Nieuws

Buitenlandse journalisten kunnen steeds moeilijker hun werk doen in China

De werkomstandigheden voor buitenlandse correspondenten in China zijn in 2020 opnieuw sterk verslechterd. De Chinese overheid zette journalisten in als pionnen in diplomatieke conflicten, en gebruikte maatregelen ter bestrijding van de coronapandemie om verslaggeving te belemmeren. Dat schrijft de Foreign Correspondents’ Club of China (FCCC) in zijn jaarrapport, dat vandaag verschijnt.

Beveiligingspersoneel houdt journalisten tegen tijdens het bezoek van het onderzoeksteam van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO.  Beeld Reuters
Beveiligingspersoneel houdt journalisten tegen tijdens het bezoek van het onderzoeksteam van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO.Beeld Reuters

De FCCC is een belangenorganisatie voor buitenlandse journalisten in China, maar wordt door de overheid in Beijing niet erkend. Het rapport is gebaseerd op een enquête die in december 2020 werd ingevuld door 150 correspondenten uit dertig landen. Voor het derde jaar op rij antwoordde geen enkele correspondent dat de werkomstandigheden in China waren verbeterd.

Tal van correspondenten werden slachtoffer van politieke conflicten tussen China en hun thuisland. Zo werden achttien correspondenten van Amerikaanse media het land uitgezet, het merendeel in het kader van een oplopende vete tussen Beijing en Washington. De Wall Street Journal begon 2020 met vijftien reporters in China en had er op het einde van het jaar nog vier.

Twee Australische correspondenten kregen een uitreisverbod opgelegd en werden voor ondervraging opgeroepen in een zaak van nationale veiligheid, wat in China gepaard kan gaan met maandenlange opsluiting zonder juridische bijstand. ‘We veronderstelden altijd dat het ergste scenario als buitenlands correspondent deportatie of intrekking van ons visum was’, aldus Michael Smith van Australian Financial Review. ‘De uitreisverboden tonen dat de oude precedenten niet langer van toepassing zijn.’

Coronapandemie

Volgens de FCCC gebruikt de Chinese overheid de coronapandemie ook als een manier om de persvrijheid te beperken: 60 procent van alle respondenten zei extra beperkingen te hebben ervaren die hun verslaggeving bemoeilijkte. Zo moest een Amerikaanse journalist die verslag deed uit Xinjiang zich drie keer laten testen in vijf dagen. 42 procent van alle respondenten werd toegang tot een locatie ontzegd op grond van onduidelijke gezondheidsrisico’s.

China sloot op 28 maart 2020 zijn grenzen maar voerde uitzonderingen in voor buitenlanders met een verblijfsvergunning, behalve voor journalisten. Eenvijfde van alle respondenten zat daardoor lange tijd vast buiten China. Ook nieuwe accreditaties worden met grote vertraging afgegeven. Verschillende media, zoals persbureau AFP en The Economist, wachten al meer dan een jaar op toestemming om een nieuwe correspondent in China te vestigen. Sommige journalisten kregen te verstaan dat toegang makkelijker zou worden indien de verslaggeving over China gunstiger werd.

De strengste beperkingen voor buitenlandse correspondenten gelden in Xinjiang, de regio waar naar schatting een miljoen leden van de Oeigoerse bevolkingsgroep in heropvoedingskampen zijn opgesloten en tal van mensenrechtenschendingen plaatsvinden. Achttien correspondenten probeerden uit de regio verslag te doen, en alle achttien ondervonden hinder: ze werden bijvoorbeeld gevolgd of gevraagd beeldmateriaal te verwijderen.

Lokale medewerkers

Naast de correspondenten zelf zet de Chinese overheid ook de lokale medewerkers van nieuwsorganisaties en bronnen in toenemende mate onder druk. 88 procent van de correspondenten maakte mee dat interviews geweigerd werden omdat bronnen geen toestemming kregen met buitenlandse media te praten. Vooral in Wuhan werden bronnen geïntimideerd. Zo verloor een fabrieksarbeider zijn baan omdat hij had ingestemd met een interview.

Het rapport vormt een scherpe aanklacht tegen de beperkingen die buitenlandse journalisten in China opgelegd krijgen, zeker in een tijd dat het land zich voorbereidt op de Winterspelen van februari 2022. ‘De FCCC is extreem teleurgesteld om deze snelle achteruitgang van de persvrijheid en vrijheid van meningsuiting in China vast te stellen, in directe tegenspraak met de Olympische waarden’, aldus de organisatie.

Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei maandag dat de inhoud van het rapport ‘ongegrond’ is. ‘We verwelkomen media en journalisten van alle landen om in overeenstemming met de wet het nieuws in China te verslaan. Wat we bestrijden, is ideologische vooringenomenheid tegen China en fake news in de naam van persvrijheid.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden