NieuwsNoord-Macedonië

Bulgarije zegt nee tegen EU-toetreding Noord-Macedonië

Noord-Macedonië mag weer niet beginnen aan het toetredingsproces tot de EU. Dit keer ligt buurland Bulgarije dwars, en wel vanwege een oud conflict over taal en geschiedenis; een typisch staaltje ‘Balkannationalisme’.

De Bulgaarse premier Bojko Borissov (links) en zijn Noord-Macedonische ambtsgenoot Zoran Zaev op een persconferentie tijdens hun top eerder deze maand in Sofia.Beeld AFP

‘Een enorme nederlaag voor de EU en een groot onrecht’, noemde Zoran Zaev, de premier van Noord-Macedonië, de Bulgaarse blokkade. Het is niet het eerste obstakel dat Noord-Macedonië vindt op zijn lange reis naar het EU-lidmaatschap, die in 2004 begon. Eerder blokkeerde Griekenland jarenlang elke poging tot integratie van het land op de westelijke Balkan, vanwege een conflict over de naam Macedonië. Zo heet namelijk ook de noordelijkste provincie van Griekenland.

In 2019 veranderde de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië daarom haar naam in Noord-Macedonië, met het expliciete doel om te kunnen toetreden tot de Navo en de EU. Ook sloot Noord-Macedonië een akkoord met Griekenland over het onderwijzen en tentoonstellen van de geschiedenis. Tot onvrede van de Grieken pronkte het land met de geschiedenis van (de Griek) Alexander de Grote, maar dat is sinds het verdrag verleden tijd.

Taalruzie

Nu zijn de Grieken aan de zuidgrens dus al ruim een jaar tevreden, maar nemen de Bulgaarse oosterburen weer aanstoot aan Noord-Macedonië. Dinsdagavond stemde de regering tegen de Noord-Macedonische toetreding. Het voornaamste bezwaar van de regering in Sofia betreft de Macedonische taal. Volgens de Bulgaren bestaat die namelijk niet, maar is het gewoon een regionaal dialect van het Bulgaars.

Ook weigert Sofia te erkennen dat er in Bulgarije een Macedonische minderheid leeft. Die houding is in de regio niet uniek: de erkenning van etnische minderheden blijft op de Balkan een voortdurend twistpunt, sinds het uiteenvallen van Joegoslavië. Ook in landen waar de splitsing destijds niet tot een burgeroorlog leidde, heerst nog altijd de angst dat een etnische minderheid dient als vooruitgeschoven post van het buurland. De erkenning van nationale taal, geschiedenis of cultuur wordt daarom beschouwd als een potentiële bedreiging van het eigen territorium.

Uitvinding van Tito

Het geval Noord-Macedonië is het ultieme voorbeeld van dit Balkannationalisme: zowel Griekenland als Bulgarije houdt vol dat het staatje niet meer is dan een slimme uitvinding van generaal Tito, die hij in 1944 om politiek-strategische redenen deed. De Bulgaren vinden het land daarom een kunstmatige natie, in onduidelijke tegenstelling tot andere landen die blijkbaar wel ‘natuurlijk’ zijn.

De laatste jaren leek het lang de goede kant op te gaan. In 2017 sloten Bulgarije en Noord-Macedonië een vriendschapsverdrag, waarna een commissie werd gevormd met historici uit beide landen. De commissie moest bepalen hoe in het onderwijs en de cultuur om te gaan met historische figuren en episodes, die zowel de Bulgaren als de Noord-Macedoniërs claimen als ‘hun’ geschiedenis.

Dat werd geen succes. Bulgarije benaderde de commissie vooral als een kans om Noord-Macedonië zijn nationale geschiedenis eens grondig te laten herschrijven, waarna een impasse volgde. Nu hoopt Sofia het buurland met het EU-veto alsnog onder druk te zetten om concessies te doen. Het eisenpakket van Bulgarije om toch in te stemmen is fiks: er mag in geen enkel EU-document gerept worden van de Macedonische taal. Verder willen de Bulgaren garanties dat ze geen Macedonische minderheid hoeven te erkennen en dat er geen territoriale claims komen. Ook stelde minister van Buitenlandse Zaken Ekaterina Zaharieva dat Noord-Macedonië ‘eerst zijn Bulgaarse roots moet erkennen’.

Invloed van Rusland

De Balkanruzie is behalve voor Noord-Macedonië een grote teleurstelling voor met name Duitsland, dat het toetredingsproces onder zijn voorzitterschap hoopte aan te vangen. Minister van Buitenlandse zaken Heiko Maas riep dinsdagochtend nog op om de onderhandelingen met zowel Noord-Macedonië als Albanië te laten beginnen. De Europese integratie van de westelijke Balkan wordt door veel lidstaten gezien als een essentiële stap om de invloed van Rusland in de regio te doen afnemen.

LEES VERDER:

Groen licht voor onderhandelingen toetreding Noord-Macedonië en Albanië tot EU.  Na twee jaar van Frans-Nederlandse blokkades, hebben de EU-buitenlandministers dinsdag besloten dat onderhandelingen met Noord-Macedonië en Albanië over toetreding tot de EU mogen beginnen. Onder strikte voorwaarden. 

Het Griekse parlement stemde vrijdag in met de gevoelige deal over de naamswijziging van de Macedonië. Daarmee komt na tientallen jaren een eind aan het slepende conflict over de namenkwestie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden