Bungalowverdriet in Drenthe, Hof van Saksen bijna failliet

In Hof van Saksen zouden gasten genieten van 'totale decadentie'. Maar het vakantiepark was te duur en beleggers zagen hun geld verdampen. Dinsdag dient de faillissementsaanvraag.

Honderden vakantiegangers vieren dit weekeinde de eerste mooie zomerdagen in de spa, het tropisch zwemparadijs of een van de talloze luxe bungalows van het vijfsterrenvakantiepark Hof van Saksen in Drenthe. Zij laven zich aan 'een beleving in eigen land op het hoogste niveau' en verblijven 'in een prachtig landschap waar luxe Saksische boerderijen rond typisch Drentse brinken staan', zo weet de website van het resort te melden.


Wat de marketeers van Hof van Saksen niet vermelden, is dat achter de schermen een hevig gevecht woedt om het geld en de toekomst van een van de meest luxueuze vakantieparken van Nederland.


'Het is hier gezellig druk!', laat een woordvoerder van het park na enig aandringen per mail weten. 'Op dit moment genieten veel gasten van hun vakantie.'


Over de donkere wolken die zich samenpakken boven de Drentse vakantie-oase, wil de zegsvrouw weinig kwijt. 'Het is waar dat er een faillissementsaanvraag is ingediend', schrijft zij. 'Er is een juridisch geschil. Dit is bij onze advocaat in behandeling en deze procedure loopt nog.'


Het geschil over een niet-betaalde rekening van ruim een ton voor het groenonderhoud bij het bungalowpark was enkele jaren geleden nog onbenullig geweest. Maar nu is het conflict tussen Hof van Saksen en het Utrechtse De Kroon Groenprojecten geëscaleerd tot een zaak die het voortbestaan van het vakantiepark in gevaar brengt.


Vakantie in het water

Onbegrijpelijk, noemt hoofd debiteurenbeheer Sjoerd Nolf van De Kroon de situatie. 'Er gaat zoveel geld om in dat park, maar ze weigeren in te gaan op onze vragen. Ze zijn totaal onbereikbaar.'


Dinsdag buigt de rechtbank in Assen zich daarom over een faillissementsaanvraag, die de vakantie van honderden families in het water kan doen vallen. Een alternatief - een doorstart of de overname door een andere exploitant - hangt in de lucht, maar ketste in het verleden steeds af.


'We houden de vinger aan de pols', zegt een woordvoerder van Stip Vakanties, dat deze week nog grootschalig adverteerde met 'extra plaatsen' in Hof van Saksen, 'gratis upgrades', 'forse prijsverlagingen' en kortingen van wel 47 procent. Via Stip kan nu een boerderij op het park worden geboekt voor 299 euro, in plaats van de ongeveer duizend euro die het verblijf in 2010 zou hebben gekost.


Dat de advertentie samenviel met de faillissementsaanvraag noemt de Stip-woordvoerder 'een ongelukkige samenloop van omstandigheden'. 'We hebben geen aanleiding om te denken dat het daar mis gaat, maar mocht het gebeuren, dan zijn de reissommen bij ons veilig.'


Zo snel is het gegaan met Hof van Saksen, dat nog maar vijf jaar geleden de deuren opende als parel in de kroon van het imperium van het indertijd snel expanderende vastgoedbedrijf Phanos. Het vakantiepark zou een prachtige belegging zijn voor investeerders en een feest voor de gasten.


Het liep anders. In het in januari van dit jaar gedeponeerde jaarverslag over 2010 staat al dat er 'een onzekerheid van materieel belang is op grond waarvan gerede twijfel zou kunnen bestaan over de continuïteitsveronderstelling van de vennootschap'. Oftewel: het vakantiepark balanceert op de rand van de afgrond.


Daarmee is het demasqué van de droomfabriek die Hof van Saksen heet bijna een feit. Het park bleek al een grote strop voor eigenaar Phanos en voor de honderden boeren en particulieren die er een deel van hun spaar- en pensioengeld in staken. Nu dreigen ook de banken, klanten, personeelsleden en toeleveranciers hun portie te krijgen van het Drentse bungalowverdriet.


In juli 2007 werd met een groots feest in het Drentse gehucht Nooitgedacht de Hof van Saksen geopend. Het on-Nederlandse vakantiepark telde 620 rietgedekte vakantieboerderijen naar Saksisch voorbeeld en nog eens 61 privévakantiehuisjes. Het park had ook culinaire ambities, getuige de vijf aanwezige restaurants. Zoals Cour du Nord, dat kortstondig een Michelinster voerde en waar de bungalowgast geen friet of een gebraden haantje kon eten, maar een menu met Baambrugger biggenwang en tonijn 'gegaard op 42 Graden, met Thaise basilicum en een streepje piment'.


'Te hoog voorzieningenniveau'

Ook zette het park zwaar in op wellness. Bij de spa zou de zwangere vakantieganger intekenen op een rocking my baby treatment (à 62,50 euro), een vijftig minuten durende 'totale lichaamsbehandeling die zorgvuldig is ontworpen voor zwangere vrouwen'. Ook in de aanbieding: de Total Body Tranquillity Treatment, oftewel 'totale decadentie', een 'ultieme, ontspannende ervaring met absolute verwennerij van top tot teen', inclusief 'welkomstritueel', 'penseelmassage' en een 'bodycocoon van Tranquillity Oil'.


'Het park is te duur gebouwd en heeft een te hoog voorzieningenniveau', zegt Gijsbert van den Brink, teleurgesteld investeerder in Hof van Saksen. Van den Brink, oud-directeur van multinational SHV en sinds 2001 informal investor, viel voor de mooie en ogenschijnlijk solide rendementen die hem werden voorgespiegeld - zegt hij.


'Schoenmaker houd je bij je leest, weet ik inmiddels. Bij Phanos dachten ze dat ze in hun eentje een vakantiepark konden bouwen en runnen, maar dat lukte helemaal niet', zegt Van den Brink. 'Er kwamen te weinig gasten. De grote aanbieders van bungalowvakanties, zoals Roompot, Center Parcs en Landal Greenparks, zijn in de crisisjaren gewoon blijven draaien. De Hof kon in zijn eentje niet op tegen de marketing- en boekingskracht van de gevestigde partijen.'


Het is niet voor het eerst dat er financiële problemen spelen rond het vakantiepark. Zo rakelde het blad Boerenbusiness de geschiedenis op van de locatie. Oude Drentenaren kennen die nog als 'het gat van Rossing', genoemd naar Jan Rossing - de vorige exploitant van het gebied op ongeveer 10 kilometer van Assen. Daar liet Rossing in de jaren zeventig een stuk grond afgraven zodat hij zand kon leveren aan Rijkswaterstaat, die de N33 van Assen naar de Eemshaven aan het aanleggen was.


Rossing bouwde bij de hierdoor ontstane recreatieplas een camping met zwembad. Hij werd opgevolgd door zijn zoon, die er een bungalowpark liet neerzetten, maar later in financiële problemen raakte en naar de fles greep. Een volgende exploitant kreeg het park evenmin op de rit en nadat er eind 1999 in korte tijd 28 keer brand werd gesticht door een boze onderhoudsmedewerker, wist niemand meer goed wat hij met het terrein aanmoest.


De man die de uitdaging in 2003 wel aandurfde, was projectontwikkelaar Geert Ensing van het Houtense vastgoedbedrijf Phanos. Deze voormalige boerenzoon en oud-ambtenaar stadsontwikkeling van de gemeente Uithoorn stond op dat moment aan de vooravond van een stormachtige carrière. Ensing had in de jaren daarvoor in alle stilte grondposities gekocht op nieuwbouwlocaties door heel Nederland en werd - samen met zijn zoon - in korte tijd veelvuldig miljonair als ontwikkelaar van nieuwbouwwoningen.


Voetbalclub en privévliegtuig

Dat smaakte naar meer. Phanos werd hoofdsponsor van voetbalclub FC Utrecht en Ensing liet het breed hangen. Hij kocht onder meer een privévliegtuig en een uitgestrekt wijngoed in Italië. Ook ontfermde hij zich over het gat van Rossing, dat hij transformeerde tot de zeer luxueuze Hof van Saksen.


In zijn enthousiasme kreeg Ensing ruim 225 miljoen op tafel voor het park: 50 miljoen van Phanos, 125 miljoen van de banken en 51 miljoen van een grote groep particuliere beleggers die en masse de zogenaamde Hypo-notes kochten die Phanos uitgaf om de vakantiedroom mede te financieren.


Gelokt door gelikte prospectussen, radiospotjes en de belofte van 8 procent jaarlijks 'gegarandeerd rendement' staken 1.500 beleggers per persoon gemiddeld 35 duizend euro in het park. Onder hen verrassend veel boeren, die door de verzekeringstak van hun brancheorganisatie LTO werden aangemoedigd om een deel van hun spaar- en pensioengeld in het vakantiepark te beleggen.


'We weten inmiddels dat de aanleg van het park 50 tot 100 miljoen te veel heeft gekost,' zegt investeerder Van den Brink, die tevens secretaris is van de stichting die beleggers bij Phanos met raad en daad bijstaat. 'Mede daardoor bleek het een waardeloze belegging. Het park, maar in feite heel Phanos, raakte in problemen door de opeenvolgende kredietcrisis, economische crisis en de vastgoedcrisis. Maar dat niet alleen: op het management was ook veel aan te merken, net als op de financiële informatie.'


Van den Brink onderhandelde vorig jaar uitgebreid met de banken en met Phanos over de toekomst van de Hof van Saksen. Uiteindelijk had hij geen keus en ging namens het gros van de investeerders akkoord met een oplossing waarbij zij slechts 15 procent van hun inleg terugkregen. De rest - een bedrag van in totaal meer dan 40 miljoen euro - bleek verdampt.


Voor Van den Brink was daarmee de kous af, maar dat gold niet voor een groep van zestig boeren. Zij procederen tot op de dag van vandaag door tegen de verzekeringstak van LTO Noord. Die was nauw betrokken bij de verkoop van de beleggingen in het vakantiepark aan agrariërs, en had - zo vinden de boeren - hen moeten waarschuwen voor de grote risico's.


Advocaat Marcus Bijloo, die de boeren bijstaat, zegt dat het voor de agrariërs een principiële kwestie is. 'Mijn cliënten willen geen genoegen nemen met een verlies van 85 procent. Het is voor hun behalve een financiële kwestie ook een emotionele zaak. Zij hebben grote bedragen geïnvesteerd op voorspraak van hun eigen organisatie LTO. Die willen ze niet zo makkelijk laten wegkomen met dit drama. Dat ze daarvoor een slepende rechtszaak tegen hun eigen club moeten voeren, nemen ze op de koop toe.'


Dubbele sof

Het bedrijf Phanos, dat aan de wieg stond van de Hof van Saksen, bestaat niet meer. Het vakantiepark valt nu formeel onder een stichting die is gevestigd in het voormalige hoofdkantoor van het vastgoedbedrijf. Daar, in het door Ensing prachtig gerestaureerde Kasteel Heemstede in Houten, wordt de telefoon niet meer opgenomen. Een bandje raadt bellers aan contact op te nemen met de curator. Die laat op zijn beurt weten 'op dit moment even helemaal niets te kunnen zeggen over de Hof van Saksen'. 'Belt u volgende week maar eens terug, dan is er allicht duidelijkheid.'


Gijsbert van den Brink dacht begin 2012 uiteindelijk verlost te zijn van de perikelen rond Hof van Saksen, toen Phanos plotseling in problemen raakte. 'Veel van de beleggers in Hof van Saksen - ikzelf incluis - hebben ook geld gestoken in andere projecten van Phanos. Het is een dubbele sof geworden. We hebben daarom de belangenstichting nieuw leven ingeblazen en zijn gewoon doorgegaan.'


Curator Cees de Jong: 'Phanos stak goed in elkaar'

De Utrechtse faillissementsspecialist en advocaat Cees de Jong is sinds eind mei curator van het Phanos-imperium. De Jong moet orde scheppen in de schulden en bezittingen van de circa veertig bv's die samen het vastgoedconcern vormden. Voor de crisis zette het bedrijf jaarlijks tussen de 100 en 200 miljoen euro per jaar om, tegen stevige winstmarges. Grootste schuldeisers zijn de banken, die meer dan 350 miljoen in Phanos staken.


'Het bedrijf had veel geleend, maar het stak verder goed in elkaar', zegt De Jong. 'Ze bouwden door heel Nederland. Er zijn bij een aantal projecten problemen ontstaan. Vervolgens hebben de banken getracht hun geld veilig te stellen en is heel Phanos bankroet gegaan.'


'Om een indruk te geven: Phanos was eigenaar van zo'n 400 hectare bouwgrond. Daarop zouden 12 duizend woningen gebouwd kunnen worden - op dit moment de totale nieuwbouwproductie van Nederland. Dat heeft Geert Ensing, de bestuursvoorzitter, knap gedaan. Hij was zeker geen cowboy en het is jammer dat zijn bedrijf zo aan zijn einde moest komen.'


In de boedel zitten zowel vergevorderde bouwprojecten als woonwijken die alleen nog op de tekentafel bestaan, aldus de curator. 'Er zijn wel degelijk successen te melden, zoals in het Amstelveense Westwijk. Daar was een gordiaanse knoop ontstaan rond een nieuwbouwproject. Mensen wachten daar al anderhalf jaar op de oplevering van hun nieuwe huis. Het lijkt erop dat hun woningen binnenkort eindelijk kunnen worden afgebouwd.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden