Burgemeester Olmert laat begerig oog op buren vallen

Morgen is het Jeruzalemdag. Israëli's vieren de hereniging van de stad, in de rest van de wereld beter bekend als de annexatie van het Arabische stadsdeel in de Zesdaagse oorlog (1967)....

THEO KOELE

Van onze correspondent

Theo Koelé

MEVASSERET ZION

In de zandkleurige villa's, omringd door welriekende bougainville, heerst ingehouden woede. De elite gaat niet zo gemakkelijk de barricades op. Maar de gedachte dat hun fraaie uitzicht straks belemmerd wordt door rijen flatgebouwen, waar het krioelt van ultra-orthodoxe joden, doet de inwoners van Jeruzalems voorstad rillen.

Veel inwoners van Mevasseret Zion zijn Jeruzalem ontvlucht omdat die stad meer en meer gedomineerd wordt door ultra-orthodoxe joden.

'Wat gaat er gebeuren als Jeruzalem straks uitbreidt? Worden hier in de buurt dan ook straten op shabbat afgesloten, en allerlei activiteiten beperkt onder druk van de ultra-orthodoxen?', vraagt een ex-inwoner van Jeruzalem zich bezorgd af. Tien jaar geleden verhuisde hij naar Mevasseret Zion, ten westen van Jeruzalem. Hier, in de heuvels, is het leven goed. Frisse lucht, schone straten, geen verkeersopstoppingen. 'En de gemeentelijke belasting is 20, 30 procent lager dan in Jeruzalem.'

Mevasseret Zion (22 duizend inwoners) herbergt hoge ambtenaren, artsen van het Hadassah-ziekenhuis, hoogleraren van de Hebreeuwse Universiteit, parlementariërs, het hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst Shin Beth, en zelfs een minister. De regering zal dan ook niet unaniem instemmen met de plannen die onder leiding van een naaste medewerker van premier Benjamin Netanyahu ontworpen zijn. Plannen die voorzien in de bouw van tienduizenden woningen ten westen van Jeruzalem. Naburige gemeenten moeten daartoe geannexeerd worden, of, zoals het in stadhuistaal heet, 'onder de jurisdictie van Jeruzalem gebracht worden.'

Ehud Olmert, de ambitieuze burgemeester van Jeruzalem, likt zijn vingers af. Stadsuitbreiding verhoogt zijn status, en daarmee wellicht ook zijn kansen op een nog hogere functie: die van premier. Olmerts collega van Tel Aviv, Roni Milo, heeft zich al opgeworpen als uitdager van 'Bibi' Netanyahu, en is om die reden uit de Likud-partij gestapt. Olmert wacht volgens waarnemers zijn kansen af om de premier bínnen Likud te onttronen. Is het niet bij de eerstvolgende verkiezingen, dan wel begin volgende eeuw.

'Olmerts aspiraties spelen een belangrijke rol', vermoeden inwoners van Mevasseret Zion. Officieel heeft de geplande uitbreiding van Jeruzalem andere redenen. De stad barst uit zijn voegen. Belangrijker nog is dat de numerieke verhouding tussen joodse en Arabische inwoners van Jeruzalem zich ongunstig ontwikkelt, in de ogen van de plannenmakers. Als er niets gebeurt, vormen Arabieren straks 40 procent van de bevolking (nu 30 procent). Alleen al de verwachte groei versterkt de claim van Yasser Arafat op Jeruzalem als hoofdstad van een toekomstige Palestijnse staat.

Een ander motief voor uitbreiding, dat echter zelden hardop wordt genoemd, is dat binnen de joodse bevolkingsgroep de ultra-orthodoxen de overhand dreigen te krijgen. Deels doordat jaarlijks zo'n 4500 seculiere joden de stad verlaten, omdat ze de toenemende invloed van de ultra-orthodoxen op het politieke, maatschappelijke en culturele leven beu zijn. Deels door de sterke groei van de ultra-orthodoxe bevolking; een groei die de aanwas van de Arabische bevolking nog overtreft. Gezinnen met acht of meer kinderen zijn regel, geen uitzondering.

De afstand tussen Mevasseret Zion en Jeruzalem is slechts een kilometer of tien, maar er is een wereld van verschil tussen de tuinstad en de grauwe huizenblokken waar veel ultra-orthodoxen wonen. De mannen in het zwart en de vrouwen met pruik en hoed voelen zich thuis in zelfgekozen getto's, niet in de 'seculiere' wijken. Daar lopen ze snel doorheen, 'zo dicht mogelijk langs de muren opdat niemand hen kwaad doet', zoals een Israëlische krant schreef.

De ultra-orthodoxen vormen een arme bevolkingsgroep. Volgens recent wetenschappelijk onderzoek is 60 procent vrijwillig werkloos. Men wijdt zich aan studie van de Torah. Orthodoxe gezinnen kosten de overheid handenvol geld, met name aan uitkeringen en huisvesting. Ook daarom werpt het stadbestuur een begerig oog op buurgemeenten als Mevasseret Zion. Laat de rijken maar bijdragen aan de inkomsten van de grote stad, waarvan ze wel de lusten (winkelen, theaterbezoek) maar niet de lasten (vervuiling, lawaai) willen dragen.

Niet bekend

De Arabische bevolking van Abu Ghosh maakt zich in elk geval geen zorgen meer. Het dorp ligt niet ver van Mevasseret Zion. Aanvankelijk dook ook Abu Ghosh op in de - uitgelekte - uitbreidingsplannen, maar naar verluidt is de naam inmiddels geschrapt. Het dorp noemt zich 'de westelijke toegangspoort tot Jeruzalem', en wil dat blijven doen.

'We zijn volkomen onafhankelijk, al honderden jaren, en willen het landelijke karakter van Abu Ghosh niet verliezen', zegt Majed Ibrahim, manager van een restaurant dat diplomaten, ministers en de Jordaanse koning Hussein spijsde. 'Hier wonen 6000 mensen die allemaal behoren tot één familie.' De Arabieren, die Israëlische staatsburgers zijn, 'leven in perfecte harmonie' met enkele christelijke en joodse families. Nee, geen ultra-orthodoxen. Die kunnen maar beter wegblijven.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden