Nieuws Maastricht

Burgemeester Maastricht kocht onderhands huis van ambtenaar

Burgemeester Annemarie Penn - Te Strake van Maastricht heeft in het voorjaar van 2018 een pand gekocht van een ambtenaar die een hoofdrol speelde in een politieke affaire in die stad. De onderhandse verkoop is niet officieel bij de gemeente gemeld. Deskundigen spreken van belangenverstrengeling.

Burgemeester Annemarie Penn - Te Strake van Maastricht. Beeld ANP

De woning aan de Looiersgracht in Maastricht is het derde huis in die straat dat burgemeester Penn in bezit kreeg. Een daarvan heeft ze als eigen woning in gebruik, een tweede pand is verhuurd aan een expat en het derde adres staat te huur voor 1.850 euro exclusief servicekosten.

Volgens de woordvoerder van de burgemeester is het ‘de reguliere aankoop van een huis’ en heeft zij het pand gekocht voor het geval een van haar kinderen in de toekomst vanuit de Randstad terug wil verhuizen naar Maastricht. Penn heeft de transactie vooraf besproken met Theo Bovens, commissaris van de Koning in Limburg.

Reconstructie

In maart 2018 loopt in Limburg de spanning op: een ambitieus fusieproject van drie gemeenten dreigt te mislukken. De burgemeester van Maastricht neemt de betrokken topambtenaar in bescherming. Wat ze niet vertelt, is dat ze van plan is het huis van die ambtenaar te kopen.

Er zijn voor een burgemeester geen wettelijke belemmeringen om te investeren in vastgoed, maar wel ethische. Zo stelt de ‘handreiking integriteit’ van de Vereniging Nederlandse Gemeenten dat ‘waakzaamheid is geboden’ bij aankopen van grond of onroerend goed door politieke ambtsdragers. ‘Zorgvuldigheid, openheid en controleerbaarheid zijn hier sleutelwoorden’, staat in die handreiking over de aanschaf van vastgoed in het algemeen.

Over privédeals met zakelijke contacten wordt niet gerept. Dergelijke transacties liggen per definitie uiterst gevoelig. Als burgemeester een pand kopen van iemand met wie je zakelijk te maken hebt, leidt tot belangenverstrengeling, zegt Marcel Boogers, hoogleraar Regionaal Bestuur aan de Universiteit Twente. ‘Je kunt niet meer zonder aanziens des persoons optreden als bestuurder op het moment dat je ook een deal hebt over een huis.’

‘Spionage-affaire’

De burgemeester kocht het huis van Wim Lousberg. Hij is directeur van een omstreden samenwerkingsverband van drie Zuid-Limburgse gemeenten, waaronder Maastricht, en is afhankelijk van een goede relatie met burgemeester Penn.

Lousberg speelde een sleutelrol in een grote politieke rel die in Maastricht bekend is komen te staan als de ‘spionage-affaire’. In die kwestie werden de mailboxen van 41 gemeenteambtenaren doorgelicht door speurders van Hoffmann Bedrijfsrecherche. Dat gewraakte onderzoek werd ingezet na een melding van Lousberg. De spionage-affaire leidde tot een spoeddebat in de gemeenteraad, rechtszaken en een nog lopend onderzoek van de Rekenkamer Maastricht.

Theo Bovens, commissaris van de Koning in Limburg, bevestigt dat Penn hem voor de aankoop heeft geraadpleegd. Volgens hem is sprake van mogelijke belangenverstrengeling wanneer er ‘én sprake is van een niet marktconforme verkoopprijs én er sprake is van een gezagsverhouding tussen de bestuurder en de betrokken functionaris’. ‘Beide situaties zijn hier niet van toepassing’, stelt Bovens.

Hoogleraar Boogers stelt dat de commissaris van de Koning dan slecht op de hoogte is van integriteitsregels. ‘Theo Bovens had beter moeten weten. Er is hier geen gezagsverhouding, maar wel een afhankelijkheidsrelatie. Ze doen zaken met elkaar.’

Schijn

De burgemeester meldde niet bij de gemeente dat zij een pand van Lousberg kocht omdat het volgens haar een privé-kwestie betrof. Lousberg sluit zich daarbij aan: ‘In mijn ogen is er geen belangenverstrengeling. Dit is een normale privékoop van burger tot burger.’

‘Die redenering is niet overeind te houden’, zegt Douwe Jan Elzinga, hoogleraar staatsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Hier lopen belangen door elkaar. De heer Lousberg kon en kan de steun van de burgemeester heel goed gebruiken. Hij zal haar mogelijk niet het vel over de oren hebben getrokken qua koopprijs. In ieder geval valt dat voor de raad niet te controleren.’

‘Integriteit is een gebied waarvoor bijna nooit harde bewijzen zijn’, zegt Marcel Becker, hoofddocent ethiek van het openbaar bestuur van de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘Daarom gaat het om de schijn. Toen de burgemeester hoorde van de spionageaffaire had ze de transactie moeten stopzetten of de deal openbaar moeten maken.’

Het is niet voor het eerst dat in Maastricht een burgemeester in opspraak raakt door een vastgoeddeal. De populaire burgemeester Gerd Leers kwam onder vuur te liggen door de aankoop van een vakantiehuisje in Bulgarije in een vastgoedproject van een Maastrichtse ambtenaar. Hij stapte in 2010 op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden