Burgemeester rekent zich rijk:

Frankrijk houdt zich de komende maand bezig met 'een soort collectieve identiteitsrite die teruggaat naar de nacht der tijden'. Zo noemde de commentator van het dagblad Libération de volkstelling, waarvoor 115 duizend vrijwilligers sinds maandag stad en land aflopen....

Alles aan deze onderneming van het Franse CBS, Insee geheten, is groot: de dertig miljoen woningen die worden aangedaan, de zestig miljoen inwoners wier gegevens worden vastgelegd, de achthonderd kubieke meter formulieren die dit alles oplevert, de vierhonderd miljoen gulden die de telling kost.

Voor het gecentraliseerde Frankrijk hangt veel van de gegevens van de volkstelling af: subsidies voor departementen en gemeentes, controle en hoogte van gemeentebelastingen, tegemoetkoming van burgemeesters, aantal toegewezen apotheken en nog veel meer .

Nogal wat burgemeesters keken reikhalzend uit naar de uitkomst van deze telling, die pas over twee jaar mag worden verwacht. Zo wrijft de burgervader van Massat in het departement Ariège zich in de handen. Zijn gemeente telde tot voor twee jaar 1700 zielen, maar is onlangs sterk gegroeid omdat een stuk of honderd dakloze jongeren in de gemeenteheuvels domicilie hebben gekozen. En daklozen moeten in principe óók worden geteld.

Frankrijk kent geen bevolkingsregister. Wie verhuist hoeft dus niet langs het gemeentehuis om zich in- en uit te laten schrijven. Het alternatief is om de zoveel tijd een telling, en voor Frankrijk heeft die inderdaad iets van een ritueel.

De eerste 'staat van parochies en haarden' dateert uit 1328. Sinds Napoleon komen de tellers elke vijf jaar langs, wat niet wil zeggen dat ze welkom waren, omdat de volksteller onherroepelijk de komst van de belastinggaarder aankondigde.

De bescherming van de gegevens en de aard van de vragen leidt in Frankrijk tot een terugkerend levend debat. Wat wel en niet mag worden gevraagd en wie inzage heeft in de bestanden, wordt bewaakt door de Cnil, de Commission nationale de l'informatique et des libertés. De teugels zijn ditmaal strakker aangetrokken dan bij de telling van zeven jaar geleden, zo meldt de commissie.

Grootwinkelbedrijven die hongeren naar precieze demografische gegevens zullen op hun neus kijken. In 1990 had het grote publiek nog toegang tot informatie over 'bevolkingseenheden' van ongeveer vijfduizend mensen. Overheidsinstellingen daarentegen konden beschikken over de meest verfijnde statistieken tot op het huizenblok nauwkeurig.

Ditmaal zullen gegevens over gevoelige kwesties zoals nationaliteit of geboorteland niet meer per huizenblok worden verspreid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden