Buren?

In Amsterdam-Noord lagen de vier leden van een familie twee weken lang dood in hun huis voordat het drama werd opgemerkt....

Mevrouw Vial-Van den Berg (75) aan de Meeuwenlaan in Amsterdam: 'Nee, ik kende ze niet. Maar ik loop wel elke dag langs hun huis naar de supermarkt. Een rare gedachte. Maar als mensen hun gordijnen gesloten houden, kun je niets doen. Ik houd mensen wel in de gaten. Een paar jaar geleden nog kwam ik boven en zag dat de meneer daar zijn Tafeltje-Dekje-maaltijd niet had weggehaald. Ik kloppen, maar ik hoorde alleen wat gekreun. Heb ik het alarmnummer en de politie gebeld en die zijn meteen gekomen. Maar die man heeft het niet meer gehaald. Mij valt het wel op, hoor, als je niets meer van de buren hoort. Kinderen vertrekken 's morgens naar school en komen 's middags weer thuis en dat gaat met een hoop kabaal. Als dat er ineens niet meer is, valt het meteen op. Wanneer ik zou ingrijpen? Na een dag of twee, drie, denk ik. Maar meestal zie je ze dan ineens weer verschijnen. Beneden woont nou een jong stel, een beetje typisch stel, ze hebben altijd de jaloezieën neer, dus daar heb je weinig kijk op. Vroeger hielden mensen elkaar beter in de gaten. Nu is iedereen meer op zichzelf.'

B. Dijk (31), psychiatrisch verpleegkundige aan de Valkenboslaan in Den Haag: 'Ik had er nog niet van gehoord, van die vrouw met dat dochtertje in deze straat. Dat is misschien wel tekenend. Ik denk dat het wenselijk is dat buren meer op elkaar letten. Aan de andere kant heb ik er persoonlijk niet zoveel behoefte aan. Ik kom zelf van het platteland en vind de anonimiteit van een grote stad wel prettig. Misschien heeft het ook met mijn werk te maken: in mijn vrije tijd verval ik kennelijk in het gedrag dat ik in werktijd bij anderen probeer te beïnvloeden. Ik vind het wel schrijnend dat zoiets kan gebeuren. Mijn buurvrouw zegt ook: er komen zo vaak nieuwe mensen dat je ze niet meer kent. Mensen investeren niet meer in hun directe buren.'

Staatssecretaris Kohnstamm van Binnenlandse Zaken, belast met het grotestedenbeleid: 'Het stille leed uit de Meeuwenlaan en de rellen in de Oosterparkwijk in Groningen maken duidelijk dat de anonimiteit in de grote stad, mede ten gevolge van de kaalslag in het opbouwwerk, het zicht ontneemt op de menselijke maat in de samenleving. Ik ben bang dat er geen eenduidige oplossing voor is. Maar met de verse herinnering aan vier jaar regeringsbeleid staat voor mij één ding wel vast: landelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid ontbeert die menselijke maat ook, tenzij het een wijkgerichte vertaling krijgt.'

Mevrouw J. Lahnemann in Aerdenhout: 'Ja. Volmondig ja. Buren zouden meer op elkaar moeten letten. En dat doen wij ook. Voor zover mogelijk, want we hebben hier allemaal grote tuinen. Maar aan de overkant woont een 84-jarige mevrouw en onze opritten liggen precies tegenover elkaar dus we kunnen van elkaar zien wie binnenkomt en weggaat. Vorige week heb ik nog twee jongens gesnapt bij een poging tot inbraak. Ik denk dat het een beetje bij deze tijd hoort. Mijn vader woont in Friesland, alleen tussen de weilanden, en die kan ook van de trap vallen, en dan merkt niemand het. Hem bel ik ook niet elke dag. Hij kiest er zelf voor. Hij wil ook geen alarmsysteem. Ik weet niet of het nu anoniemer is dan vroeger. Ik heb nooit in een rijtjeshuis gewoond, dus ik kan me het niet zo goed voorstellen hoe het daar aan toeging en hoe het nu is.'

P. Voestermans, cultuur-psycholoog in Nijmegen: 'Als je deze gevallen hoort, zou je willen dat buren elkaar meer in de gaten hielden. Misschien is het ook wel nodig. Maar het is moeilijk afdwingbaar. De grote sociale controle uit het verleden is afgebroken en wordt nu als onwenselijk gezien. De hele morele houding van tegenwoordig is er op gericht je neus juist niét in andermans zaken te steken. Mensen worden kwaad als je je met ze bemoeit. Het wordt als iets achterhaalds gezien, iets waarvan vroeger teveel was. Je zuil of kerk zorgde voor grote sociale controle. Als je niet aan de norm voldeed, was uitstoting de straf. Dat willen we ook niet meer. Achteraf vindt men nu dat men in deze gevallen beter had moeten opletten. Ik denk niet dat het nu vaker voorkomt. Sterker nog: het feit dat we het groot in de krant zetten en er erg van schrikken duidt eerder op een grotere gevoeligheid. Ik ben erg huiverig om te stellen dat er nu iets met de mensen mis is.'

Robin Gerrits

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.