Buren blijven dromen van EU

In Brussel luidt het parool dat verdere uitbreiding van de Europese Unie voorlopig niet aan de orde is. Maar dat parool is tot de nieuwe Oost-Europese lidstaten maar zeer ten dele doorgedrongen....

Tijdens een top van staatshoofden uit Centraal- en Oost-Europa in deKroatische hoofdstad Zagreb hield de Oostenrijkse president Heinz Fischeronlangs een warm pleidooi voor snelle toetreding van Roemenië enBulgarije. Ook zijn Tsjechische collega Vaclav Klaus mengde zich in hetdebat. 'Het zou een tragische vergissing zijn het uitbreidingsproces stopte zetten vanwege de interne problemen van de Unie', verklaarde hij.

Maar de bijeenkomst leverde vooral positief nieuws op voor deOost-Europese 'vrienden' van de Unie, landen uit de voormalige Sovjet-Uniedie volgens Brussel niet in aanmerking komen voor lidmaatschap. Dat haddenze vooral te danken aan de interventie van de Poolse president AleksanderKwasniewski, die zich opwierp als de verdediger van hun Europeseaspiraties. 'De Unie moet zich openstellen voor de landen van Zuid- enOost-Europa', beklemtoonde Kwasniewski tijdens de bijeenkomst in Zagreb.Hij zei zich geen EU te kunnen voorstellen die gesloten blijft voorOekraïne en Moldavië. Zelfs Georgië wilde hij niet uitsluiten.

De uitspraak van Kwasniewski druist niet alleen in tegen de officiëlepolitiek van de Europese Unie. Ook voor zijn eigen land lijkt een verdereuitbreiding naar het oosten problemen op te leveren. De toetreding vanlanden als Oekraïne zou Polen letterlijk duur kunnen komen te staan,vergelijkbaar met de prijs die de oude lidstaten voor de uitbreiding vanvorig jaar betalen: bovenop het verlies van steunfondsen enlandbouwsubsidies aan de armere nieuwkomers, zou een verlies aanarbeidsplaatsen kunnen dreigen door de toevloed van goedkope arbeid of hetuitblijven van nieuwe investeringen.

Die ogenschijnlijke nadelen van een verdere uitbreiding hebben demachthebbers in de nieuwe lidstaten niet belet op de bres te springen voorhun buren buiten de Europese Unie. In zekere zin hebben ze natuurlijkgemakkelijk spreken. De volgende uitbreiding is niet voor morgen. Wanneerhet zover is, zullen ze waarschijnlijk met pensioen zijn.

Ook over de negatieve gevolgen van een uitgebreide Europese Unie voorhet proces van politieke integratie hoeven de huidige machthebbers zichgeen grote zorgen te maken. Van een federaal Europa ligt in Centraal-Europaniemand wakker.

Om het enthousiasme van Polen en de andere nieuwkomers voor hetuitbreidingsproces te verklaren is het nuttig een blik op de kaart teslaan. De kandidaat-lidstaten, zo blijkt, kunnen vooral op de steun van hunnaaste buren rekenen.

Dat de economische nadelen die verbonden zijn aan de toetreding van eenarme lidstaat minder zwaar wegen dan het belang van goede relaties met deburen, was al tijdens het vorige uitbreidingsproces gebleken. Tijdens detoetredingsonderhandelingen kon Polen op de hartelijke steun van Duitslandrekenen. Een poging om de uitbreiding te beperken tot een kwartet landenuit Centraal-Europa was eerder op fel verzet van Griekenland, Zweden enFinland gestuit. Ze schoven met succes hun eigen buren naar voren: Cyprusen de Baltische staten.

Een jaar na de toetreding van tien nieuwe lidstaten dreigt dit scenarioherhaald te worden. Als Oekraïne binnen tien jaar samen met Turkije lidwordt van de Europese Unie, zal het zijn toetreding waarschijnlijk in grotemate aan Poolse steun te danken hebben.

Jan Hunin

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.