'Buitenaardse' bacterie lijkt eigenlijk heel gewoon te zijn

Het leek zo spannend: een bacterie die in plaats van het element fosfor atomen van het gif arseen gebruikte in zijn DNA. Maar nieuwe analyse wijst uit dat men het zeer waarschijnlijk verkeerd heeft gezien.

AMSTERDAM - Zo blijkt de befaamde 'arseenbacterie' bij nader inzien helemaal niet te groeien in aanwezigheid van arseen, maar wel in de nabijheid van minieme hoeveelheden fosfor. Uiteenrafeling van het DNA van de bacterie bracht bovendien geen atoom arseen aan het licht, beschrijft de Canadese microbiologe Rosie Redfield in een artikel dat ze op internet heeft gezet. 'Ik denk dat hiermee onomstotelijk is vastgesteld dat de hele zaak een storm in een glas water was', zegt microbioloog Henk Bolhuis van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek (NIOZ).

De arseenbacterie was vorig jaar voorpaginanieuws nadat door NASA betaalde onderzoekers die opdiepten uit een arseenrijk meertje in Californië. De bacterie zou bewijzen dat er een fundamenteel andere manier van leven mogelijk is, met andere bouwstenen, aldus microbioloog Felisa Wolfe-Simon en elf medeauteurs. Dat stuitte meteen op weerstand: de beschrijving van de arseenbacterie in het vakblad Science viel samen met liefst acht artikelen met gedetailleerde, technische kritiek.

Redfield pakte het zorgvuldiger aan: ze ging met de beruchte bacterie zelf aan de slag. Haar analyses legde ze stap voor stap vast op haar weblog, een werkwijze waarmee ze niet alleen veel lof oogstte, maar waardoor ze ook veel hulp kreeg van collega's. Echter, wat Redfield ook probeerde: 'We hebben geen gevallen geobserveerd waarbij de arseenrijke culturen groeiden', schrijft ze na ruim honderd experimenten.

'Het beschrijft wat we al vermoedden', zegt Bolhuis, zelf niet direct bij de experimenten betrokken. 'Wolfe-Simon en haar team hebben de bacterie kennelijk slordig gewassen voordat ze gingen analyseren.' Vandaar dat ze arseen in het DNA van de bacterie vonden: 'Het zal er losjes mee geassocieerd zijn geweest.'

Wolfe-Simon is niet overtuigd: zo vraagt zij zich af of Redfield het arseen-DNA niet per ongeluk heeft vernietigd. Maar bij Bolhuis dringt zich een andere vraag op: 'Hoe heeft het in Darwins naam kunnen gebeuren dat dit ooit is gepubliceerd?'

Geen kwaad woord over de bacterie zelf: die slaagt er toch maar mooi in om te overleven in een zwaar vergiftigd meertje. 'Ik denk dat hij een enorme resistentie tegen arseen heeft opgebouwd', zegt Bolhuis. 'Dat is erg interessant. Maar van het heel spannende verhaal met buitenaards leven is niets meer over.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden