Buitenlandse kinderen vormen een groeiend probleem voor scholen

Trauma's, gedragsproblemen, taalaachterstanden; nieuwe groepen kinderen van vluchtelingen en Oost-Europese migranten vormen een groeiend probleem voor basisscholen. Ze zijn er niet op toegerust.

Basisscholen weten zich geen raad met de stroom vluchtelingenkinderen die op hen afkomt. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Basisscholen weten zich geen raad met de stroom vluchtelingenkinderen die op hen afkomt. Ze hebben niet of nauwelijks ervaring met dit soort nieuwkomers, onder wie veel Syrische kinderen. Bovendien zijn de lesmethoden voor anderstaligen in het basisonderwijs verouderd, zeggen deskundigen.

De werkgroep die scholen adviseert over nieuwkomers, Lowan, krijgt sinds april veel vragen van schoolbesturen. Het aantal telefoontjes en e-mails is gestegen van ongeveer twee naar ruim vijfentwintig per week. 'Veel scholen hadden nooit eerder te maken met leerlingen die niet of nauwelijks Nederlands spreken', zegt Marieke Postma van Lowan. 'Ze vragen zich af wat ze deze groep kinderen precies moeten leren en hoe ze de extra ondersteuning die deze nieuwkomers nodig hebben financieel kunnen regelen.'

Goed lesmateriaal

De vraag naar goed lesmateriaal voor kinderen voor wie Nederlands niet de moedertaal is, groeit sterk. Dit komt door de nieuwe vluchtelingenstroom uit onder meer Syrië, Somalië en Eritrea. Maar ook doordat basisscholen steeds meer migrantenkinderen uit Midden- en Oost-Europa inschrijven.


Folkert Kuiken, bijzonder hoogleraar Nederlands als tweede taal aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), zegt dat de lesmethoden voor anderstaligen in het basisonderwijs 'sterk verouderd' zijn en ondermaats. Leerkrachten zijn aangewezen op 'knip - en plakwerk' en grijpen soms noodgedwongen terug naar materiaal uit de jaren tachtig, toen kinderen leerden wat cassettebandjes en strippenkaarten waren.


Uitgeverijen van schoolboeken zien geen brood in nieuwe lesmethoden voor de relatief kleine doelgroep. Of ze brengen materiaal uit dat volgens deskundigen didactisch niet voldoet. Daarom vragen Kuiken en de Landelijke Onderwijswerkgroep voor Asielzoekers en Nieuwkomers (Lowan) het ministerie van Onderwijs en Cultuur (OCW) te investeren in nieuwe lesmethoden. Kuiken: 'Het ministerie heeft een zorgplicht voor nieuwkomers. Zonder goed lesmateriaal voor de Nederlandse taal geef je deze leerlingen geen eerlijke kans in het onderwijs.'

Geld

Het ministerie heeft verschillende financiële regelingen waarop scholen met nieuwkomers een beroep kunnen doen. Volgens de Lowan en de sectororganisatie voor het primair onderwijs (PO-Raad) zijn die gelden in veel gevallen ontoereikend. Hun kritiek uit zich vooral op de belangrijkste financiële tegemoetkoming, de Regeling Eerste Opvang Vreemdelingen. Alleen scholen die minimaal vier leerlingen in de schoolbanken hebben zitten die korter dan een jaar in Nederland verblijven, komen hiervoor in aanmerking.


'Jarenlang haalden we het minimum van vier leerlingen net niet', zegt Jeannette Folkeringa, directeur van Christelijke basisschool de Wegwijzer in Opperdoes. 'En voor de Poolse kinderen die al langer dan een jaar in Nederland wonen, maar binnenstromen zonder een woord Nederlands te spreken, krijgen we niets extra's. Daardoor krijgen nieuwkomers bij ons onvoldoende taalonderwijs.'


Een woordvoerder van OCW laat weten dat het ministerie niet verantwoordelijk is voor het ontwikkelen van lesmateriaal, maar de signalen van Lowan en de basisscholen 'zeer serieus' neemt. 'We kijken samen met scholen en gemeenten welke blokkades er zijn en welke we kunnen wegnemen', aldus de woordvoerder. Om die reden zijn recentelijk de deadlines voor sommige bekostigingsregelingen versoepeld. Voor het criterium van minimaal vier leerlingen bij de Regeling Eerste Opvang Vreemdelingen is volgens de woordvoerder een goede reden: de overheid wil het gespecialiseerd onderwijs voor nieuwkomers concentreren op een beperkt aantal scholen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden