Brussen vs Von der Dunk: heeft links minder op met democratie dan het beweert?

Stiekem heeft links veel minder op met democratie dan het beweert, zegt Bert Brussen. De cruciale morele vraag is of de partij waarop iemand stemt wel democratisch is, antwoordt Thomas von der Dunk.

Fractievoorzitter van de PvdA Job Cohen en PVV-leider Geert Wilders tijdens de Algemene Beschouwingen.Beeld anp

Bert Brussen:

Onlangs beschreef Haye van der Heyden in deze krant middels twee uitgebreide opinieartikelen zijn visie op de staat van de Nederlandse democratie.

Beide teksten kwamen er op neer dat de schrijver voor de doodstraf is, het egoïsme in de mens als wezenskenmerk erkent en dat hij tijdens de laatste parlementsverkiezingen op Wilders heeft gestemd. Niet omdat hij het zo met de PVV eens is, maar omdat hij vindt dat Wilders en PVV-stemmers worden gediscrimineerd. Hij heeft kortom op Wilders gestemd omdat het kan in deze democratie.

De reacties op zijn opinie waren zoals gebruikelijk: Van der Heyden was 'een fascist', had 'zijn verstand verloren' en was een 'verwarde hippie'. Uit de reacties bleek dat voor de doodstraf zijn kennelijk hetzelfde is als eisen dat de politie naar willekeur overtreders executeert, en op de PVV stemmen gelijk staat aan een verzoek om de poorten naar de hel te openen.

Onlangs sprak ik Van der Heyden. Ik vroeg hoe hem de kritiek was bevallen. De meeste kritiek had hij weggelachen als 'cabaret' en het waren vooral vrienden en bekenden geweest die hem meewarig hadden aangeboden hem te 'bekeren' tot het 'normale' linkse gedachtengoed. Hij leek overigens niet onder de kritiek te lijden, maar het onderwerp hield hem en anderen wel al weken fulltime bezig.

Ik vroeg hem waarom hij had besloten tot zijn geruchtmakende opinie. Hij vertelde dat hij ooit tussen een groep mensen zat waarbij iedereen vertelde wat hij of zij stemde. Toen hij 'PVV' zei, viel de groep stil en was de sfeer de rest van de avond verdwenen.

'Ik bedacht me toen dat het te bizar voor woorden is dat we in een democratie leven waarin je geacht wordt je te schamen voor een zuiver democratische stem', zei hij.

Daar heeft hij een punt. Een heel belangrijk punt. Het is vreemd dat links zich daar nooit over opwindt. Je zou haast denken dat links stiekem veel minder met de democratie opheeft dan ze voortdurend zo vurig beweert.


Thomas von der Dunk:

Ik kan mij bij de reacties op Van der Heydens bekentenis iets voorstellen. Zeker na de Algemene Beschouwingen van afgelopen week. Als PVV-stemmer is hij medeverantwoordelijk voor het ongemanierde rapaille met deels gewelddadige inslag dat thans het parlement bevuilt.

Van der Heyden beroept zich op een 'zuiver democratische stem'. De moreel cruciale vraag is niet of zijn stem 'democratisch' is - dat is in een democratisch systeem onvermijdelijk, dat gold zelfs voor de NSB in de jaren dertig - maar of de partij waarop hij stemt, dat is. Wie dat weigert te zien, mist een punt. Een heel belangrijk punt.

Het antwoord op die vraag luidt bij de PVV namelijk nee. Net zo als haar vrijheidsbegrip een farce is, en zij vooral andersdenkenden van alles wil verbieden, geldt dat voor haar democratiebegrip. Intern hanteert deze zogenaamde partij het absolute leidersprincipe: Wilders is enig lid en daarmee oppermachtig eigenaar van de drieëntwintig lijfeigenen waarmee hij zijn fractie heeft gevuld.

Bij democratie hoort verantwoording en controle. Die blijft bij de PVV uit. De financiering van de partij is uiterst schimmig - daar ligt nog een verwaarloosd terrein voor onderzoeksjournalistiek braak. Interne discussies vinden altijd achter gesloten deuren plaats. De ambtelijke cijfers die aantonen dat Wilders zijn doel, de migratie halveren, nooit zal halen, mogen we niet zien. Externe discussies die hem niet bevallen ontloopt hij stelselmatig, zoals over de mogelijke samenhang tussen zijn haatdragende retoriek en de Noorse massamoord. Wie zo'n debat wil, kan de boom in. Daarin is het intussen al aardig vol.

Van der Heyden stelt niet op Wilders gestemd te hebben omdat hij het met hem eens is, maar omdat dat kan. Interessante argumentatie. Stemt hij dan de volgende keer op een moslimpartij? Kan namelijk ook.

Nee: Van der Heyden is geen kwaadwillende fascist en voor standrechtelijke executie heeft hij niet gepleit. De PVV echter wel voor een standrechtelijk knie-schot. Het is daarmee veel erger: hij is, net als veel kiezers van ondemocratische partijen in het Interbellum, een onbenul.



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden