Nieuwscoffeeshopbeleid

Burgemeester Halsema: geen wietverkoop meer aan buitenlanders om drugstoerisme te weren

Burgemeester Femke Halsema wil een einde maken aan het drugstoerisme in Amsterdam. Wat haar betreft mogen coffeeshops hun waar straks alleen nog aan Nederlandse klanten verkopen. Tegelijkertijd wil zij coffeeshopeigenaren meer bescherming bieden tegen de georganiseerde misdaad.

De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema tijdens een persconferentie op het stadhuis.  Beeld ANP
De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema tijdens een persconferentie op het stadhuis.Beeld ANP

Budgettoeristen die een paar dagen Amsterdam bezoeken om te blowen en te zuipen, hoeven van burgemeester Femke Halsema niet meer terug te komen na de coronapandemie. Ter verbetering van de leefbaarheid in de hoofdstad richt Halsema haar pijlen op dat deel van de 166 coffeeshops die zich richten op deze groep bezoekers.

Als het aan de burgemeester ligt, mogen voortaan alleen nog klanten die in Nederland wonen wiet of hasj kopen. Daardoor, zo hoopt ze, zal het aantal ongewenste bezoekers in de binnenstad dalen, evenals het aantal coffeeshops, waardoor de overlast afneemt en de markt voor softdrugs overzichtelijker en controleerbaarder wordt voor de politie.

Coffeeshophouders die de aanscherping overleven maken kans op een keurmerk: wie als te goeder trouw te boek staat, mag bijvoorbeeld meer handelsvoorraad in huis hebben. Dat maakt hen minder afhankelijk van criminelen.

Alleen nog wiet kopen als je kunt bewijzen dat je in Nederland woont, dat vond uw voorganger een volstrekt onuitvoerbaar idee. Vanwaar deze ommekeer?

‘De omstandigheden zijn veranderd. In 2012 werd het coffeeshopbeleid aangescherpt voor heel Nederland, inclusief het ingezetenencriterium (i-criterium). Amsterdam ging daar niet in mee vanwege de uitvoerbaarheid. Mijn voorganger Van der Laan introduceerde wel een afstandscriterium tot scholen. Hierdoor zakte het aantal coffeeshops in de stad met circa 40.

‘Dat neemt niet weg dat nog altijd 30 procent van alle coffeeshops in Nederland in de hoofdstad staat. Het doel was de softdrugsmarkt lokaler en beter beheersbaar te maken, maar achteraf moeten we vaststellen dat de omzetten in die markt alleen maar zijn gestegen. Soms met 75 tot 200 procent tussen 2013 en 2015, blijkt uit onderzoek. Met als belangrijkste verklaring: de enorme groei van de toeristenstroom.

‘We stellen drie maatregelen voor: een verruiming van de toegestane handelsvoorraad in coffeeshop, die nu nog 500 gram is. Dat is een betekenisvolle stap in het reguleren van de achterdeur van coffeeshops. Daarnaast een beperking van het aantal coffeeshops die deel uitmaken van een keten, om het ontstaan van grote ondernemingen tegen te gaan. En tot slot de invoering van het i-criterium in Amsterdam, na een onderzoek naar het verwachte effect op de straathandel.’

Wat zijn de verwachte gevolgen voor de stad?

‘We hebben begin vorig jaar toeristen ondervraagd in de binnenstad. Bijna 58 procent bleek te zijn gekomen om in een coffeeshop te zitten. Bovendien bleken het mensen die ook thuis in eigen land cannabis gebruiken. Die komen dus niet naar Amsterdam voor de cannabis, maar voor de couleur locale van de coffeeshop.

‘Als dat wegvalt, zo verwacht ik, valt voor hen een belangrijke reden weg om een budgetvlucht te boeken voor twee dagen Amsterdam. Wat ik prima vind. Als coffeeshops alleen nog de lokale markt gaan bedienen, dan heeft Amsterdam volgens een ander onderzoek nog maar 68 coffeeshops nodig. Een enorm verschil!’

Gaat u coffeeshophouders die moeten verdwijnen compenseren?

‘Die vraag komt te snel. We willen eerst een discussie aanjagen in de stad. Sommige ondernemers en bewoners zullen zeggen: coffeeshops horen bij de stad, softdrugsgebruik is er niet meer weg te denken. Dat klopt ook, maar zij moeten, denk ik, wel toegeven: het is uit de klauwen gegroeid, de markt in Amsterdam is oververhit.

‘We gaan eerst de mogelijke neveneffecten onderzoeken, zoals overlast door straathandel, en een plan van uitvoering opstellen met politie en Openbaar Ministerie. We dienen drie voorstellen in bij de gemeenteraad. Daarin zitten veel progressieve partijen die inzetten op legalisering van softdrugs. Die bedienen wij door stappen te zetten in het vergroten van de handelsvoorraad in coffeeshops.

‘Ik geloof dat als we softdrugs willen beheersen, we uiteindelijk de achterdeur moeten reguleren. In sommige steden is een nationale proef aan de gang, maar daar konden wij niet aan meedoen vanwege onze omvang. We proberen eerst onze softdrugsmarkt te verkleinen.’

Heeft u wel genoeg handhavers om 168 coffeeshops te controleren?

‘Dit is een gezamenlijk voorstel van de veiligheidsdriehoek: burgemeester, politie en Openbaar Ministerie. Zoals gezegd: we veronderstellen dat een bepaald soort toerist niet meer voor Amsterdam zal kiezen. Ons doel is de markt te verkleinen.’

Wat betekent dit voor het vrije imago van Amsterdam?

‘Amsterdam heeft een eeuwenlange traditie van vrijheid en tolerantie en die is belangrijk: godsdienstvrijheid, demonstratievrijheid, vrijheid van vereniging, ruimte voor een culturele voorhoede. Daar hoort vanzelfsprekend een mild coffeeshopbeleid bij. Maar het imago van Amsterdam moet niet zijn dat grote groepen dronken jongvolwassenen hier moreel op vakantie kunnen.’

Gaat het verbod in vóór de terugkeer van toeristen?

‘Laat ik u uit die droom helpen. Dit soort bewegingen maak je niet in twee, drie maanden tijd. Het zijn grote veranderingen waarover veel meningen bestaan in Amsterdam. Je moet coffeeshophouders ook een redelijke overgangstermijn bieden, en we willen nog een keurmerk invoeren voor ondernemers die te goeder trouw zijn. Al die dingen kosten tijd. Ik ga ervan uit dat er op zijn vroegst volgend jaar wat verandert.’

Leidt een keurmerk tot bonafide coffeeshophouders?

‘Hoe hoger hun omzet, hoe kwetsbaarder zij worden voor ondermijning en georganiseerde misdaad. We hebben afgelopen jaren handgranaten aangetroffen voor coffeeshops en nog meer toestanden meegemaakt. Uit onderzoek blijkt dat de meeste coffeeshophouders te goeder trouw zijn, met normale klanten, maar we zien ook vermenging met het criminele circuit.

‘Vooral de distributie maakt hen kwetsbaar. Omdat coffeeshophouders niet meer dan 500 gram handelsvoorraad mogen hebben, moeten ze elders een stash bewaren en koeriers heen en weer laten rijden. Vaak jonge jongens die geript en gemanipuleerd kunnen worden door de georganiseerde misdaad. Hoe groter de toegestane voorraad, hoe minder kwetsbaar de ondernemer. Waar ik op uit ben: de markt verkleinen en beheersbaar maken.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden