Brutaliteit loont

De zorg is niet langer het laatste rechtenbastion. Ook hier hebben brutalen het steeds meer voor het zeggen, ook bij dagopvang van dementen

Assertieve patiënten wachten 39 dagen korter op zorg dan bescheiden types (Economie, 11 december). Zij eisen wachtlijstbemiddeling van de verzekeraar en deze biedt die ook steeds vaker. In 1998 waren er nog maar 200 bemiddelingen, dit jaar 62 duizend.

Peiling
Oneerlijk, vindt de meerderheid van de Volkskrant volgens de webpeiling. Zo krijgen brutale apen die zich overal in weten te kletsen voorrang boven bescheiden types die netjes op hun beurt wachten. Welnee, een efficiënte, pijnloze maatregel, vindt de minderheid. Dat suggereert ook de krant. Het gaat gewoon om het opvullen van plaatsen die door afzeggingen zijn vrijgekomen. Daar wordt niemand minder van. Zonder de wachtlijstbemiddeling was de dokter duimen gaan draaien. Met wachtlijstbemiddeling worden operatiekamers en menskracht efficiënt benut.
Wat wachtlijstbemiddeling precies is, is onduidelijk, stelden onderzoekers van de consumentenbond en de universiteit van Tilburg al in 2001: vult men gaten op, werkt men langer door of is er sprake van verdringing? Dat is nog steeds de vraag.
Neem bijvoorbeeld de 87-jarige Sara die bijna aan de beurt is voor een nieuwe heup in een ziekenhuis in Rotterdam. Twee dagen voor de operatie, blijkt zij niet fit genoeg. Er komt dus een ‘gat’. Voordat er wachtlijstbemiddeling was, werd in zo’n geval de volgende patiënt van de wachtlijst van dit ziekenhuis gebeld en als die niet kon, de daaropvolgende.
Heup
Dus werd bijvoorbeeld Ahmed, die thuis in Rotterdam zoet zit te wachten op een nieuwe heup en nog vier maanden zou moeten strompelen vanwege de wachtlijst, ineens eerder geholpen. Fijn voor Ahmed: zo is hij eerder van de pijn verlost en kan hij sneller weer lopen.
Maar nu is er wachtlijstbemiddeling. Het Rotterdamse ziekenhuis wordt dus de hele tijd gebeld door callcenters of er niet toevallig een plaatsje vrij is. De ochtend dat Sara afbelt, belt Achmea voor Frits, een verzekerde uit Sneek die daar op de wachtlijst staat. Dankzij de wachtlijstbemiddeling kan Frits woensdag geopereerd worden. Ahmed wordt dus niet gebeld en blijft thuis zijn wachttijd uitzitten.
Is dat oneerlijk? Ahmed merkt er niks van, want hij moest vier maanden wachten en dat blijft zo. Maar Ahmed wordt wel achtergesteld: een patiënt uit Sneek krijgt voorrang omdat diens verzekeraar alle ziekenhuizen plat belt. ‘Gaten vullen’ betekent hier dus: ellebogenwerk en voortrekken. Assertieve, brutale, patiënten eisen dit van hun verzekeraar en die eist het op zijn beurt van het ziekenhuis.
Is dat efficiënt? Efficiënt lijkt het me alleen als er in Rotterdam helemaal geen wachtlijst is, en er dus niemand te bellen is als Sara uitvalt. Zelfs dan is het de vraag of wachtlijstbemiddeling efficiënt is. Efficiënter is het als Rotterdam de collega’s in Bergen op Zoom en Schiedam even op de hoogte stelt dat ze patiënten kunnen doorsturen.
Bellen
Vanwege de wachtlijstbemiddelingen zitten er bij Achmea 36 medewerkers de hele dag te bellen, ontdekte de Volkskrant. Dat kost, schat ik, zo’n 2 miljoen per jaar. Omdat alle verzekeraars het doen kost het in het totaal zo’n 7 miljoen (want Achmea heeft 4,7 miljoen van de 17 miljoen verzekerden).
Ook moeten ziekenhuizen vermoedelijk evenveel extra personeel aannemen om al die bellers te woord te staan. Kost ook zo’n 7 miljoen. Tel er nog een slordige 2 miljoen bij voor eventueel vervoer naar het buitenland en de bijkomende kosten voor bestrijding van daar veelvuldiger voorkomende ziekenhuisbacteriën als MRSA. Dan komen de kosten voor wachtlijstbemiddeling op 16 miljoen. 16 miljoen die ook aan echte zorg besteed kan worden.
De zorg is het laatste rechtenbastion, schreef ik vorige week. Maar dat is al niet meer zo. Ook in de zorg hebben brutalen het steeds meer voor het zeggen. Niet alleen in de ziekenhuizen maar ook bijvoorbeeld in de dagopvang voor demente bejaarden en gehandicapten. Zeshonderdduizend mensen verliezen vanaf 1 januari hun recht daarop. Inmiddels wordt duidelijk wie toch een plekje weten te regelen: degenen met eloquente zelfverzekerde familieleden die net zo lang bellen en oreren tot hun naaste onder dak is.
Macaber
Het meest macabere is dat verzekeraars dit soort voortrekkerij voor rechtvaardig aanzien. Al in 2003 zei Martin Bontje, destijds directeur van koepelorganisatie Zorgverzekeraars Nederland: assertieve, mondige verzekerden komen niet op een wachtlijst. ‘Wie lang moet wachten, kiest daar in principe zelf voor’ (Zorgvisie, 17 januari 2003). Geen wonder dat mensen ontevreden zijn over de omgangsvormen en de sociale cohesie. Zelfs voor wachten in de zorg geldt nu al: eigen schuld, dikke bult!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden