Buitenlandse studenten, wat heb je eraan?

MAASTRICHT/VENLO - In groten getale komen ze naar Nederland: buitenlandse studenten. Uit Duitsland (23.831 studenten), uit China (4.015), uit België (2.282) of uit Bulgarije (1.390). Niet om enkele vakken te volgen, maar om hun hele opleiding in Nederland te doen.


Dat kost wat: voor elke student uit de EU legt de Nederlandse overheid ongeveer 6.000 euro bij, elk jaar weer. Andere Europese landen doen dat ook voor Nederlanders die daar studeren, maar dat zijn er minder dan de buitenlanders die hier komen. Netto betaalt Nederland 108 miljoen euro aan het opleiden van studenten uit andere Europese landen.


Maar wat koopt Nederland daarvoor? Ook de Tweede Kamer vroeg zich dat af en gaf opdracht tot een kosten-batenanalyse. Staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs) is daar vandaag mee klaar. Het zal geen gemakkelijke exercitie zijn geweest, want die baten zijn lastig te meten. Ze zijn eerder gevoelsmatig van aard, blijkt bij een rondgang langs spelers die werken met internationale studenten.


Sander van den Eijnden komt snel tot drie redenen om buitenlandse studenten hier te ontvangen. Zijn organisatie, het Nuffic, houdt zich bezig met internationale samenwerking in het hoger onderwijs. 'Eén: om tekorten aan te zuiveren, vooral in de bèta- en technieksfeer. Twee: om de kwaliteit van het onderwijs op te vijzelen, want wetenschappelijke vakgebieden zijn wezenlijk internationaal. Drie: om studenten voor te bereiden op de internationale arbeidsmarkt.'


Lex Borghans, onderwijseconoom te Maastricht, ziet eveneens een plus voor de carrièrekansen van studenten. 'Het is goed dat Nederlandse studenten de keus hebben: rechten in Leiden voor een carrière in het Haagse juristensysteem, of rechten in Maastricht voor een internationale carrière.'


Jo Ritzen maakte als collegevoorzitter van de Universiteit Maastricht een internationale universiteit, die prompt Maastricht University werd gedoopt. Hij gelooft hartstochtelijk in de samenwerking tussen Europese universiteiten, vooral omdat hij denkt dat het onderwijs er beter van wordt. 'Als iedere docent en student in Europa naar de plek gaat die voor hem het beste is, levert dat een economische groei op van minimaal 1 procent. Gok ik.'


Ook Borghans ziet voordelen voor de Nederlandse economie. 'We moeten het Massachussets van Europa worden. In die Amerikaanse staat zitten topuniversiteiten, met talrijke spin-offbedrijven.'


Aan de andere kant: het is ook eigenbelang dat universiteiten en hogescholen de buitenlandse studenten met graagte opslokken. 'Zonder buitenlanders had Maastricht geen universiteit gehad', zegt Nuffic-voorman Van den Eijnden. De Fontys Hogeschool in Venlo was noodlijdend, vertelt directeur techniek en logistiek Hans Aarts - totdat het reservoir Duitse studenten net over de grens werd aangeboord.


Dat neemt niet weg dat de aanwezigheid van buitenlandse studenten een zegen is voor de onderwijskwaliteit, beweren de directeuren van beide instellingen. Martin Paul, de Duitse collegevoorzitter in Maastricht: 'De beste buitenlandse studenten komen hier: ze zijn gemotiveerd, willen verhuizen, een andere taal leren.' Hans Aarts: 'Duitse studenten zijn ouder, volwassener en streberiger in de positieve zin van het woord. Ik moet ze om zes uur het gebouw uit jagen. De Nederlanders kunnen zich daaraan optrekken.'


Ook de meeste studenten stellen het internationale gezelschap op prijs. 'Van Aziatische studenten is de woordenschat minder. Maar dat is niet erg: als je zaken doet in Azië, kun je ook niet verwachten dat iedereen perfect Engels spreekt', zegt Jaap de Mots (23), student international business.


Jan Valize (29), die logistiek en technische vervoerskunde studeert bij de Fontys Hogeschool in Venlo, werkt liever met Duitsers samen dan met Nederlanders. 'In een Nederlandse groep kun je inzakken in het patroon dat je hebt. Met Duitsers moet je alerter zijn. En harder werken: wat af moet zijn, moet af zijn. Niet het Nederlandse: ik heb het niet gedaan, wááánt...'


Dat realiseren de Duitse studenten die naar Nederland komen zich ook. Het merendeel van hen verdwijnt na de studie direct over de grens. Dat is niet vreemd als je bedenkt dat er buitenlanders zijn die hun studie geïsoleerd van Nederlanders voltooien. Een docent vertelt dat op de Fontys aparte Duitse opleidingen worden aangeboden - in het Duits, met een Duitse docent en Duitse studenten die opgeleid worden voor een Duitse arbeidsmarkt.


Dat is 'onzin-internationalisering', oordeelt Nuffic-directeur Van den Eijnden. 'Het draait om meer buitenlandse studenten binnenhalen.' Sowieso iets om mee uit te kijken. 'Als je binnen de EU werft, kan het onbeheersbaar worden. De kraan kan wel open, maar niet dicht. Aan studenten van buiten de EU kun je eisen stellen, EU-studenten kun je niet weigeren.'


Voor de Nederlandse kenniseconomie is het beter als de studenten hier na hun studie blijven plakken. Van den Eijnden: 'We moeten ze aan Nederland zien te binden. Om te beginnen door ze Nederlands te leren.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden