'Brussels pesten' is europarlementariërs vreemd

Minister Zalm verwijt Nederlandse europarlementariërs dat zij het Haagse belang verkwanselen. De parlementariërs reageren gebeten. 'Zalm moet niet als een blind paard achter zijn tot mislukken gedoemde strategie blijven aandraven.'..

ROB GOLLIN

Van onze correspondent

Rob Gollin

BRUSSEL

Europarlementariër Jan Mulder (VVD): 'Ik ben gekozen door de Nederlandse kiezer. Ik stel het Nederlandse belang voorop.' Laurens Jan Brinkhorst (D66): 'Er hoeft geen strijdigheid te bestaan. Europees belang is ook Nederlands belang.' Piet Dankert: 'Ik ben toch geneigd het Europese belang te laten prevaleren.'

Wie geachte afgevaardigden in Brussel de vraag voorlegt of ze het oor laten hangen naar Haagse of Europese dictaten stuit op verdeelde reacties. Het reglement van het Europees Parlement wekt op zijn minst de suggestie dat de leden de handen vrij hebben. Artikel 2 meldt: 'De leden mogen niet gebonden zijn door instructies en geen bindend mandaat aanvaarden.' De praktijk blijkt weerbarstiger.

Minister Zalm van Financiën testte het afgelopen weekeinde de lengte van de tentakels van het Binnenhof met zijn verwijt dat de Nederlandse europarlementariërs het Haagse belang verkwanselden. Het reserveren van miljarden in de Europese begroting doorkruist zijn offensief tegen de beperking van de afdrachten aan de Europese Unie.

Dankert voelt zich in elk geval niet aangesproken. Het door Zalm gesuggereerde dilemma is voor hem niet nieuw. In 1989 kaartte hij een miljardenfraude met boter en melkpoeder aan, waarbij de Nederlandse zuivelsector door het toepassen van een bepaald bereidingsprocédé ten onrechte subsidies van de Europese Gemeenschap opstreek. Die ontdekking kwam Nederland later op een boete van tientallen miljoenen guldens te staan.

Dankerts actie is hem destijds door politiek Den Haag niet in dank afgenomen. Ook partijgenoten plaatsten vraagtekens. 'Gelukkig vond Wim Kok, toen fractieleider, dat ik gewoon door kon gaan. De Europese regelgeving werd overtreden, klaar. Daar moet je iets tegen doen, vind ik. Altijd was de boodschap uit Nederland: jullie daar frauderen maar. Nu kon je ze een keer terugpakken.'

De recente ingreep van het Europees Parlement rekent de Dankert niet tot Brusselse pesterij. Het is in het belang van Nederland dat er ruimte wordt gecreëerd voor tegenvallers, betoogt hij. Bij een tanende economische groei, toenemende uitgaven in de landbouwsector en de uitbreiding van de Europese Unie met lidstaten in Midden- en Oost-Europa, is het bittere noodzaak dat er wat lucht in de begroting zit.

Door de veelkleurige campagne van Zalm tegen de te dure EU, variërend van veto's tot schimpscheuten over europarlementariërs, begint Nederland zich binnen de EU zowaar te profileren als de dwarskop van de klas. Voorheen was het decennia achtereen de braafste leerling. In Brussel zijn de meningen over de oorzaak van die omslag unaniem: Nederland is van netto-ontvanger netto-betaler geworden, en sinds vrijwel alle partijen het snoeien op de afdracht aan de EU tot een stokpaardje hebben gemaakt, is het gedonder in de glazen.

Dankert signaleert ook dat het tij aan het keren is. 'Maar ja, wat wil je ook: het is nooit eerder voorgekomen dat Nederland alvast bezuinigingen inboekt, voordat de besluiten zijn genomen. Verplichtingen die in het verleden zijn aangegaan tellen kennelijk ineens niet meer.' Een confrontatie met in elk geval de parlementariërs is dan ook onvermijdelijk. 'Zalm neemt ons onze rechten af.'

'Er is een kloof geschapen', stelt Brinkhorst van D66 vast. 'De Nederlandse begroting is met 3 procent gestegen, in Europa moet het mes erin. Dat is meten met twee maten.'

Brinkhorst was samen met Dankert het doelwit van de aantijgingen van Zalm, maar ook hij is niet onder de indruk. 'Weet u wat het Nederlands belang is? Een democratisch Europa, een sterke interne markt, milieuwetgeving, stabiliteit aan de grenzen. En het is niet in het Nederlands belang dat Zalm als een blind paard achter zijn tot mislukken gedoemde strategie blijft aandraven.' Volgens de D66'er wortelt het conflict dieper dan louter de schermutseling over de begroting. 'In Den Haag leeft onvoldoende het besef dat het water van Europa al lang over de Hollandse dijken spoelt. De integratie is veel verder dan menigeen beseft.'

'Kiezen voor Nederland, wil niet zeggen dat je geen compromissen probeert te sluiten.' VVD'er Mulder probeert de indruk weg te nemen dat de liberalen in Den Haag anders denken over Europa dan de collega's in Brussel. Ook de VVD stemde vorige week in met de miljardenpot, maar dat is volgens hem slechts een 'strategische reserve'. 'Als later blijkt dat die toch leidt tot praktische uitgaven, zullen wij tegenstemmen.'

Er bestaat geen doctrine uit Den Haag die hem dit voorschrijft, zegt Mulder, eenieder die simpelweg logisch nadenkt, komt tot zo'n keus. 'Het draagvlak voor Europa neemt af. Het is niet te verdedigen dat een land als Denemarken, met min of meer hetzelfde welvaartsniveau als Nederland, veel minder betaalt.'

Dat Nederland dan op ramkoers gaat liggen, is te billijken. 'Ik stel slechts vast dat het vetobeleid van Thatcher destijds, Groot-Brittannië geen windeieren heeft gelegd. En we zijn bepaald niet de enigen die er gebruik van maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden