BUITENLANDSE BLADEN

Het liberalisme zit in de Nederland in de lift, of het conservatisme? En elders? De Duits-Britse liberaal, politicus en socioloog Lord Dahrendorf ziet de Duitse liberale partij (FDP) verdwijnen en meent dat liberale waarden in het defensief worden gedrongen....

JORIS CAMMELBEECK

Niet het gebrek aan succes van de privatisering van staatsbedrijven - lagere prijzen en betere service - verklaart het gebrek aan populariteit, zo analyseert het weekblad. Uit enquêtes blijkt dat slechts eenzesde van de ondervraagden de privatisering van water en 25 procent dat van elektra en gas een verbetering vindt. Van die cijfers hoeven we niet onder de indruk te zijn, want die hangen samen met de impopulariteit van de regering-Major: de meest impopulaire sinds het bestaan van opiniepeilingen.

Nee, privatisering is prima, maar dan moet het wel goed gebeuren. Dus geen staatsmonopolies privatiseren, maar echte competitie garanderen waardoor de markt zijn heilzame werk kan doen. Waarom werd deze fout dan gemaakt? Simpel, de Conservatieve regering zag privatisering als een vette bron van inkomsten en wist dat staatsmonopolies meer opbrengen dan bedrijven die moeten concurreren. Ofwel verkoop van staatsbedrijven mag geen alternatief zijn voor belastingverhogingen. En dat was het in Groot-Brittannië. Belastingverlaging voor de hoge en vermindering van inkomen en afbouw van sociale voorzieningen voor de lage inkomens.

Advies van The Economist: doe zoals bijvoorbeeld in Tsjechië werd gedaan. Elke kiezer of belastingbetaler, die immers in theorie eigenaar is, kreeg na privatisering van een staatsbedrijf een of meer aandelen. DER SPIEGEL De Duits-Britse socioloog, theoreticus van het liberalisme en lid van het Hogerhuis Lord Dahrendorf maakt zich zorgen. In een interview met het Hamburgse weekblad constateert hij dat het liberalisme en de sociaal-democratie, als partijen, zijn uitgeput. Dahrendorf ontwaart nog geen nieuwe grote beweging.

Van Thatchers uitspraak 'de samenleving bestaat niet, er zijn alleen individuen', moet hij niets hebben. Maar ook het zogenaamde communitarisme van Groenen, het Vaticaan en christendemocraten bevalt hem niet erg. Lief zijn voor elkaar acht hij geen begaanbare weg en daarom verkiest Dahrendorf andere, institutionele, middelen om tot sociale samenhang te geraken.

De herwaardering van het gezin, de gemeenschap of de nationale identiteit verwerpt hij niet bij voorbaat. Maar als antwoord op de vraag: hoe zijn concurrentiekracht, sociale stabiliteit en politieke vrijheid met elkaar in overeenstemming te brengen? schieten zij volgens hem tekort en herbergen zij antiliberale kiemen. Ten slotte verzucht hij: 'Het liberalisme is in het defensief. Ik heb als liberaal het gevoel dat ik basiswaarden, waarin ik geloof, moet verdedigen'. THE NEW YORK REVIEW OF BOOKS De historicus Garry Wills schopt in een smakelijk exposé een forse deuk in het imago van collega Gingrich, de voorvechter van de brave Newt world, zoals het Amerikaanse weekblad Time kopt . Ook bij Republikeinen worden uitputtingsverschijnselen gesignaleerd. Twee maanden nadat zij een meerderheid in het Congres veroverden, is slechts één van de 13 punten in het Contract with America omgezet in een wet. Terwijl het streven was het hele contract binnen 100 dagen door het Congres te loodsen.

In dit verband is het ironisch dat professor Wills laat zien dat Gingrich zijn favoriete nationale mythen niet kent. In een tv-serie (Renewing American Civilization, 1994) zegt Gingrich keer op keer tegen zijn studenten, klaarblijkelijk om aan te geven hoe belangrijk eigendom is: 'Thomas Jefferson schreef in zijn eerste versie (van de onafhankelijkheidsverklaring) leven, vrijheid en het nastreven van eigendom. Maar zij (het Congres?) besloten dat geluk een mooier woord was.' Aanhangers van John Locke gebruikten het woord eigendom, niet Jefferson. En diens eerste ontwerptekst werd door het Congres ongewijzigd goedgekeurd, aldus Wills.

Joris Cammelbeeck

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden