Brussen vs. Von der Dunk: 'Affaire-Esteban leerzaam voor Henk en Ingrid'

De kwestie-Esteban laat volgens Thomas von der Dunk zien dat regels niet altijd regels zijn. Bert Brussen ziet er iets anders in: erkenning van het recht op zelfverdediging.

De bekende karatetrap. Beeld anp

Thomas von der Dunk
Veel anderen zullen vast spontaan vanuit de onderbuik verontwaardigd hebben gereageerd, maar het disciplinaire vervolg op de onverhoedse aanval op AZ-keeper Esteban kwam voor mij als geroepen. Dit maakt het mogelijk om ook voor de simpelste zielen aanschouwelijk te maken waartoe hun eerdere onderbuik­geroep om minimumstraffen en 'regels zijn regels' leidt, aan de hand van een voorbeeld dat zelfs Henk-van-Ingrid begrijpt: voetbal.

Wat er gebeurde nadat Esteban een paar karatetrappen aan zijn belager had uitgedeeld, was de logische consequentie van de door populistisch rechts zo gretig omarmde mantra van Rita Verdonk: regels zijn regels. De regel is dat spelers die geweld gebruiken worden bestraft. En de vastgelegde minimumstraf is dan de rode kaart.

De scheidsrechter kon niet anders: als hij niet had gestraft, dan had hij zich niet aan de regels gehouden, en was hij door de KNVB als toezichthouder - die hier zo'n beetje de rol van de politiek in het echte strafrecht vervult - op het matje geroepen. De regels zijn zelfs expres aangescherpt om willekeur en mis(ver)standen te vermijden. Lik op stuk!

Esteban had immers, nadat hij zijn belager gevloerd had, ook weg kunnen lopen. Die extra trappen waren uit oogpunt van zelfverdediging niet meer nodig - of was dat wat Rutte bedoelt met het geëigende onthaal van inbrekers? Esteban ging te ver, en tegelijk is het begrijpelijk dat hij dat in een reflex deed: de belager had ook een mes bij zich kunnen hebben.

In het strafrecht heet dat noodweerexces: een goede reden om van vervolging van een strafdaad af te zien. De KNVB besloot derhalve, zogezegd in hoger beroep, het op basis van de regels vastgestelde oordeel van de scheidsrechter te vernietigen.

Was de situatie net iets anders geweest (geen grote kerel, maar een kleine vrouw), dan was het tegengeweld van Esteban minder verdedigbaar, want geen noodweerexces. Dan zou juist het intrekken van de rode kaart onredelijk zijn geweest. Kijk: daar moet een rechter nu ruimte voor hebben, om zo'n afweging te maken. Hopelijk snapt Henk het nu eindelijk ook.

Bert Brussen
Als bij de affaire hooligan vs AZ-doelman de scheidsrechter rechter is, dan is de KNVB de Hoge Raad. De scheidsrechter trekt een rode kaart, maar bij nader inzien beslist de KNVB dat de keeper niet gestraft had moeten worden. Er is kortom de mogelijkheid in beroep te gaan tegen een opgelegde straf waardoor de straf alsnog ongedaan kan worden gemaakt. Dat is in een notendop wat de voetbalkijkende Henk en Ingrid over ons rechtssysteem leren door deze affaire.

Maar over minimumstraffen leren ze juist wat anders: die worden altijd uitgedeeld, ongeacht de situatie. Nu had de scheidsrechter nog wel de ruimte om geel te geven, maar niet de ruimte om oranje (werkstraf) of groen ('fout, maar niet ernstig') te geven. De dader wordt hoe dan ook gestraft. Ofwel tot een voorwaardelijke gevangenisstraf ofwel tot een definitieve gevangenisstraf. Precies wat Henk en Ingrid willen.

Mits de veroordeling terecht is. Ook Henk en Ingrid hebben geen voetbalwedstrijd nodig om in te zien dat een hoger beroep, een second opinion, zo gek nog niet is. In dit geval pakte het hoger beroep gunstig uit: de keeper werd vrijgesproken van alle daden waarvoor hij in eerste instantie was veroordeeld. Dat lijkt tegenstrijdig te zijn aan de visie van Henk en Ingrid, zij willen immers minimumstraffen en meer regels waaraan de rechter zich moet houden, maar dat is het niet. De keeper is in dit geval namelijk het slachtoffer dat geen andere mogelijkheid zag dan zichzelf te

verdedigen tegen een laffe aanval van zinloos geweld.
De mogelijkheid have en goed, lijf en leden te verdedigen zonder daarvoor onvoorwaardelijk naar de gevangenis te moeten is waar het om gaat. Ook bij Rutte en Opstelten. Nut en noodzaak hiervan wordt dankzij deze voetbalanalogie voor iedereen duidelijk.

Het is jammer dat in werkelijkheid de rechters het liefst gele en rode kaarten uitdelen aan de slachtoffers die zichzelf verdedigden maar groene of oranje kaarten aan de daders. Als rechters net zo weinig kaarten hadden als voetbalscheidsrechters zou het er rechtvaardiger aan toe gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden