verplicht quotum per gemeente 'niet haalbaar en niet wenselijk'. Niet haalbaar, omdat daarvoor een wetswijziging nodig zou zijn. Volgens hem kunnen de Brabantse gemeenten alleen op vrijwillige basis afspreken om de asielzoekers eerlijk te verdelen.

Hij vindt het ook niet wenselijk omdat gemeenten die geen of nauwelijks faciliteiten hebben, opeens worden gedwongen opvangplekken te creëren. Terwijl gemeenten die zonder noemenswaardige problemen grote azc's binnen de grenzen hebben, het aantal asielzoekers zouden moeten verminderen. 'We hebben dit systeem tot 1994 gehad, maar hebben het afgeschaft omdat het organisatorisch te lastig was voor gemeenten. Daarom hebben we de organisatie aan het COA overgelaten', aldus Wienen.

Volgens hem weet Noordanus 'als ervaren bestuurder' dat ook best wel, maar wil hij met zijn Pact van Brabant vooral 'een moreel appèl' op andere gemeenten doen om de lasten eerlijk te verdelen. 'Nu bestaat toch de indruk dat sommige gemeenteraden zwichten voor geweld en de last doorschuiven naar andere gemeenten', aldus Wienen.

Bestuurskundige Paul Frissen is wel enthousiast over het plan. 'Het is belangrijk om de burgemeesters meer verantwoordelijkheid te geven en een eerlijke verdeling van asielzoekers te krijgen', aldus de hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg. 'Bovendien krijgt elke lokale gemeenschap er een vluchtelingenpopulatie bij. Dat is goed voor de integratie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden