'BSE- en dioxinecrisis hebben mentaliteit wel veranderd'

BSE in het rundvlees, onkruidbestrijdingsmiddel in eieren, dioxine in de kip en nu weer hormoon in het varken. Veel recente voedselschandalen zijn in wezen veevoerschandalen....

Hoe groot de gevolgen kunnen zijn maakt de MPA-affaire duidelijk. Door het gerommel van één bedrijfje met een partij suikerwater kwam de hele Nederlandse varkensexport stil te liggen. De schade loopt in de tientallen miljoenen. De affaire onderstreept de noodzaak tot hardere sancties tegen sjoemelende bedrijven, zegt Johan den Hartog, secretaris van het Productschap Diervoeder. 'We moeten over onorthodoxe maatregelen nadenken. Dit soort praktijken moeten echt worden afgestraft.'

Hoe het MPA-hormoon in het varken terecht kon komen, is inmiddels duidelijk. Een farmaceutisch bedrijf in Ierland, Wyeth, gebruikt suikerwater om de anticonceptiepil te glazuren. Een afvalpartij suikerwater kwam via een Iers afvalverwerkingbedrijf terecht bij Bioland in het Belgische Arendonk, eigendom van twee Nederlandse broers. Die verwerkten het hormoonhoudende suikerwater in een glucosestroop dat gebruikt werd als grondstof voor veevoer. De affaire laat opnieuw zien dat veevoer de achilleshiel is van de voedingsindustrie. De veevoerindustrie is een van de grootste afvalverwerkers in Nederland. Rest- en bijproducten uit andere bedrijfstakken worden door veevoerbedrijven als grondstof gebruikt.

In hun jacht op goedkope grondstoffen is niet altijd even duidelijk wat afval is en wat grondstof. 'Het hangt ervan af wat je afval noemt. Sommige restproducten zijn goed bruikbaar. Maar het uitgangspunt moet zijn dat we geen afvalverwerkers zijn. Als er stoffen in zitten die niet in voer thuishoren, is het afval.'

Nederland heeft drie diensten die veevoer controleren: De AID, de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees (RVV) en de Keuringsdienst Diervoedersector. In de toekomst moeten die worden gebundeld tot de Nederlandse Voedselautoriteit.

De Keuringsdienst Diervoedersector heeft zich de afgelopen jaren intensief beziggehouden met het op poten zetten van de GMP (Good Management Practice) code. De GMP-erkenning geldt als een garantie voor veilig voer, zegt Den Hartog.

Vrijwel alle veevoerbedrijven zijn erbij aangesloten, de meeste veehouders nemen alleen voer af van erkende bedrijven.

De regeling strekt zich ook uit tot grondstoffen. Alleen gecertificeerde bedrijven komen in aanmerking als leverancier, of ze nou in Thailand, Brazilië of België zitten.

De affaire bewijst het nut van de code, aldus Den Hartog. 'Als de regels waren toegepast, was dit hormoon nooit in varkensvoer terechtgekomen.' Maar het maakt ook duidelijk dat de regeling niet waterdicht is.

Bioland, dat het vervuilde suikerwater tot glucose verwerkte, had geen GMP-erkenning. Maar twee afnemers, Zeeland Voeders en Van Genugten (via dochteronderneming Porker Foods), die de glucose verder verwerkten hadden die wel. Door grondstof te kopen van een niet erkend bedrijf, handelden Zeeland Voeders en Porker Foods tegen de code. 'Hun GMP-erkenning is onmiddellijk opgeschort.'

Maar om dit soort schandalen te voorkomen is meer nodig, aldus de secretaris van het Productschap. 'Wij hebben zitten kijken waar de zwakke plekken zitten. Onze conclusie is dat we de controles moeten intensiveren. Niet alleen bij de handel, maar ook in de trog. Daarnaast willen we ook controleren op niet bekende stoffen.'

Het MPA-hormoon was niet ontdekt bij standaardtesten. 'Dat komt omdat we alleen kijken naar verontreinigingen die je op grond van het productieproces kunt verwachten. Om ook onbekende stoffen op te sporen zijn nieuwe testen nodig, die nu in ontwikkeling zijn.'

Tot slot moeten de sancties tegen sjoemelende bedrijven fors omhoog, vindt Den Hartog. 'De uitsluiting van het GMP geldt nu voor één jaar. Misschien moeten we daar twee van maken.'

De veevoersector heeft geen al te beste naam. Varkens kregen in het verleden putafval, etensresten en afgewerkt frituurvet te eten. Die tijd is voorbij, meent Den Hartog.

'Door de BSE- en de dioxinecrisis is een mentaliteitsverandering in gang gezet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden