Interview Paul Depla

Burgemeester Paul Depla: ‘Het gaat economisch hartstikke goed, maar gemeenten moeten bezuinigen. Dat is niet uit te leggen’

Grote en middelgrote steden in Nederland dreigen de komende vier jaar een half miljard euro tekort te komen. Dat zegt stedennetwerk G40. Paul Depla (PvdA), burgemeester van Breda en voorzitter van de G40: ‘Het is alsof je baas halverwege de maand zegt: ik houd deze maand toch 20 procent in op je salaris.’

Burgemeester Paul Depla: ‘Laat de gemeenten meer belastingen innen in plaats van de landelijke belastingen.’ Beeld Hollandse Hoogte / Maurice van Steen

Grote gemeenten komen opeens een half miljard tekort. Hoe kan dat?

‘Allereerst natuurlijk de decentralisatie. Gemeenten hebben er de afgelopen jaren extra taken bij gekregen van het Rijk, zoals de jeugdzorg. Dat is gepaard gegaan met forse bezuinigingen. Tegelijkertijd zie je de zorgvraag groeien.

‘Daar komt bij dat we afhankelijk zijn van de uitgaven van het Rijk zelf. Dat geeft dit jaar minder geld uit dan gepland, wat betekent dat ook wij minder geld krijgen. Als gemeente mogen wij geen rode cijfers schrijven, we moeten dus bezuinigen. Dat is aan burgers niet uit te leggen. Het gaat economisch hartstikke goed, maar gemeenten moeten de lasten verhogen en de voorzieningen verminderen.’

Waarop gaan steden bezuinigen?

‘Dat bekijkt elke gemeente voor zich. De begrotingen worden nu gemaakt. Je ziet overal de discussies, overal de zorgen. Een manier om te bezuinigen is minder onderhoud. Dat zie je niet meteen, maar op de lange termijn verloederen steden.

‘Sommige gemeenten moeten ook nadenken of ze het zwembad nog open kunnen houden. Of ze beknibbelen op fondsen waarmee arme kinderen kunnen sporten of op muziekles kunnen. Dat is in tijden van economische voorspoed heel wrang.’

Hoe komen jullie bij dat bedrag: een half miljard euro?

‘Dat is een inschatting. Het Rijk geeft minder uit dan verwacht, bijvoorbeeld omdat bouwprojecten vanwege het stikstofvonnis niet kunnen doorgaan. Als het Rijk de komende jaren uitgeeft wat nu is beloofd, dan loopt het tekort op tot een half miljard. Dat is niet structureel.’

Als het Rijk meer dan verwacht gaat uitgeven, krijgen gemeenten meer geld. Dan zijn jullie uit de problemen.

‘Dat zou kunnen, maar het gaat ons om de wispelturigheid van het Rijk. We hebben als gemeenten meer taken gekregen. Dat is hartstikke goed. Wij staan dichter bij de burgers dan de rijksoverheid. Maar dan wil je niet afhankelijk zijn van de mee- of tegenvallers in Den Haag.’

Wat willen jullie dan?

‘Gemeenten kunnen weinig belasting heffen. We moeten het vooral hebben van de onroerende zaakbelasting. Mijn voorstel zou zijn: laat de gemeenten meer belastingen innen in plaats van de landelijke belastingen. Dat past bij het feit dat we meer taken hebben. Dan zijn we minder afhankelijk van het Rijk.’

Het is bijna Prinsjesdag. Zijn jullie niet laat met deze lobby voor meer geld? 

‘We hebben dit verhaal eerder gehouden, maar het is natuurlijk niet voor niets dat we er nu weer mee naar buiten komen. We hopen dat er nagedacht wordt over het feit dat als het Rijk zijn uitgaven niet realiseert, gemeenten vervolgens gekort worden in hun budget.’

Er zijn al honderden miljoenen extra bijgekomen voor de jeugdzorg. Is dat niet genoeg?

‘Nee. Dat is niet voldoende om de bezuinigingen te compenseren, en het is niet structureel. Het is alsof de overheid de gemeenten verantwoordelijk maakt voor het vervoer en vervolgens alle auto’s afpakt. Nu krijgen we er fietsen voor terug. Dat is beter dan niets, maar je kunt er nog altijd minder kilometers mee maken.’

‘Het Rijk is de grootste risicofactor’

Gemeenten krijgen geld van het Rijk om hun taken uit te voeren. Een deel daarvan komt uit het Gemeentefonds.  De omvang van dat fonds is gekoppeld aan de uitgaven van de rijksoverheid, volgens het ‘trap op, traf af’-principe. Dat wil zeggen dat als de nettorijksuitgaven groeien, gemeenten meer te besteden hebben. Geeft de rijksoverheid in een jaar minder uit dan verwacht, dan krimpt het budget van gemeenten mee.

Paul Depla: ‘Het is alsof je baas halverwege de maand zegt: ik houd deze maand toch 20 procent in op je salaris omdat ik minder heb uitgegeven. Dat zou volstrekt belachelijk zijn, maar bij gemeenten werkt het zo. We zeggen weleens voor de grap: we zouden in de risicoparagraaf van de gemeentebegroting het Rijk moeten meenemen. Dat is de grootste risicofactor van gemeenten.’

Lees ook: 

Den Haag schaart zich in de lange rij gemeenten met te weinig geld voor de jeugdhulp. Het tekort loopt op tot 35 miljoen euro in 2023. De 37 extra miljoen van het Rijk is een ‘dikke druppel op de gloeiende plaat’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden