OPinie

Buitenlandse media over Israël: ‘Er is geen internationale gemeenschap, maar een gefragmenteerde wereld zonder macht’

In Europese steden gingen mensen de straten op. Zo luid als de demonstranten bezwaar maakten, zo stil bleef het in de politiek. Hoe beschouwen de Europese kranten de internationale respons, en hoe duiden zij de uitbarsting van geweld?

Demonstranten houden in het noorden van Israël op 13 mei protestborden op met de Hebreeuwse tekst: ‘Wij zijn broeders’ en ‘Arabieren en Joden weigeren vijanden te zijn’ 
 Beeld AFP
Demonstranten houden in het noorden van Israël op 13 mei protestborden op met de Hebreeuwse tekst: ‘Wij zijn broeders’ en ‘Arabieren en Joden weigeren vijanden te zijn’Beeld AFP

De raketaanvallen tussen Hamas en Israël markeren de vierde Gaza-oorlog in 12 jaar tijd. De beschietingen van afgelopen week kostten ruim 200 Palestijnen en zeker 10 Israëliërs het leven. In tal van Europese steden, van Berlijn tot Amsterdam en van Londen tot Parijs, gingen mensen de straten op. De politiek bleef stil, maar de recente escalatie zou niet mogen verbazen, stelt het hoofdredactioneel commentaar van de Britse kwaliteitskrant The Observer. De oplaaiing van het geweld is volgens de krant ‘een schandelijke herinnering aan de bijna criminele verwaarlozing van de crisis door de internationale gemeenschap. Er zijn al meer dan tien jaar geen substantiële vredesbesprekingen geweest. De ‘deal van de eeuw’ van Donald Trump was een wrede schijnvertoning. De huidige inspanningen om een staakt-het-vuren te bewerkstelligen, of wat men een ‘duurzame kalmte’ noemt, komen neer op het aanbrengen van een pleister op een diep gevoelde, langdurig etterende wond.’

Onevenredige vernietiging

Het is volgens de Britse krant voor het eerst in vier oorlogen dat Hamas erin slaagt met raketaanvallen Tel Aviv te raken. Verder zijn er vooral veel parallellen met eerdere conflicten, constateert de krant: net als in de conflicten van 2009, 2012 en 2014 zijn de belangrijkste slachtoffers burgers, onder wie veel kinderen, en wordt ‘dood en vernietiging onevenredig door Palestijnen gevoeld.’

Het is tijd om de hoop op een tweestatenoplossing te laten varen, schrijft Juliane von Mittelstaedt in het Duitse kwaliteitsblad Der Spiegel. Die oplossing is volgens het commentaar een utopie gebleken, een suggestie die telkens uitmondt in niets doen. Vredesonderhandelingen komen niet van de grond, stelt de krant koeltjes vast, want ‘Netanyahu wil het niet, Abbas kan het niet en Hamas mag het niet.’

Armoede en hulpeloosheid als drijfveer

De huidige oorlog wordt beschreven als een wake-upcall: er zijn gunstige factoren, zoals de komst van de Amerikaanse president Joe Biden, die nieuwe mogelijkheden bieden. Maar om een oplossing te forceren, moet er eerst een taboe worden doorbroken: ‘We moeten praten met de radicale islamitische groep Hamas. Onderhandelingen worden niet gevoerd met vrienden, maar met vijanden.’

Zo zou de EU kunnen voorstellen raketten van Hamas te ruilen tegen veiligheidsgaranties, gekoppeld aan de oprichting van fabrieken in het grensgebied met Gaza, waar banen voor Palestijnen en Israëliërs worden gecreëerd, ondersteund door Duitse en Europese ontwikkelingshulp. Dit zal ‘langzaamaan de wortels van Hamas doorsnijden’, luidt de voorspelling, want ‘armoede en hopeloosheid zijn altijd de drijfveren geweest van terreur en radicalisering.’

Columnist Nagehan Alçı bekritiseert in het Turkse nieuwsmedium Habertürk vooral de strategie van Hamas: ‘Waarom blijft Hamas zijn toevlucht zoeken tot raketaanvallen als het duidelijk is dat Israël een moordmachine is? Het kan mij niet schelen wat anderen denken, maar ik geloof dat deze aanvallen alleen Israël ten goede komen, terwijl ze de Palestijnen grote schade berokkenen. Israël probeert al jaren zijn eigen geweld te legitimeren met verwijzing naar deze raketten. Uiteindelijk zijn het de kleine kinderen, de onschuldige burgers en het Palestijnse volk die lijden.’

Abbas, Netanyahu en Hamas

Het conflict ondermijnt vooral de geloofwaardigheid van Europese hoofdsteden, toont het gapende gat tussen realiteit en diplomatiek discours én illustreert de hulpeloosheid van de VN, schrijft de gezaghebbende Franse krant Le Monde in een commentaar. De krant laakt de Europese leiders, die vooral op de proppen kwamen met ‘versleten en klassieke woorden als ‘Keer terug naar kalmte’, en de roep om ‘dialoog’.’

Het gebrek aan daadkracht ondergraaft de geloofwaardigheid en als het conflict iets duidelijk maakt, schrijft Le Monde, is het dat er ‘geen ‘internationale gemeenschap’ is, maar een ‘gefragmenteerde, concurrerende, gekwelde wereld, zonder hegemonische macht.’

The Observer concludeert dat Netanyahu moet vertrekken. Hij is ‘ongeschikt’ bevonden. De krant somt op: de Israëlische president accepteert geen tweestatenoplossing, steunt de inbeslagname en annexatie van Palestijns gebied, discrimineert Arabieren in Israël, tolereert neofascistische religieuze en extreemrechtse kolonistengroepen en staat onnodig hard ingrijpen van de Israëlische politie in de moskee toe. Tegelijkertijd zijn ook Abbas en Hamas ongeschikt om de Palestijnen te representeren. De enige uitweg: ‘een onmiddellijk staakt-het-vuren en een wisseling van de wacht, aan beide zijden.’

Ook de leiders van de strijdende partijen lijken de escalatie van geweld te voeden, merkt opiniemaker Michail Gurevitsj van de Russische radiozender Kommersant FM op: ‘Ruim twee weken geleden stelden de Palestijnse leiders de komende verkiezingen, parlementaire- en presidentsverkiezingen, voor onbepaalde tijd uit. Officieel vanwege de weigering van Israël stemmen in Oost-Jeruzalem toe te staan. Maar de echte reden kan zijn dat opiniepeilingen een meerderheid voor de Hamas-islamisten voorspelden.

Belang bij escalatie

‘Ook in Israël neemt de politieke crisis niet af. Na vier stembusgangen in twee jaar tijd is het Israëlische parlement nog steeds niet in staat een regeringscoalitie te vormen en stevent het op volle kracht af naar een vijfde verkiezing. Je krijgt de indruk dat er aan beide kanten genoeg mensen zijn die belang hebben bij deze escalatie.’

Volgens Haizam Amirah Fernández, senior-analist Mediterrane en Arabische Studies bij denktank Real Instituto Elcano, is de schijnbare complexiteit van het conflict tussen Israëliërs en Palestijnen terug te voeren tot Israëls zogeheten trilemma, een situatie waarbij drie elementen niet tegelijkertijd kunnen bestaan. In de Spaanse krant El País schrijft Fernández: ‘Israël leeft meer dan een halve eeuw in een trilemma. Het kan niet tegelijkertijd een Joodse staat zijn, een democratisch karakter hebben en de controle behouden over alle gebieden en bevolkingsgroepen die het nu domineert. Etno-religieuze segregatie, terugkerende uitbarstingen van geweld en de verslechtering van het internationale imago zijn directe gevolgen van de onoplosbaarheid van dit trilemma.’

The Irish Times wijst in zijn commentaar op een ‘bijzonder gevaarlijke en potentieel blijvende dynamiek die is geïnjecteerd in het geweld dat is uitgebroken’: sektarisch geweld in Israëlische steden als Lod, Acre en Haifa en in de Arabische dorpen in Galilea, Joden tegen Palestijnen en Palestijnen tegen Joden. ‘Voeg daarbij de dreiging van raketaanvallen op Israël vanuit Libanon, waardoor de mogelijkheid van een nieuw front in de gevechten nog eens wordt vergroot.’

De Ierse krant komt daarom tot een sombere conclusie: ‘Zelfs als er een staakt-het-vuren wordt overeengekomen tussen Hamas en Israël, is de kans groot dat er geen terugkeer kan zijn naar een behoedzaam samenleven dat in de steden van het land heerste. Te vrezen valt dat de geest niet terug in de fles kan gaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden