Buitenland moet ons uit het slop trekken

Het herstel wordt vertraagd door bezuinigingen. Die hadden beter kunnen worden uitgesteld.

De Nederlandse economie krimpt al vier kwartalen op rij. Het afgelopen kwartaal was de krimp 1,8 procent. De consumptie daalde met 2,4 procent en de investeringen met 9,4 procent. De werkloosheid steeg naar 8,7 procent. Voor 2014 verwacht men een begrotingstekort van 3,9 procent, ver boven de Brusselse norm van 3 procent. Terwijl de Nederlandse economie kromp, kende de eurozone als geheel een lichte groei. Duitsland groei-de het sterkst, maar zelfs Portugal deed het beter dan Nederland.

Het kabinet en de coalitiepartijen proberen met peptalk de consumptie aan te jagen. Zo riepen Rutte en Samsom de bevolking op eens een nieuwe auto aan te schaffen. Hun oproepen zullen weinig effect hebben. Consumenten met een minimuminkomen laten al hun geld al rollen. Ruimte om wat extra's te doen hebben ze niet. Maar ook consumenten die beter bij kas zitten, zullen geen gehoor geven aan de oproep. Een van de belangrijkste oorzaken voor de dalende consumptie is het gebrek aan vertrouwen dat het spoedig beter zal gaan. Daardoor dalen omzetten, winsten en investeringen, wordt personeel ontslagen en krijgt ook het producentenvertrouwen een knauw.

Volgens minister Dijsselbloem is een van de belangrijkste oorzaken van het zwakke consumentenvertrouwen de situatie op de woningmarkt. Inderdaad, wanneer je huis met meer dan 10 procent in waarde is gedaald, heb je wel wat anders aan je hoofd dan een nieuwe auto. Maar ook de onzekerheid over de pensioenen ondermijnt het consumentenvertrouwen. Dit geldt natuurlijk in de eerste plaats voor degenen die nu een pensioen ontvangen. Zij hebben hun inkomen met vele procenten zien dalen en zijn gewaarschuwd dat verdere dalingen in het verschiet liggen. Maar ook bij degenen die de pensioengerechtigde leeftijd nog niet bereikt hebben, wankelt het vertrouwen vanwege onzekerheid over de hoogte van de toekomstige uitkering en de af te dragen premies. Daarom zullen velen ervoor kiezen een buffer aan te leggen en de aanschaf van een nieuwe auto voorlopig uit te stellen.

Ook de situatie op de arbeidsmarkt is weinig vertrouwenwekkend. Bijna dagelijks lezen we over bedrijfssluitingen en reorganisaties waarbij vele banen verdwijnen. Slechts weinigen zijn hun baan nog zeker. Verder worden veel consumenten door meerdere factoren tegelijk getroffen. Bovendien is een aantal belastingen verhoogd en liggen nieuwe in het verschiet vanwege de volgende bezuinigingsronde van 6 miljard.

Het sombere klimaat wordt nog zwarter door de twijfel over de effectiviteit van de crisismaatregelen. In het parlement bestaat forse weerstand, vooral in de senaat. Ook wordt voortdurend en van alle kanten geroepen dat het kabinet de economie kapotbezuinigt in plaats van uit het slop trekt. Deze twijfels worden versterkt door de situatie in Duitsland, waar de overheidsuitgaven stijgen en de economie groeit in plaats van krimpt. Kortom, er is sprake van een vicieuze cirkel van elkaar versterkend zwak consumentenvertrouwen en krimp.

Nederland heeft een open economie. Als het goed gaat bij onze handelspartners, vooral Duitsland, trekt onze export aan, waarna de rest van de economie meestal snel volgt. Zo kan het ook nu weer gaan. De eerste tekenen zijn er al. De Nederlandse exporteurs verwachten voor 2013 groei. Een ander gunstig teken is dat in augustus de index die het vertrouwen van consumenten en ondernemers meet, voor de eurozone een stijging vertoonde. Van de economisch belangrijkste landen was de stijging in Nederland het grootst.

De doorwerking van deze positieve ontwikkelingen op de Nederlandse economie hangt mede af van het beleid. Wat dat betreft zijn de vooruitzichten niet gunstig. De op handen zijnde bezuinigingen en lastenverzwaringen zullen de verwachtingen temperen en het herstel vertragen. Het was beter geweest de bezuinigingsmaatregelen enige tijd uit te stellen. Lang zou dat niet hoeven duren. Voor 2014 verwacht het CPB groei. Maar voor 2014 wordt een werkloosheid van 9 procent verwacht. Daarom was het beter geweest de export-impuls te versterken met vertrouwenwekkende maatregelen en werkgelegenheidsversterkende investeringen in de bouw, zorg, onderwijs en onderzoek. Nu zal het buitenland de Nederlandse economie alleen uit het slop moeten trekken.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden