NieuwsVaccinatie verpleeghuizen

Bureaucratie belemmert snelle vaccinatie verpleeghuisbewoners

Ook de geleverde doses van het tweede goedgekeurde vaccin, dat van Moderna, zullen tot in februari in de koelcel liggen. Vanaf komende week ontvangt Nederland bescheiden partijen van het vaccin waarvoor het Europees Geneesmiddelenbureau EMA dinsdag groen licht gaf. Maar de bewoners van de verpleeghuizen voor wie dit middel is bestemd, krijgen dan nog geen inenting.

De corona-afdeling van een verpleeghuis in Leerdam.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
De corona-afdeling van een verpleeghuis in Leerdam.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Eerst moeten er nog bureaucratische hobbels worden genomen. De verpleeghuizen wachten tot de overheid uitsluitsel geeft over welke verpleeghuislocatie welk vaccin krijgt, en wanneer. Pas met die informatie kunnen de verpleeghuizen toestemming voor vaccinatie zien te krijgen van de familieleden van demente bewoners. Het RIVM heeft nog niet bepaald hoelang de familie mag doen over zo’n toestemmingsbeslissing en overlegt daarover met Verenso, de vereniging van specialisten ouderengeneeskunde.

Aanvankelijk was het de bedoeling alle ongeveer 120 duizend verpleeghuisbewoners in te enten met het Modernavaccin. Dat werd begin december besloten toen bleek dat het eerst beschikbare vaccin, dat van Pfizer, niet geschikt was voor kleinschalige inenting op de 2.500 verpleeghuislocaties. Afgelopen dinsdag maakte ‘coronaminister’ Hugo de Jonge bekend dat de bewoners van enkele grotere verpleeghuizen waarschijnlijk toch het Pfizervaccin krijgen toegediend. Het RIVM onderzoekt welke verpleeghuislocaties daarvoor in aanmerking komen.

De verpleeghuizen zien reikhalzend uit naar die informatie. Het merendeel van de 120 duizend bewoners geldt vanwege vergevorderde dementie als wilsonbekwaam. Daarom hebben de verpleeghuizen voor vaccinatie toestemming nodig van de wettelijke vertegenwoordiger, meestal een familielid. Die toestemmingsvraag is juridisch alleen in orde als daarbij het specifieke vaccin wordt genoemd dat gaat worden toegediend.

Antwoorden

Het RIVM verwacht komende week met de verdeellijst te komen: welk verpleeghuis krijgt het vaccin van Moderna en welk dat van Pfizer. Daarna kunnen de verpleeghuizen de tienduizenden vaccinatietoestemmingsverzoeken versturen – als tenminste het RIVM er uit is en heeft bepaald hoelang familieleden over die beslissing mogen doen.

Naar verwachting duurt het daarna enkele weken voor de antwoorden binnen zijn en de gegevens verwerkt. En pas dan kan begonnen worden met het vaccineren van de groep die volgens de Gezondheidsraad als eerste, en zo snel mogelijk, de beschermende prik zou moeten krijgen: de kwetsbaarste ouderen in de verpleeghuizen.

Het is niet mogelijk de familieleden simpelweg te vragen of de desbetreffende bewoner mag worden gevaccineerd. Volgens een woordvoerder van Actiz, branchevereniging van de ouderenzorg, is voor toestemmingsverklaringen bij medische handelingen bepaald dat expliciet moet worden vermeld welk middel wordt toegediend. ‘De familie kan alleen een zorgvuldig besluit nemen als ze de mogelijke bijwerkingen kan meewegen.’ Voor de griepprik is overigens een uitzondering gemaakt. Welke leverancier die levert, maakt voor de toestemmingsverklaring niet uit. ‘Maar bij het coronavaccin is nog alles nieuw, en het moet wel veilig kunnen.’

Gesprekken

Actiz beklemtoont dat de verpleeghuizen de afgelopen weken niet hebben stilgezeten. Begin december noemde minister De Jonge nog de datum van 4 januari als begin van de vaccinatiecampagne voor de verpleeghuisbewoners. Toen werd duidelijk dat die toestemmingsverklaringen zo snel mogelijk moesten worden verzameld. ‘De standaardbrieven liggen klaar. We hebben gesprekken gevoerd met familieleden. We staan paraat om te gaan vaccineren. Er zijn prikteams gevormd en het registratiesysteem is gereed’, zegt de Actiz-woordvoerder. ‘Maar door de regelgeving moeten we wachten met het versturen van die brieven, tot we zeker weten welk vaccin voor welke locatie beschikbaar komt.’

In het Kamerdebat van dinsdag zei minister De Jonge dat naar verwachting in februari kan worden begonnen met de vaccinatie van de verpleeghuisbewoners. Zo snel mogelijk, waarschijnlijk al volgende week, krijgen de verpleeghuizen de precieze route van de vaccins te horen, verzekert zijn woordvoerder. ‘Dan maken we ook bekend wanneer en hoe het vaccineren met Moderna gaat beginnen.’

Daarvoor wacht de minister nog op een rapport van de Gezondheidsraad. Die adviseert, nu het vaccin Europees is goedgekeurd, maandag over de vraag voor welke groepen het vaccin van Moderna het geschiktst is.

Systeem

De partijen moeten, kortom, nog even op elkaar wachten. Het systeem dat de minister voor ogen staat, lijkt nog ver weg: een waarin het tempo van de vaccinleveranties aan Nederland gelijke tred houden met het toedienen van de vaccinaties.

Volgens zijn woordvoerder gaat het vooralsnog om kleine partijen. Komende week levert Moderna 13 duizend doses, goed voor het inenten van 6.500 personen – ook van dit vaccin zijn twee prikken nodig. Later deze maand komen nog 19 duizend doses binnen. In februari worden nog eens een kleine 200 duizend doses verwacht. Tegen die tijd, hoopt Actiz, kan het vaccineren van de verpleeghuisbewoners wél beginnen. ‘We moeten roeien met de riemen die we hebben. En soms zien we gelukkig dat het opeens wel sneller kan gaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden