Buitengewoon afscheid van gewone vrouw

Prinses Juliana is dinsdag bijgezet in de grafkelder van de koninklijke familie in de Nieuwe Kerk in Delft. De lichte afscheidsdienst stond in het teken van dankbaarheid....

Groepsgewijs worden de gasten naar hun plaats begeleid. Wie achter een van de pilaren belandt, vindt soelaas in de verdekt opgehangen beeldschermen die de rechtstreekse uitzending van de NOS tonen. Aanwezig bij een historisch evenement, en toch afhankelijk van de televisie - het kan verkeren. Af en toe licht een huishoudelijke mededeling op: graag de mobiele telefoons uit.

Kamerleden en hun fractievoorzitters, in verschillende vakken aan weerszijden van het gangpad gezeten, zwaaien naar elkaar. Om tien over half twaalf oefent dirigent Jos Vermunt het lied Wat de toekomst brengen moge met alle aanwezigen. 'Heel goed', zegt hij. 'We mogen blijven', grapt iemand in het burgemeestersvak.

Langzaam wordt het stiller in de kerk. Juliana's dochters hebben op televisie het paleis verlaten. Hun kledingkeuze is een verrassing: gebroken wit. Het kabinet betreedt de kerk. Binnenkomende ministers van Staat en oud-premiers getuigen van Juliana's lange politieke leven.

In het laatste half uur voor aanvang van de dienst vermengt het klokgelui van de nabijgelegen Oude Kerk zich met de inleidende muziek van Satie. Op de plaatsen voor de kansel nemen achtereenvolgens oud-hofdignitarissen en buitenlandse royalty plaats.

Als de lijkwagen op de Markt is aangekomen, betreden koningin Beatrix en prinses Irene de kerk, met prins Bernhard in hun midden, gevolgd door prinses Margriet en prinses Christina. Staand wordt A Toi la Gloire ('U Zij de Glorie') gezongen. Achter de kist loopt Pieter van Vollenhoven, de door Juliana indertijd warm onthaalde eerste burger aan het hof. Als haar adjudant in buitengewone dienst gaat Van Vollenhoven gekleed in uniform. Op een kussen draagt hij een onderscheidingsteken.

De veertien kleinkinderen ontsteken de kaarsen rond de kist. Prinses Laurentien is hersteld van de bevalling van Claus-Casimir, geboren in de nacht na Juliana's overlijden, en prinses Margarita lijkt - zonder echtgenoot - weer in de schoot van de familie te zijn opgenomen.

De remonstrantse predikante Hudig, door Juliana als voorganger gekozen, bevestigt met duidelijke dictie: dit wordt geen dramatische middag, maar een aan God gewijde dienst waarin de muziek licht van toon is en dankbaarheid overheerst 'voor een lang en vruchtbaar leven'.

Even later klinkt zacht maar zuiver door de kerk de stem van prinses Christina, die conform de wens van haar moeder een lied vertolkt. Zij koos It's a gift to be simple ('Het is een gave eenvoudig te zijn'), een thema waarbij de dominee in haar overdenking uitgebreid stilstaat.

Juliana werd bijzonder gevonden, maar wilde gewoon zijn. De strijd tussen die polen maakte dat zij soms eenzaam was en verdriet had. Niettemin was koningin-zijn voor haar 'een zware, maar heilige opdracht'. Zij maakte zich sterk voor de wereldvrede, vanuit een spirituele overtuiging die niet bepaald werd door kerkelijke dogma's of wetten. 'Prinses Juliana heeft geen eenvoudig leven gehad', concludeert Hudig, maar zij stierf in vrede.

Dan spreekt zij, met geheven armen en haar vingers gespreid, de zegenbede uit. 'De Eeuwige verheffe Zijn Aanschijn over U, lieve mevrouw, en geve U vrede.' Uit achttienhonderd monden klinkt het gezang 'Heer ontferm u over haar'.

Nu breekt het verdrietigste moment aan, als onder de klanken van Edvard Grieg's Morgenstimmung de grenadiers de kist naar de grafkelder brengen. Beatrix en Irene steunen hun vader. Irene wrijft over zijn hand. Bovenaan de trap zorgt hij voor een kort moment van instabiliteit door zijn bril af te zetten. Margriet, Pieter en Christina volgen.

Als na een verblijf van zo'n acht minuten in de grafkelder de familie weer terug is op haar stoelen, zingt het koor: 'Zo ver aan genen dale, daar is 't genoeglijk zijn.' Na het stil gebed, het Onze Vader en het Wilhelmus zendt de dominee de gemeente uit. In de geest van Juliana ligt achter de geopende kerkdeuren het 'eeuwig nieuw begin'.

Op de beeldschermen staat: 'Gaarne op uw plaats blijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden